Trịnh Liên

Ngày 31/3/1972Đêm qua, dọc tuyến Đường 9 từ Khe Sanh về Lao Bảo, B-52 tiến hành một đợt rải thảm ác liệt. Tiếng gầm rú của động cơ, tiếng bom nổ dội vào núi rừng giữa đêm khuya, mặt đất rung chuyển từng hồi.Ngày thứ hai sau trận pháo kích dồn dập là giai đoạn bắn củng cố, lúc cấp tập, lúc bắn phá hoại. Các đài quan sát Sao Mai của trung đoàn và các đài tiểu đoàn liên tục báo cáo tình hình về sở chỉ huy. Đài Sao Hôm của Tiểu đoàn 2 báo: “Kho đạn địch nổ như pháo hoa.”Các trạm tiền tiêu liên tục gửi báo cáo chi tiết về diễn biến chiến sự, không để địch có cơ hội rút chạy. Phát hiện dấu hiệu khả nghi là lập tức gọi pháo bắn.Các đài tiền phương phối hợp chặt chẽ với cán bộ chỉ huy bộ binh, xử lý nhanh các ổ kháng cự. Pháo binh chuyển sang nhiệm vụ yểm trợ bắn điểm, đánh vào các đợt phản kích và đập tan những hỏa điểm địch vừa hình thành.Chiều 31, gần căn cứ Tân Lâm, địch oanh kích dữ dội nhằm giảm sức ép cho cụm phòng ngự này. Máy bay phản lực quần đảo liên tiếp, dội bom xuống khu vực nghi có quân Bắc Việt áp sát.Tại trận địa khu vực Rơ Mơ – Bông Kho, để bảo đảm cung ứng đủ đạn, đơn vị phải huy động cả xe Gát để vận chuyển đạn pháo. Hậu cần trung đoàn sử dụng xe xích khẩn trương tiếp đạn, trong khi thông tin căng mình bảo đảm liên lạc thông suốt. Đài quan sát Sao Mai bám sát tình hình quanh cứ điểm 241, liên tục chỉ thị bắn chế áp. Đêm 31/3, B-52 tiếp tục ném bom chặn Đường 9, chăn đường chi viện của ta, hy vọng bảo vệ cánh phía tây. Bom nổ liên hồi giữa nửa đêm, song khu vực trận địa của ta vẫn an toàn. Phải chăng chiến thuật rời trận địa vào Rơ Mơ – Bông Kho sát giờ nổ súng đã phát huy hiệu quả?Ngày 1/4/1972Pháo Trung đoàn 38 tiếp tục trút bão lửa xuống các căn cứ Đầu Mầu, 241 và Mai Lộc. Đài quan sát Sao Mai phát hiện địch ở căn cứ 241 có dấu hiệu rút chạy, lập tức hỏa lực tập trung, bắn cấp tập như mưa. Địch tan tác, không còn dám ló đầu khỏi công sự.Đài Sao Hôm quan sát thấy địch tổ chức phản kích về phía nam Mai Lộc, lập tức gọi pháo bắn vào đội hình, khiến chúng tháo chạy tán loạn.Buổi trưa, máy bay địch quần thảo điên cuồng quanh khu vực 241 và Mai Lộc, cố ngăn chặn các hướng tiến công của quân ta, đặc biệt là các mũi tấn công từ hướng tây Quảng Trị.Cuối ngày, sở chỉ huy thông báo: Sư đoàn 304 đã tiêu diệt các cứ điểm Động Toàn và Ba Hồ; địch ở 367 tháo chạy.Đêm 1/4/1972 tại Đài quan sát “Sao Mai”Đêm 1/4, tại đài Sao Mai xảy ra một sự kiện bất ngờ: một sĩ quan phía “ngụy” liên tục yêu cầu kết nối với đài Sao Mai. Sau này xác định đó là Trung tá Phạm Văn Đính, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 56.Qua cuộc trao đổi vô tuyến giữa Trung tá Đính và Trung đoàn phó Thông, trong lúc hỏa lực pháo 130 mm, 122 mm cùng các đợt phóng hỏa tiễn của Sư đoàn 304 đã bắn dồn dập cả ngày, không khí vô cùng căng thẳng một bên thăm dò, một bên cảnh giác.Ca trực đêm ấy có trinh sát C14 Phan Đăng Thìn và thông tin viên Khang. Trong lúc trao đổi, anh Thông đọc cho Trung tá Đính nghe một bài thơ của Giang Nam, như một lời nhắc đến hòa bình giữa bão lửa. Phía bên kia đã hiểu rõ sức ép hỏa lực khủng khiếp đang dồn xuống căn cứ của họ.Cuộc trao đổi đêm đó cho thấy địch đang tìm cách liên hệ thương thuyết trong tuyệt vọng. Một diễn biến bất ngờ nhưng mang tính quyết định trong giai đoạn mở màn chiến dịch.Trưa 2/4/1972 Mốc son chói lọi của Hỏa lực Pháo binh Bông LauKhoảng 13 giờ trưa, thông tin viên Khang báo cáo với anh Thông về đề nghị của Trung tá Phạm Văn Đính: xin được gặp chỉ huy cao nhất phía đối phương.Anh Thông lập tức liên hệ bằng vô tuyến với Trung đoàn trưởng Trung tá Cao Sơn. Sau khi trao đổi với Chính ủy Linh Uyên và báo cáo Sư trưởng Hoàng Đan, Trung đoàn trưởng Cao Sơn trực tiếp nói chuyện với Trung tá Đính.Trong cuộc điện đàm, Trung tá Cao Sơn chấp thuận đề nghị ngừng bắn tạm thời, tạo điều kiện cho toàn bộ Trung đoàn 56 của địch ra hàng tập thể. Mọi diễn biến được theo dõi chặt chẽ từ sở chỉ huy tiền phương mặt trận phía Tây, với chế độ quan sát, ghi chép, và bảo đảm an ninh nghiêm ngặt.Quyết định chấp nhận và khuyến khích đầu hàng tập thể này là bước ngoặt quan trọng, phản ánh sức ép khủng khiếp của pháo binh 130 mm và 122 mm lần đầu xuất hiện trong chiến dịch cùng với sự sụp đổ tinh thần của địch.Trung đoàn 38 lập tức cử cán bộ, chiến sĩ phối hợp cùng Sư đoàn 304 tiếp nhận hàng binh và đưa về tuyến sau. Khi Trung đoàn 56 đầu hàng, pháo binh ta tiếp tục tập trung hỏa lực đánh vào căn cứ Mai Lộc. Đến cuối ngày, Mai Lộc hoàn toàn được giải phóng, bộ binh Sư đoàn 304 tiến vào.Toàn bộ cụm cứ điểm Tân Lâm – 241 – Mai Lộc bị quân ta hoàn toàn đập tan.Sáng 3/4/1972, cờ Giải phóng tung bay trên toàn khu vực Cùa