TRÌNH VĂN MƯỜI (1)

Năm 1965, ông Danh bị bắt trong lúc đang đi rải truyền đơn. Đến năm 1967, quá trình công tác, hoạt động của ông Danh trước đó bị lộ, như: phụ trách căn cứ, xây dựng bàn đạp làm cơ sở để chiến đấu, giao liên, đào hầm và liên quan đến mấy trận đánh ở Sài Gòn… nên ông bị tuyên án tử hình.

Hỏi ông: "Đứng trước án tử, ông có sợ không?". Nói về cái chết, nhưng ông chia sẻ rất nhẹ nhàng: "Cũng nhiều người hỏi tôi: Tại sao không khóc? Tại sao không sợ? Nhưng với chúng tôi, chuyện chết chóc và hy sinh là đương nhiên thôi".

Cái chết với những người chiến sĩ cách mạng nhẹ nhàng và đương nhiên đến mức đêm trước khi biết mình ngày mai sẽ bị xử tử, họ vẫn nấu chè và ăn cùng nhau: "Ăn để mai còn chết. Chúng tôi còn chuẩn bị chọn khẩu hiệu nào ngắn để trước khi xử bắn còn có thể hô cho trọn vẹn. Sợ khẩu hiệu quá dài, chưa kịp hô xong đã bị xử tử".

Họ ở trong tù hồn nhiên với cái chết và sẵn sàng hy sinh. Ở bên ngoài, ông kể, chiều 16.11.1967, sau khi báo chí và Đài phát thanh Sài Gòn phát tin thi hành án của ông, Đài phát thanh Giải phóng đã lên tiếng: "Nếu bắn 3 thanh niên yêu nước này thì sẽ bắn mấy tù binh Mỹ". Ngay lập tức trong đêm đó, bên Mỹ điện qua đề nghị ngưng thi hành án. Và sau này, ông bị đày ra Côn Đảo.

Ở nội thành Sài Gòn, trong một lần cùng giao liên ngụy trang vũ khí để giao cho cán bộ, vì bị chỉ điểm nên bà Cẩm bị bắt. Mới 19 tuổi, bà đã bắt đầu trải qua những ngày tháng tù đày và tra tấn tàn bạo.

Bà Cẩm kể: "Ngày nay nhiều bạn trẻ hỏi tôi: "Khi bị bắt, bà có bị đánh không?". Tôi trả lời: "Bắt mà không đánh thì chúng bắt để làm gì. Tụi nó đánh để cấp tốc tìm và bắt thêm nữa, đánh để mình lung lay ý chí, để có thả về thì mình sẽ không dám cũng như không có sức khỏe mà hoạt động nữa".

Cũng đang tuổi 19 như ngày mà bà Cẩm bị bắt và chịu tra tấn dã man, Nguyễn Thị Hẹn, Phó chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, bày tỏ: "Thật trùng hợp khi con hiện nay cũng 19 tuổi, ở thời điểm này, được sống trong hòa bình, nhưng nhiều khi tụi con còn cảm thấy khó khăn, áp lực. Vậy trong những lúc đứng trước lằn ranh sinh tử và những sự tra tấn tàn ác đó, để vượt qua thì chắc hẳn ông bà phải có niềm tin rất lớn. Ông bà đã nuôi dưỡng niềm tin đó như thế nào?".

Bà Cẩm nói: "Đi hết hành trình của mình ở nhà tù, tôi nhận thấy rằng yếu tố quan trọng nhất đó là tập thể. Vai trò của tập thể trong đấu tranh ở nhà tù là rất lớn, mặc dù có những lúc mình đấu tranh cá nhân, chẳng hạn khi tra tấn thì chỉ có một mình. Nhưng lúc trả về phòng giam rồi, anh em, đồng đội cùng san sẻ, quan tâm, tiếp thêm niềm tin và sức mạnh. Và rồi mình lại tiếp tục đấu tranh".