Trần Văn Trà – vị tướng gắn liền với hai cuộc kháng chiến

Đại tướng Trần Văn Trà, quê ở xã Tịnh Long, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, là một trong những vị tướng tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, có nhiều đóng góp quan trọng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Ông còn được biết đến với các bí danh như Tư Chi, Tư Nguyễn, Ba Trà. Xuất thân trong một gia đình nông dân, ông sớm tham gia phong trào cách mạng, từng hoạt động trong Đoàn Thanh niên Dân chủ Huế và gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương từ năm 1938. Trong thời kỳ hoạt động bí mật, ông từng hai lần bị thực dân Pháp bắt giam nhưng vẫn kiên trung với con đường cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Trần Văn Trà đảm nhiệm nhiều trọng trách tại Nam Bộ, tham gia xây dựng và chỉ huy lực lượng vũ trang trong những ngày đầu kháng chiến. Ông lần lượt giữ các chức vụ Chi đội trưởng Chi đội 14, Khu trưởng Khu 8, Tư lệnh kiêm Chính ủy Khu Sài Gòn – Chợ Lớn, Tư lệnh Khu 7, Phó Tư lệnh Nam Bộ và Tư lệnh Phân khu miền Đông Nam Bộ trong giai đoạn 1946–1954. Đây là thời kỳ ông trực tiếp chỉ đạo nhiều hoạt động quân sự quan trọng ở chiến trường Nam Bộ. Năm 1955, ông tập kết ra miền Bắc, tiếp tục giữ nhiều vị trí quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam như Phó Tổng Tham mưu trưởng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Quân huấn, Giám đốc Học viện Quân chính và Chánh án Tòa án quân sự Trung ương. Từ đầu những năm 1960, ông trở lại chiến trường miền Nam, đảm nhiệm vai trò Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam trong nhiều giai đoạn, đồng thời giữ chức Phó Bí thư Quân ủy Miền, trực tiếp chỉ đạo các hoạt động quân sự trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sau Hiệp định Paris năm 1973, ông là Trưởng đoàn đại biểu quân sự của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Ban Liên hiệp đình chiến bốn bên ở Sài Gòn. Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, ông được giao nhiệm vụ Chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn – Gia Định, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 7, sau đó giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng từ năm 1978 đến 1982. Ông cũng từng là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau khi nghỉ hưu, Đại tướng Trần Văn Trà tiếp tục tham gia hoạt động xã hội và dành nhiều thời gian cho việc viết hồi ký, ghi lại những trải nghiệm phong phú trong suốt quá trình hoạt động cách mạng lâu dài và gian khổ. Cuộc đời ông gắn liền với những dấu mốc quan trọng của lịch sử quân đội và dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX.