TRẦN VĂN ƠN - NGƯỜI HỌC SINH NẰM XUỐNG GIỮA TUỔI THANH XUÂN
Ngày 9 tháng 1 hằng năm đã trở thành Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam. Phía sau ngày kỷ niệm ấy là câu chuyện của phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn – Chợ Lớn đầu năm 1950 và sự hy sinh của một người học sinh chưa đầy mười chín tuổi – Trần Văn Ơn.
Trần Văn Ơn sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931 tại Bến Tre. Sau thời gian học ở quê nhà và Mỹ Tho, anh lên Sài Gòn học tại Trường Pétrus Ký. Từ năm 1947, Trần Văn Ơn đã tham gia phong trào học sinh yêu nước và Hội học sinh Việt Nam – Nam Bộ.
Cuối những năm 1940, phong trào học sinh, sinh viên tại nhiều đô thị phát triển mạnh. Họ đấu tranh đòi quyền học tập, phản đối việc bắt bớ học sinh và nhiều chính sách của chính quyền đương thời. Ngày 9 tháng 1 năm 1950, khoảng 2.000 học sinh, sinh viên cùng nhiều giáo viên và hàng nghìn người dân Sài Gòn – Chợ Lớn tham gia cuộc biểu tình đòi bảo đảm an ninh học đường, trả tự do cho những học sinh, sinh viên bị bắt và mở lại trường học.
Cuộc biểu tình sau đó bị đàn áp. Giữa lúc hỗn loạn, Trần Văn Ơn đã cùng những người khác tìm cách bảo vệ các học sinh nhỏ tuổi và nữ sinh. Anh bị trúng đạn và hy sinh ngày 9 tháng 1 năm 1950. Khi ấy, anh vẫn đang là một học sinh.
Sự hy sinh của Trần Văn Ơn tạo nên tiếng vang lớn trong phong trào học sinh, sinh viên. Lễ tang của anh thu hút đông đảo người dân Sài Gòn – Chợ Lớn tham dự. Tháng 2 năm 1950, Đại hội toàn quốc Liên đoàn Thanh niên Việt Nam lần thứ nhất tại Việt Bắc quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hằng năm làm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam.
Có lẽ điều khiến câu chuyện Trần Văn Ơn trở nên gần gũi với những người trẻ hôm nay chính là bởi anh từng là một học sinh. Anh cũng từng ngồi trong lớp học, mang sách đến trường và có những dự định của riêng mình. Nhưng hoàn cảnh lịch sử đã khiến tuổi học trò ấy gắn với những cuộc xuống đường và cuối cùng kết thúc giữa một cuộc biểu tình.
Ngày nay, học sinh, sinh viên Việt Nam được học tập trong một đất nước hòa bình. Nhớ đến Trần Văn Ơn không phải để tuổi trẻ hôm nay lặp lại sự hy sinh của một thời chiến tranh, mà để hiểu rằng quyền được học tập, được sống và được xây dựng tương lai là những điều đáng trân trọng.
Trần Văn Ơn đã không kịp bước qua tuổi học trò, nhưng ngày anh hy sinh đã trở thành một dấu mốc được nhiều thế hệ học sinh, sinh viên Việt Nam ghi nhớ. Từ câu chuyện của người học sinh Pétrus Ký năm ấy, mỗi người trẻ hôm nay có thể hiểu hơn rằng tuổi trẻ không chỉ là thời gian để ước mơ mà còn là thời gian để học cách sống có trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.
