TRẦN VĂN PHƯƠNG – NGƯỜI GIỮ CỜ GIỮA VÒNG TRÒN GẠC MA
Vũ Thị Minh Ngọc
Trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam, ngày 14/3/1988 là một dấu mốc bi tráng. Tại bãi đá Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa, những người lính Hải quân Việt Nam đã đứng thành vòng tròn bảo vệ lá cờ Tổ quốc giữa vòng vây của lực lượng nước ngoài. Trong số những người ngã xuống hôm ấy có Thiếu úy Trần Văn Phương, Phó Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma.
Câu chuyện về Trần Văn Phương không chỉ là câu chuyện của một người lính hy sinh ngoài biển khơi. Đó còn là câu chuyện về một người con nghèo của Quảng Bình, một người con trai hiếu thảo, một người chồng trẻ và một người lính đã lựa chọn đứng lại khi lá cờ Tổ quốc bị đe dọa.
Người con trai cả của một gia đình nghèo
Trần Văn Phương sinh năm 1965, quê ở Quảng Phúc, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình.
Anh là con trai cả trong một gia đình nghèo.
Tuổi thơ của Phương gắn với những ngày tháng thiếu thốn. Gia đình nhiều lúc không có đủ cơm ăn, nhưng anh vẫn chăm chỉ học tập và phụ giúp cha mẹ những công việc nặng nhọc.
Những người thân nhớ về anh như một người con hiếu thảo, chăm ngoan và chịu khó.
Sau khi học hết lớp 10, Trần Văn Phương quyết định nhập ngũ.
Một chàng trai đang ở tuổi thanh xuân đã lựa chọn khoác lên mình bộ quân phục và bắt đầu cuộc đời của một người lính.
Từ người lính trẻ đến sĩ quan Hải quân
Tháng 3/1983, Trần Văn Phương nhập ngũ.
Anh được cử đi học lớp kế toán trinh sát pháo binh của Quân chủng Hải quân.
Tháng 1/1984, anh được bổ sung về làm Khẩu đội trưởng pháo thuộc Tiểu đoàn 562, Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân.
Cuối năm 1985, anh tiếp tục được cử đi học tại Trường Quân chính Quân khu 7.
Tháng 1/1986, Trần Văn Phương được bổ nhiệm làm Trung đội trưởng, đồng thời được đề bạt quân hàm Thiếu úy.
Con đường binh nghiệp của người lính trẻ ngày càng rộng mở.
Nhưng cũng chính con đường ấy đưa anh đến nơi mà chỉ hơn hai năm sau, anh sẽ mãi mãi nằm lại.
Người chỉ huy trẻ ở Gạc Ma
Tháng 3/1988, Thiếu úy Trần Văn Phương được bổ nhiệm làm Phó Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma, thuộc Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân.
Gạc Ma khi ấy là một bãi đá chìm giữa biển Trường Sa.
Trong chiến dịch CQ-88, các lực lượng Hải quân Việt Nam được giao nhiệm vụ ra khu vực này để xây dựng công trình và khẳng định, bảo vệ chủ quyền.
Trần Văn Phương lên tàu HQ-604 cùng đồng đội.
Không ai biết rằng chuyến đi ấy sẽ là chuyến đi cuối cùng của anh.
Lời hứa với mẹ trước ngày ra biển
Trước khi trở lại đơn vị, Trần Văn Phương được nghỉ phép về thăm gia đình.
Nhà nghèo, mẹ anh khi ấy vẫn phải sống trong cảnh thiếu thốn.
Trong bữa cơm cuối cùng với mẹ, anh ăn khoai vằm thay cơm và vẫn vui vẻ động viên mẹ.
Anh nói sau này dành dụm được tiền sẽ mua đồ ăn cho cha mẹ và các em.
Trước khi lên đường, anh còn hứa với mẹ rằng khi trở về sẽ cùng cha sửa lại mái bếp đang dột.
Đó là một lời hứa rất bình dị.
Nhưng cũng là lời hứa cuối cùng của người con trai cả với mẹ mình.
Đêm trước trận chiến
Ngày 13/3/1988, tàu HQ-604 đến khu vực Gạc Ma.
Tình hình trên biển ngày càng căng thẳng.
Các tàu nước ngoài tiến gần khu vực đảo.
Bộ đội Việt Nam được lệnh tổ chức lực lượng đóng giữ Gạc Ma.
Đêm ấy, những người lính chuẩn bị cho nhiệm vụ mà không ai biết rằng sáng hôm sau sẽ trở thành một trong những trận chiến bi tráng nhất trong lịch sử bảo vệ Trường Sa.
Lá cờ giữa biển khơi
Rạng sáng 14/3/1988, một tổ chiến sĩ được giao nhiệm vụ lên bãi đá Gạc Ma để cắm và bảo vệ quốc kỳ Việt Nam.
Thiếu úy Trần Văn Phương cùng đồng đội có mặt trong tổ bảo vệ cờ.
Những người lính đứng thành vòng tròn quanh lá cờ.
Phía ngoài là lực lượng vũ trang Trung Quốc.
Tình hình nhanh chóng trở nên căng thẳng.
Khi đối phương tiến vào khu vực lá cờ, các chiến sĩ Việt Nam quyết tâm giữ vị trí.
Không ai rời khỏi vòng tròn.
“Không được lùi bước”
Trong những hồi ức về trận chiến Gạc Ma, câu nói của Trần Văn Phương được nhiều đồng đội và tư liệu nhắc lại:
“Không được lùi bước. Phải để cho máu mình tô thắm lá cờ Tổ quốc.”
Đó không chỉ là một câu nói trong thời khắc chiến đấu.
Nó trở thành biểu tượng cho tư thế của những người lính đứng giữa biển khơi để bảo vệ quốc kỳ.
Khi đối phương tìm cách giật lá cờ, Trần Văn Phương cùng đồng đội lao vào bảo vệ.
Anh bị bắn và ngã xuống.
Nhưng hình ảnh người chỉ huy trẻ vẫn gắn với lá cờ mà anh đã quyết tâm bảo vệ đến cùng.
Người lính ngã xuống khi mới 23 tuổi
Trần Văn Phương hy sinh ngày 14/3/1988.
Anh mới 23 tuổi.
Một tuổi đời quá trẻ.
Phía trước đáng lẽ vẫn còn rất nhiều năm tháng.
Một gia đình đang chờ anh trở về.
Một người mẹ vẫn chờ lời hứa sửa mái bếp.
Một người vợ trẻ còn chưa biết rằng mình đang mang thai.
Nhưng người lính ấy đã nằm lại giữa biển khơi.
Một người cha chưa từng gặp con
Khi Trần Văn Phương hy sinh, anh không biết rằng vợ mình đã mang thai hơn một tháng.
Sau này, con gái anh lớn lên và tiếp bước cha, trở thành sĩ quan trong Quân chủng Hải quân.
Một người cha đã không kịp nhìn thấy con gái ra đời.
Nhưng cái tên của anh lại trở thành một phần trong cuộc đời của người con mà anh chưa từng được gặp mặt.
Đó có lẽ là một trong những điều day dứt nhất trong câu chuyện về người lính Gạc Ma.
14 tháng 3 – ngày những người lính đứng thành vòng tròn
Trận chiến Gạc Ma ngày 14/3/1988 khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam hy sinh.
Trần Văn Phương là một trong những người đầu tiên ngã xuống khi bảo vệ lá cờ.
Cùng với các đồng đội, anh trở thành biểu tượng của tinh thần kiên cường bảo vệ chủ quyền biển đảo.
Những người lính năm ấy không có một trận địa kiên cố.
Không có những bức tường thành.
Họ chỉ có biển, đá san hô, vũ khí trong tay và lá cờ Tổ quốc.
Nhưng họ vẫn đứng lại.
Người con Quảng Bình nằm lại nơi biển xa
Sau khi hy sinh, thi hài Trần Văn Phương được đồng đội đưa về tàu HQ-505 đang ở khu vực Cô Lin.
Sau đó, hài cốt của anh được an táng tại địa phương.
Năm 1993, gia đình đưa hài cốt anh về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ ở quê nhà Quảng Phúc.
Từ biển khơi trở về đất mẹ, người lính trẻ cuối cùng cũng được nằm lại bên quê hương.
Người giữ cờ
Điều khiến Trần Văn Phương được nhớ đến nhiều nhất không phải quân hàm Thiếu úy hay chức vụ Phó Chỉ huy trưởng đảo.
Mà là lá cờ.
Trong những phút giây cuối cùng, anh cùng đồng đội đã tạo thành vòng tròn bảo vệ quốc kỳ.
Vì thế, khi nhắc đến Trần Văn Phương, người ta thường nhớ đến hình ảnh một người lính đứng giữa biển, phía sau là đồng đội, trước mặt là đối phương và ở giữa vòng tròn là lá cờ đỏ sao vàng.
Đó là một hình ảnh rất mạnh về tinh thần bảo vệ chủ quyền.
Một người lính, một người con, một người cha
Trần Văn Phương có thể được nhìn từ nhiều góc độ.
Anh là một sĩ quan Hải quân.
Là người chỉ huy trẻ.
Là người lính bảo vệ Gạc Ma.
Nhưng trước hết, anh cũng là một người con của một gia đình nghèo.
Là người con trai từng ăn bữa khoai vằm với mẹ.
Là người chồng trẻ.
Và là người cha chưa kịp nhìn thấy con mình.
Chính những điều rất đời thường ấy khiến câu chuyện của anh không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn mang một nỗi đau rất con người.
Anh hùng giữa biển khơi
Trần Văn Phương được truy thăng quân hàm Trung úy và được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tên tuổi anh được ghi lại trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.
Hình ảnh lá cờ được những người lính Gạc Ma bảo vệ năm ấy cũng được lưu giữ như một chứng tích về sự hy sinh của họ.
Trần Văn Phương – người giữ cờ giữa vòng tròn Gạc Ma
Có những người lính được nhớ đến bởi những trận đánh lớn.
Có người được nhớ đến bởi những chiến công kéo dài cả cuộc đời.
Còn Trần Văn Phương được nhớ đến bởi một khoảnh khắc.
Khoảnh khắc anh đứng giữa biển khơi.
Khoảnh khắc anh cùng đồng đội tạo thành vòng tròn quanh lá cờ.
Khoảnh khắc anh lựa chọn không lùi bước.
Và khoảnh khắc tuổi trẻ của một người con Quảng Bình mãi mãi dừng lại ở tuổi 23.
Anh từng hứa với mẹ rằng sẽ trở về sửa lại mái bếp.
Anh từng có một gia đình đang chờ đợi.
Anh từng có một đứa con chưa kịp nhìn thấy mặt.
Nhưng anh đã không trở về.
Trần Văn Phương – người giữ cờ giữa vòng tròn Gạc Ma vì thế không chỉ là câu chuyện về một người lính đã hy sinh.
Đó là câu chuyện về một tuổi trẻ đứng lại giữa biển khơi để lá cờ Tổ quốc không bị khuất phục.
Và hơn ba thập niên sau, mỗi khi nhắc đến Gạc Ma, người ta vẫn nhớ đến hình ảnh những người lính nắm tay nhau thành vòng tròn giữa biển.
Ở trung tâm vòng tròn ấy là lá cờ.
Và trong ký ức của nhiều thế hệ, có một người lính trẻ tên Trần Văn Phương.
