TRẦN VĂN TRÂN – NGƯỜI CHỈ HUY TRỞ VỀ SAU NHỮNG NĂM TÙ ĐÀY

Có những cuộc trở về mang theo niềm vui và cả nỗi đau của nhiều năm xa cách. Với người chỉ huy Trần Văn Trân, đó là ngày được trở lại sau thời gian bị giam giữ, khi gia đình đã từng nhận giấy báo tử của ông.

Tìm hiểu câu chuyện ấy, chúng em xúc động trước bản lĩnh của người chiến sĩ trong lao tù và sự chờ đợi, mất mát mà người thân phải chịu đựng. Qua từng chặng đường, ông vẫn giữ tinh thần trách nhiệm, tiếp tục công việc khi được trở về với đồng đội.

Chuyến điều nghiên bên kênh Vĩnh Tế

Năm 1970, Đại tá Trần Văn Trân được điều động làm Tư lệnh Sư đoàn 1, từ Tây Nguyên vào chiến trường Nam Bộ.

Để chuẩn bị cho nhiệm vụ chiến đấu, ông cùng tổ trinh sát trực tiếp đi điều nghiên. Khi đến khu vực kênh Vĩnh Tế, thuộc địa bàn Châu Đốc, An Giang, đoàn gặp sự kiểm soát gắt gao của đối phương.

Trong lúc tìm cách vượt kênh, đội hình rơi vào ổ phục kích. Bộ đội chiến đấu quyết liệt nhưng chịu nhiều thương vong. Đồng chí Trần Văn Trân bị thương nặng và sau đó bị bắt.

Đọc đến đây, em hiểu thêm sự nguy hiểm của công việc trinh sát, điều nghiên. Muốn có cơ sở xây dựng phương án, cán bộ và chiến sĩ phải trực tiếp tìm hiểu địa hình, tình hình đối phương, đối diện với nhiều rủi ro.

Giữ kín thân phận giữa những lần tra hỏi

Theo tư liệu, trước khi bất tỉnh, Trần Văn Trân đã mang túi cứu thương của người y tá hy sinh bên cạnh. Khi bị bắt, ông được nhận diện qua giấy tờ mang tên Nguyễn Văn Thương, một thượng sĩ làm công tác đông y.

Trong những lần bị tra hỏi, ông giữ lời khai mình là người làm nhiệm vụ quân y. Dù đối phương nghi ngờ, kiểm tra và dùng nhiều thủ đoạn, ông vẫn không để lộ cương vị chỉ huy.

Sau đó, ông bị chuyển qua nhiều nơi giam giữ, từ Cần Thơ đến Hố Nai, Biên Hòa.

Điều khiến chúng em khâm phục là sự bình tĩnh và sức chịu đựng của ông trong hoàn cảnh bị thương, mất tự do. Việc giữ kín thân phận còn gắn với trách nhiệm bảo vệ những thông tin liên quan đến đơn vị và đồng đội.

Giữ niềm tin trong những năm giam cầm

Khoảng ba năm bị bắt là quãng thời gian đầy thử thách đối với Trần Văn Trân.

Trong nhà tù, ông tiếp tục gắn bó với những người cùng cảnh ngộ và được đồng đội tin cậy giao làm Bí thư Chi bộ. Sự tín nhiệm ấy cho thấy người chiến sĩ vẫn giữ được tinh thần trách nhiệm giữa hoàn cảnh khó khăn.

Qua câu chuyện, em nghĩ đến sức mạnh của sự đoàn kết. Khi con người bị cô lập, thiếu thốn và đối diện với đau đớn, sự tin tưởng, động viên của người bên cạnh có ý nghĩa rất lớn.

Chúng em cũng hiểu rằng bản lĩnh cần được thể hiện bằng sự bền bỉ qua từng ngày. Giữ được niềm tin và ý thức tổ chức trong thời gian dài là một thử thách không dễ vượt qua.

Giấy báo tử và chiếc đài ở lại với gia đình

Sau khi Trần Văn Trân mất liên lạc, phía ta tổ chức tìm kiếm nhưng không thấy, ban đầu cho rằng ông đã hy sinh tại khu vực kênh Vĩnh Tế.

