Triệu Quang Phục và căn cứ đầm Dạ Trạch

Triệu Quang Phục là con của Triệu Túc, một vị tướng đã cùng Lý Bí dựng cờ khởi nghĩa chống nhà Lương. Khi nước Vạn Xuân được thành lập, Triệu Quang Phục được Lý Nam Đế tin tưởng giao giữ chức Tả tướng quân. Ông là một trong những người chỉ huy chủ lực trong cuộc chiến chống quân Lương xâm lược. Năm 545, quân Lương do Trần Bá Tiên chỉ huy tiến vào Vạn Xuân với lực lượng mạnh. Quân của Lý Nam Đế nhiều lần giao chiến nhưng gặp bất lợi. Sau những thất bại, Lý Nam Đế rút về động Khuất Lão và giao quyền chỉ huy quân đội cho Triệu Quang Phục. Trước một đối thủ mạnh hơn rất nhiều, Triệu Quang Phục hiểu rằng nếu tiếp tục giao chiến trực diện thì nghĩa quân khó có thể tồn tại. Ông quyết định đưa quân về vùng đầm Dạ Trạch, một khu vực lau sậy, bùn lầy và sông nước hiểm trở. Giữa vùng đầm rộng lớn có những bãi đất cao, xung quanh là những lối đi mà người địa phương quen thuộc nhưng quân địch rất khó tìm đường tiến vào. Tại đây, Triệu Quang Phục xây dựng căn cứ và tổ chức chiến đấu theo cách hoàn toàn khác. Ban ngày, quân sĩ hạn chế hoạt động, giữ bí mật căn cứ. Đến ban đêm, những đội quân nhỏ bất ngờ dùng thuyền len qua đầm, tập kích doanh trại quân Lương rồi nhanh chóng rút vào vùng lau sậy. Những cuộc đột kích liên tiếp khiến quân địch không thể biết chính xác lực lượng nghĩa quân ở đâu và có bao nhiêu người. Quân Lương càng tiến sâu càng gặp khó khăn, trong khi nghĩa quân vừa chiến đấu vừa tích lũy lực lượng. Từ một lực lượng phải rút lui, Triệu Quang Phục dần biến Dạ Trạch thành căn cứ kháng chiến vững chắc. Vì thường xuyên đánh giặc vào ban đêm, ông được nhân dân gọi là Dạ Trạch Vương. Năm 548, Lý Nam Đế qua đời. Triệu Quang Phục được quân sĩ tôn lên làm vua, xưng Triệu Việt Vương. Khi nhà Lương suy yếu bởi những biến động ở phương Bắc, ông nắm thời cơ phản công. Năm 550, quân Triệu Việt Vương tiến ra khỏi căn cứ, đánh bại quân Lương và giành lại Long Biên. Câu chuyện Triệu Quang Phục ở Dạ Trạch trở thành một bài học tiêu biểu về nghệ thuật lấy yếu chống mạnh: khi không thể thắng bằng sức mạnh trực diện, người chỉ huy phải biết dựa vào địa hình, lòng dân và cách đánh phù hợp để từng bước làm thay đổi tương quan lực lượng.