Trở về nước và thực tiễn phong trào công nông
Về nước giữa lúc phong trào cách mạng dâng cao, Trần Phú trực tiếp đi vào thực tiễn đời sống công nhân, nông dân để chuẩn bị cho Luận cương.
Tháng 11/1929, sau khi hoàn thành xuất sắc chương trình học tập tại Mạc Tư Khoa, Trần Phú nhận lệnh của Quốc tế Cộng sản trở về nước hoạt động. Ông về đến Hải Phòng rồi lên Hà Nội đúng vào thời điểm các tổ chức cộng sản ở Việt Nam vừa hợp nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 2/1930) dưới sự chủ trì của Nguyễn Ái Quốc.
Tháng 7/1930, Trần Phú được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương Lâm thời của Đảng. Để chuẩn bị cho việc xây dựng đường lối chiến lược của Đảng, theo sự phân công, ông đã dành nhiều thời gian đi thâm nhập thực tế. Trần Phú trực tiếp đến các trung tâm công nghiệp như Hải Phòng, Nam Định, Hòn Gai và các vùng nông thôn Thái Bình, Hà Tĩnh. Ông sống chung, ăn chung và làm việc với công nhân mỏ, thợ dệt và nông dân nghèo.
Chính nhờ sự thâm nhập sâu sắc này, Trần Phú không chỉ nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân mà còn thấy rõ bản chất bóc lột khắc nghiệt của thực dân Pháp và phong kiến tay sai. Những khảo sát thực tiễn vô giá này kết hợp với vốn lý luận Mác - Lênin sâu sắc đã tạo tiền đề thực tiễn vững chắc giúp ông chấp bút xây dựng bản Luận cương Chính trị lịch sử của Đảng.