Theo tư liệu, sau đó một nguồn tin từ cơ sở giúp đồng chí Phạm Hùng nhận ra người tù mang tên Thương có thể chính là Tư lệnh Sư đoàn 1. Để bảo vệ thân phận cho ông, phía ta tiếp tục giữ bí mật.

Mùa hè năm 1970, cô giáo Võ Thị Bích Hà, vợ ông, nhận giấy báo tử cùng chiếc đài bán dẫn được bàn giao về gia đình.

Đây là chi tiết khiến em xúc động nhất. Với người vợ và các con, chiếc đài gắn với người thân được báo đã hy sinh. Trong khi ấy, ông vẫn đang chịu cảnh giam cầm, còn gia đình không biết ngày gặp lại có thể đến.

Sau này, chiếc đài được gia đình trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Kỷ vật ấy lưu giữ một câu chuyện về chiến tranh, sự chia xa và cuộc trở về đặc biệt.

Ngày trở lại bên dòng Thạch Hãn

Ngày 18/3/1973, Trần Văn Trân được trao trả tại sông Thạch Hãn, Quảng Trị, theo Hiệp định Paris.

Sau những năm tháng tù đày, ông được trở lại với đơn vị. Cuộc trở về khép lại một chặng đường gian khổ và mở ra những nhiệm vụ mới.

Chúng em không thể biết hết cảm xúc của ông và người thân khi biết ông còn sống. Nhưng từ những gì đã được ghi lại, em cảm nhận được niềm vui lớn lao của sự đoàn tụ sau thời gian gia đình từng nghĩ sẽ không còn cơ hội gặp nhau.

Câu chuyện ấy giúp chúng em trân trọng hơn những bữa cơm, cuộc trò chuyện và sự hiện diện bình dị của người thân trong cuộc sống hôm nay.

Tiếp tục nhận trách nhiệm chỉ huy

Sau khi được trao trả, Trần Văn Trân tiếp tục công tác trong quân đội, được giao làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 341.

Mùa Xuân năm 1975, ông chỉ huy sư đoàn trong đội hình Quân đoàn 4, tham gia chiến đấu và góp sức vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị, trong đó có Phó Tư lệnh Quân đoàn 4, Phó Giám đốc Học viện Lục quân và công tác tại Bộ Tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam ở Campuchia.

Năm 1985, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Ông nghỉ hưu năm 1995 và qua đời năm 1997.

Nhìn lại hành trình ấy, chúng em thêm trân trọng sự bền bỉ của người cán bộ đã vượt qua thương tích, tù đày để tiếp tục làm việc và cống hiến.

Bài học về nghị lực và lòng biết ơn

Câu chuyện về Thiếu tướng Trần Văn Trân giúp học sinh Trường THCS Thanh Oai chúng em hiểu thêm những thử thách mà thế hệ đi trước từng trải qua.

Chúng em học ở ông tinh thần giữ vững trách nhiệm trong hoàn cảnh khó khăn, sự gắn bó với đồng đội và ý chí tiếp tục công việc sau biến cố.

Trong cuộc sống học đường, mỗi bạn có thể rèn luyện bằng việc kiên trì học tập, biết tìm sự giúp đỡ khi gặp trở ngại, giữ lời hứa và quan tâm đến tập thể. Chúng em cũng cần trân trọng gia đình, bởi sự bình yên bên người thân là điều rất quý giá.

Chiếc đài bán dẫn được giữ lại trong bảo tàng sẽ tiếp tục kể về một cuộc đời và một cuộc trở về. Qua kỷ vật ấy, chúng em hiểu sâu hơn những mất mát của chiến tranh và trách nhiệm gìn giữ hòa bình hôm nay.

Nguồn tư liệu: Nội dung về Thiếu tướng Trần Văn Trân và những năm tháng bị giam giữ do người biên tập cung cấp.

Biên tập phục vụ chuyên mục “Câu chuyện thời hoa lửa” – Trường THCS Thanh Oai.