TRỞ VỀ RỒI LẠI LÊN ĐƯỜNG – QUYẾT ĐỊNH TÁI NGŨ NĂM 1965

Năm 1958, người thanh niên Hoàng Văn Đắc lần đầu khoác lên mình bộ quân phục, bắt đầu cuộc đời quân ngũ. Sau một thời gian phục vụ, ông phục viên trở về với cuộc sống đời thường. Đối với nhiều người, trở về quê hương sau những năm tháng trong quân đội có thể là lúc bắt đầu một cuộc sống mới, ổn định hơn, gần gia đình và những người thân yêu.

Nhưng lịch sử đất nước khi ấy chưa cho phép những người lính như ông thực sự đặt xuống trách nhiệm của mình.

Những năm đầu thập niên 1960, tình hình đất nước tiếp tục diễn biến phức tạp. Miền Nam bước vào một cuộc chiến ngày càng khốc liệt. Mỹ từng bước can thiệp sâu hơn, sử dụng lực lượng và phương tiện quân sự ngày càng lớn. Chiến tranh không còn là câu chuyện xa xôi đối với những người từng khoác áo lính.

Năm 1965, trước yêu cầu của đất nước, Hoàng Văn Đắc quyết định tái ngũ.

Nếu lần nhập ngũ đầu tiên là bước chân của một thanh niên bước vào môi trường quân đội, thì lần tái ngũ này là sự trở lại của một người đã từng trải qua quân ngũ và hiểu phần nào trách nhiệm của người lính. Ông biết con đường phía trước có thể rất gian khổ. Ông cũng hiểu rằng chiến trường miền Nam lúc này không phải nơi có thể trở về bất cứ lúc nào.

Thế nhưng ông vẫn lựa chọn lên đường.

Đằng sau quyết định ấy không có những lời lẽ cầu kỳ. Đó là suy nghĩ giản dị của một người lính trước hoàn cảnh đất nước: khi Tổ quốc cần, mình phải có mặt.

Từ đây, cuộc đời Hoàng Văn Đắc bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.

Sau khi tái ngũ, ông cùng đồng đội tham gia những chặng hành quân dài về phía Nam. Những cung đường từ Thanh Hóa vào chiến trường miền Trung rồi tiếp tục đến các chiến trường B đã trở thành một phần ký ức sâu đậm trong cuộc đời ông.

Điều đáng nói là người lính không hành quân chỉ bằng sức lực của đôi chân.

Mỗi chặng đường còn đòi hỏi sự bền bỉ về tinh thần.

Phía trước là chiến trường. Phía sau là quê hương, gia đình và những người thân. Người lính hiểu rằng mình đang rời xa cuộc sống bình thường để bước vào một nơi mà mọi thứ đều có thể thay đổi trong chốc lát.

Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, ý nghĩa của hai chữ “trách nhiệm” càng trở nên rõ ràng.

Hoàng Văn Đắc không phải người duy nhất đưa ra lựa chọn như vậy. Cùng thời điểm ấy, rất nhiều thanh niên đã rời gia đình, quê hương để lên đường. Người từ miền Bắc vào miền Nam, người đến những vùng chiến trường khác nhau, người đảm nhận nhiệm vụ chiến đấu, người làm công tác phục vụ chiến trường. Mỗi người một vị trí, nhưng đều góp phần vào một mục tiêu chung.

Trong ký ức của những người lính, những ngày đầu trở lại chiến trường thường không chỉ có tiếng súng.

Đó còn là những ngày làm quen với điều kiện sống khắc nghiệt, với những chặng đường dài, với sự thiếu thốn và với nhịp sống hoàn toàn khác với cuộc sống nơi quê nhà.

Nhưng càng đi sâu vào chiến trường, người lính càng nhận thức rõ rằng mình không thể chỉ dựa vào sức mạnh cá nhân.

Họ cần đến đồng đội.

Một người mang thêm cho người khác chút nước. Một người chia sẻ phần lương thực ít ỏi. Một người nhắc nhở đồng đội giữ gìn sức khỏe. Trong chiến tranh, những việc tưởng như rất nhỏ ấy lại có ý nghĩa lớn lao.

Tình đồng đội được hình thành không phải từ những lời nói lớn lao mà từ chính những ngày cùng nhau vượt qua khó khăn.

Hoàng Văn Đắc đã sống trong môi trường ấy suốt những năm tháng tiếp theo.

Từ năm 1965 đến năm 1970, ông có khoảng năm năm trực tiếp chiến đấu tại những chiến trường ác liệt của miền Nam. Khoảng thời gian ấy đánh dấu một quãng đời mà ông dành gần như trọn vẹn cho nhiệm vụ chiến đấu.

Năm năm không phải là một khoảng thời gian ngắn.

