TRINH SÁT TRONG TỪNG NHỊP THỞ

Giữa Sài Gòn những năm tháng ấy, ban ngày thành phố vẫn có vẻ bình yên. Người dân vẫn đi chợ, trẻ con vẫn chơi đùa, quán cà phê vẫn mở cửa đón khách. Nhưng dưới lớp vỏ đời thường ấy là một mặt trận khác – mặt trận không có tiếng súng nhưng đầy nguy hiểm, nơi người lính biệt động phải hòa mình vào dòng người, nhưng trong tâm luôn căng như dây đàn.

Những ngày nhận nhiệm vụ trinh sát, ông Phạm Hải Triều phải sống như một người “hai thế giới”. Bên ngoài, ông có thể chỉ là một người lao động bình thường, một tay thợ ảnh, hay một người dân miền Nam mưu sinh. Nhưng bên trong, từng giác quan phải hoạt động liên tục. Tai lắng nghe mọi tiếng động lạ. Mắt quan sát từng người xung quanh. Trái tim đập mạnh nhưng không được phép để nhịp thở lộ ra sự căng thẳng.

Có những đêm Sài Gòn chìm trong ánh đèn vàng, mọi nhà dần khép cửa, chỉ còn tiếng xe quân sự thỉnh thoảng chạy ngang đường. Đó là lúc ông và đồng đội bắt đầu trinh sát. Mỗi bước chân trên vỉa hè đều phải tính toán thật kỹ. Đi nhanh quá sẽ gây chú ý. Đi chậm quá lại dễ bị theo dõi. Có khi chỉ cần dừng lại nhìn một bức tường quá lâu cũng có thể bị nghi ngờ.

Ông kể, có lần phải tiếp cận gần một khu vực đóng quân của địch. Đêm đó, gió thổi nhẹ, không khí đặc quánh mùi dầu nhớt xe quân sự. Tiếng giày lính Mỹ và quân đội Sài Gòn dẫm mạnh trên nền xi măng vang vọng quanh khu vực. Ông nằm ép mình trong bóng tối, thân người bất động nhưng đầu óc thì căng ra để cảm nhận từng chuyển động xung quanh. Hơi thở phải thật khẽ, nhẹ đến mức như không tồn tại. Chỉ cần thở mạnh một chút, tiếng động nhỏ trong đêm yên tĩnh cũng đủ khiến chó béc-giê phát hiện.

Những phút giây ấy dài như cả thế kỷ. Mồ hôi từ trán chảy xuống lưng, nhưng ông không dám lau. Mỗi cơ bắp căng ra như sợi dây sắp đứt. Có lúc ông nghe rõ tiếng bước chân lính địch tiến gần, dừng ngay phía bên kia bức tường. Khoảng cách chỉ vài mét. Nếu bị phát hiện, không có đường thoát. Nhưng người lính không được quyền run sợ. Ông chỉ nhắm mắt lại, giữ hơi thở thật đều, để trái tim đừng đập quá mạnh như muốn nhảy khỏi lồng ngực.

Khi lính địch đi xa, ông tiếp tục tiến hành đoán định tình hình: hướng gác, thói quen thay ca, tầm quan sát của lính canh. Tất cả được ghi vào đầu như những lát cắt nhỏ nhưng vô cùng chính xác. “Trinh sát trong từng nhịp thở” – không phải chỉ là cách nói, mà là sự thật: từng nhịp thở phải hòa với bóng tối, hòa với im lặng, hòa với nhiệm vụ.

Nhưng không phải lúc nào cũng chỉ có đêm tối che chở. Nhiều nhiệm vụ buộc ông phải trinh sát giữa ban ngày, giữa dòng người đông đúc. Lúc ấy, nguy hiểm lại thuộc loại khác: nguy hiểm của ánh nhìn dò xét, của mật vụ trà trộn trong dân thường, của mỗi câu hỏi bất ngờ. Có khi chỉ một ánh mắt nhìn lại sai cách cũng đủ làm lộ thân phận.

Có lần, ông đứng gần một chốt cảnh sát, vờ như đang chờ xe. Trong khi đó, mắt ông phải quan sát rất nhanh: hướng súng của lính gác, chướng ngại vật phía trước, lối thoát hiểm nếu có bất trắc. Bất ngờ, một tên cảnh sát bước lại gần, hỏi dồn dập vài câu vô thưởng vô phạt nhưng đầy tính dò xét. Trong khoảnh khắc ấy, nếu tim ông đập quá nhanh, nếu hơi thở ông lộ sự lo sợ, nếu ánh mắt dao động – tất cả có thể chấm dứt. Nhưng bằng sự bình tĩnh đã được rèn luyện suốt nhiều năm, ông trả lời từng câu bằng giọng tự nhiên, ánh mắt không né tránh mà cũng không đối đầu. Khi tên cảnh sát bỏ đi, ông mới thấy lưng áo mình ướt đẫm mồ hôi.

Trinh sát là như thế – không có tiếng súng, nhưng căng thẳng hơn cả lúc giao tranh. Bởi trong chiến đấu, người lính có thể bộc lộ hết sức mạnh. Còn trong trinh sát, họ phải che giấu mọi thứ: che giấu thân phận, cảm xúc, suy nghĩ, thậm chí che giấu cả nỗi sợ rất thật của con người.

Nhờ những ngày trinh sát ấy, những thông tin quan trọng về địch được chuyển về chỉ huy: đường đi, lối vào, vị trí trọng yếu, điểm yếu trong hệ thống phòng thủ. Đó là những mảnh ghép để tạo nên chiến thắng sau này. Và mỗi mảnh ghép ấy được đánh đổi bằng bao nhiêu nhịp thở căng thẳng, bao nhiêu phút giây tưởng như cận kề cái chết.

Sau này, khi đất nước hòa bình, nhìn lại những ngày tháng ấy, ông nói điều khiến ông nhớ nhất không phải chỉ là tiếng súng, mà là những đêm nằm trong bóng tối nghe rõ từng nhịp tim của mình; là những buổi đứng giữa đường phố đông người mà vẫn cảm thấy cái chết luôn ở phía sau; là những khoảnh khắc mà sự bình tĩnh của người lính phải mạnh hơn cả sợ hãi.

Sài Gòn hôm nay đã bình yên. Người dân đi lại tự do, không còn tiếng giày lính gác, không còn ánh mắt dò xét lạnh lùng. Nhưng với ông, thành phố này vẫn còn vang vọng đâu đó những nhịp thở căng thẳng của một thời “trinh sát trong từng hơi thở”. Và chính những nhịp thở ấy đã góp phần viết nên trang sử hào hùng của dân tộc – trong thầm lặng nhưng vô cùng vĩ đại.