Trịnh Tố Tâm – “Vua mìn” đèo Hải Vân

Trịnh Tố Tâm – “Vua mìn” đèo Hải Vân

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có những người lính khiến đối phương phải khiếp sợ không phải vì họ có trong tay một lực lượng lớn, mà bởi sự gan dạ, mưu trí và những trận đánh bất ngờ. Trịnh Tố Tâm là một người như thế. Sinh năm 1945 tại Mỹ Cầu, Ứng Hòa, Hà Nội, ông nhập ngũ và được đưa vào chiến trường Trị – Thiên. Từ năm 1967 đến năm 1970, ông chiến đấu tại những địa bàn vô cùng ác liệt, đặc biệt là khu vực đèo Hải Vân. Với khả năng trinh sát, tổ chức và sử dụng mìn rất táo bạo, ông được đồng đội đặt cho biệt danh “Vua mìn đèo Hải Vân”, còn phía đối phương gọi ông là “Hùm xám đèo Hải Vân”.

Năm 1968, sau ba đêm liên tục trinh sát khu vực Hải Vân, Trịnh Tố Tâm phát hiện quân Mỹ thường hành quân và gần sáng lại tập trung tại một điểm cao cạnh đường. Nắm được quy luật hoạt động ấy, ông tổ chức một tổ chiến đấu bí mật tiếp cận và bố trí trận địa mìn. Khi quân địch tập trung, trận địa mìn phát huy tác dụng, tiêu diệt và làm bị thương 60 tên địch. Một trận đánh khác vào đầu năm 1970 cũng cho thấy khả năng phán đoán táo bạo của ông. Trịnh Tố Tâm dự đoán chính xác khu vực quân Mỹ sẽ đổ quân, tổ chức bố trí mìn và kết quả là hai trung đội địch bị tiêu diệt, hai máy bay lên thẳng bị phá hủy.

Điều đáng nể là những trận đánh ấy không phải những cuộc đối đầu đơn giản. Để đặt được mìn giữa vùng địch kiểm soát, người lính phải nhiều lần luồn sâu vào nơi nguy hiểm, quan sát từng hoạt động của đối phương và chờ đợi thời cơ. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả nhiệm vụ thất bại, thậm chí phải trả giá bằng mạng sống. Nhưng Trịnh Tố Tâm vẫn nhiều lần cùng đồng đội vượt qua những hiểm nguy ấy.

Từ năm 1967 đến năm 1970, ông trực tiếp tham gia và chỉ huy 58 trận đánh. Theo Báo Quân đội nhân dân, đơn vị do ông tham gia chỉ huy đã tiêu diệt hơn 1.500 tên địch, trong đó có khoảng 700 lính Mỹ, phá hủy gần 100 xe quân sự, đánh sập nhiều cầu, cống và phá hoại các đoàn tàu vận chuyển của đối phương. Riêng Trịnh Tố Tâm tiêu diệt 272 tên địch, trong đó có 185 lính Mỹ, bắn rơi và phá hủy 3 máy bay lên thẳng cùng nhiều phương tiện quân sự khác.

Điều làm nên tên tuổi Trịnh Tố Tâm không chỉ là những con số. Đó là cách ông chiến đấu. Ông không chỉ dựa vào lòng dũng cảm mà còn dựa vào khả năng quan sát và phán đoán. Ông tìm hiểu quy luật hoạt động của đối phương, biến địa hình thành lợi thế, kiên nhẫn chờ đợi rồi tung ra đòn đánh đúng lúc. Vì thế, một tổ chiến đấu nhỏ cũng có thể gây tổn thất lớn cho lực lượng đối phương.

Với những thành tích ấy, Trịnh Tố Tâm được tặng 5 Huân chương Chiến công giải phóng và 53 lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ. Năm 1971, khi mới 27 tuổi, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng đằng sau những chiến công hào hùng ấy vẫn là một con người bằng xương bằng thịt, một người lính đã gửi lại tuổi trẻ của mình giữa chiến trường. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác và đảm nhiệm nhiều vị trí. Những ảnh hưởng của chiến tranh, trong đó có hậu quả của chất độc hóa học, vẫn đeo đẳng ông trong những năm tháng sau này. Trịnh Tố Tâm qua đời năm 1996.

Ngày nay, đèo Hải Vân đã trở thành một cung đường đẹp giữa núi và biển. Xe cộ đi qua trong bình yên, không còn những trận địa mìn, những cuộc phục kích hay tiếng súng giữa núi rừng. Có lẽ ít người đi trên con đường ấy có thể hình dung rằng nơi đây từng in dấu chân của những người lính trẻ, từng có những đêm họ lặng lẽ luồn sâu vào vùng địch để chuẩn bị cho một trận đánh.

Trịnh Tố Tâm đã đi qua những năm tháng ấy bằng lòng dũng cảm và trí thông minh của một người lính. Người ta gọi ông là “Vua mìn”, đối phương từng khiếp sợ trước tên tuổi của ông, nhưng điều còn lại sau tất cả không phải là nỗi sợ của chiến tranh. Đó là một cuộc đời đã dành những năm tháng đẹp nhất để bảo vệ đất nước.

Hôm nay, chúng ta được đi trên những con đường bình yên mà không còn phải nhìn trước ngó sau vì bom đạn. Và có lẽ, đó chính là câu trả lời đẹp nhất cho những hy sinh của thế hệ Trịnh Tố Tâm: họ đã chiến đấu trong những năm tháng khốc liệt nhất để thế hệ sau được sống trong những ngày bình yên nhất.