Năm năm ấy đủ để một người trẻ thay đổi hoàn toàn cách nhìn về cuộc sống. Những điều trước đây tưởng như quan trọng có thể trở nên rất nhỏ bé khi đứng trước chiến tranh. Ngược lại, những điều giản dị như tình đồng đội, sự sống, quê hương và hòa bình lại trở nên vô cùng quý giá.

Qua lời kể của ông, có thể thấy người lính không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm. Họ còn phải chiến đấu bằng sự kiên trì.

Có những lúc mệt mỏi.

Có những lúc gian nan.

Có những lúc đối diện với hiểm nguy mà không ai biết ngày mai sẽ thế nào.

Nhưng nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành.

Đó chính là thử thách lớn đối với một người lính.

Trong những năm chiến đấu, Hoàng Văn Đắc từng có mặt ở nhiều chiến trường khác nhau. Từ các mặt trận B5, B6 đến khu vực B3 ở Tây Nguyên, hành trình của ông trải dài qua những vùng đất mà chiến tranh diễn ra vô cùng quyết liệt.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào các địa danh, người ta sẽ khó hình dung hết ý nghĩa của hành trình ấy.

Mỗi địa danh là một chặng đời.

Mỗi chặng đời có những người đồng đội.

Mỗi người đồng đội lại mang theo một câu chuyện riêng.

Vì thế, khi một cựu chiến binh kể về chiến trường, điều quan trọng không chỉ là những trận đánh đã diễn ra, mà còn là những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh trong những năm tháng ấy.

Năm 1965, Hoàng Văn Đắc trở lại quân ngũ.

Ông không thể biết rằng quyết định ấy sẽ đưa mình trải qua năm năm ở những chiến trường khốc liệt nhất, rồi tháng 5 năm 1970 bị thương nặng và phải rời chiến trường.

Nhưng lịch sử thường được tạo nên từ những quyết định mà con người đưa ra trong chính thời điểm họ đang sống.

Năm 1965, ông chỉ biết đất nước đang cần những người lính.

Và ông lại lên đường.

Có thể sau này, khi chiến tranh đã đi qua, ông mới nhìn lại và hiểu rằng lần tái ngũ ấy đã trở thành một trong những bước ngoặt quan trọng nhất của cuộc đời mình.

Nếu năm 1958 mở ra cuộc đời quân ngũ, thì năm 1965 mở ra những năm tháng chiến đấu thực sự khốc liệt.

Hai lần lên đường, hai hoàn cảnh khác nhau, nhưng cùng chung một lựa chọn: đặt nhiệm vụ của đất nước lên trên cuộc sống riêng.

Đó cũng là điều khiến câu chuyện của Hoàng Văn Đắc trở nên đáng nhớ.

Ông đã từng trở về.

Nhưng khi đất nước cần, ông lại lên đường.

Sự trở lại ấy không phải vì chiến tranh hấp dẫn hay vì người lính không biết sợ hãi. Trái lại, chính những người từng trải qua quân ngũ mới hiểu rõ hơn sự khắc nghiệt của chiến tranh. Nhưng họ vẫn lựa chọn đứng vào hàng ngũ, bởi trong suy nghĩ của họ, có những thời điểm con người không thể chỉ nghĩ đến riêng mình.

Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.

Những người lính trở về với cuộc sống đời thường. Có người còn nguyên vẹn, có người mang thương tật, có người không bao giờ trở lại.

Hoàng Văn Đắc thuộc về những người may mắn được trở về, dù trên cơ thể mang theo dấu tích của chiến tranh.

Nhìn lại chặng đường từ năm 1958 đến năm 1970, có thể thấy đó không chỉ là câu chuyện của một cá nhân.

Đó là câu chuyện của cả một thế hệ.

Một thế hệ đã từng trở về với quê hương nhưng sẵn sàng rời mái nhà lần nữa khi Tổ quốc cần.

Một thế hệ mà tuổi trẻ được tính bằng những năm tháng hành quân.

Một thế hệ đã lựa chọn trách nhiệm thay cho sự bình yên riêng tư.

Và chính những lựa chọn ấy đã góp phần tạo nên lịch sử.

Câu chuyện tái ngũ năm 1965 của Hoàng Văn Đắc vì thế không chỉ để nhắc lại một dấu mốc trong cuộc đời người cựu chiến binh.

Đó còn là lời nhắc đối với thế hệ hôm nay rằng nền hòa bình đang có không tự nhiên mà đến.

Đằng sau sự bình yên của mỗi mái nhà là những năm tháng có người đã rời quê hương, rời gia đình và gửi lại tuổi trẻ nơi chiến trường.

Trong số những người ấy có Hoàng Văn Đắc.

Ông đã trở về một lần.

Rồi lại lên đường.

Và lần lên đường thứ hai ấy đã đưa ông vào một hành trình mà ký ức vẫn còn theo ông cho đến hôm nay.