Trụ vững ở Thành cổ

Trong Chiến dịch Quảng Trị năm 1972, Tiểu đoàn 8 do tôi chỉ huy, phối hợp với các đơn vị bạn và LLVT nhân dân trên địa bàn chiến đấu, góp phần giải phóng tỉnh Quảng Trị (ngày 1-5-1972). Sau đó, Tiểu đoàn 8 nhận nhiệm vụ củng cố và bảo vệ vùng giải phóng, xây dựng cơ sở chính trị và LLVT nhân dân, sẵn sàng đánh địch phản kích tái chiếm Quảng Trị. Ngày 16-6-1972, Tiểu đoàn 8 nhận được lệnh của trên tổ chức lực lượng bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Sau khi trinh sát, Đảng ủy Tiểu đoàn 8 họp bàn, xây dựng kế hoạch, quyết tâm chiến đấu và được trên phê duyệt. Cụ thể, Tiểu đoàn bố trí Đại đội 1 chốt ở La Vang, Đại đội 2 trong Thành cổ, Đại đội 3 ở làng Thạch Hãn, Đại đội 4 và Tiểu đoàn bộ ở làng Tri Bưu, làng Cổ Chánh. Các đơn vị tận dụng vật liệu tại chỗ khẩn trương xây dựng hầm hào, công sự chiến đấu. Đến ngày 22-6-1972, các đơn vị của Tiểu đoàn bố trí xong trận địa. Như vậy, Tiểu đoàn 8 là đơn vị đầu tiên chiếm lĩnh vị trí chiến đấu ở thị xã Quảng Trị, bảo vệ Thành cổ.

Từ ngày 28-6-1972, địch bắt đầu tổ chức lực lượng tiến công Thành cổ Quảng Trị. Tiểu đoàn 8 là đơn vị đầu tiên giáp chiến với địch, đã đẩy lui nhiều đợt tiến công của chúng. Sau đó, Tiểu đoàn 8 phối hợp với các đơn vị bộ đội chủ lực: Trung đoàn 48, Trung đoàn 27 (Sư đoàn 320B), Trung đoàn 95 (Sư đoàn 325) và bộ đội của Sư đoàn 312, Sư đoàn 308, cùng Tiểu đoàn 3 (K3-Tam Đảo) chốt giữ Thành cổ Quảng Trị. Sau 81 ngày đêm chiến đấu ác liệt, dũng cảm, trụ vững trên các trận địa, trong quá trình chiến đấu, Tiểu đoàn 8 từ quân số ban đầu hơn 300 cán bộ, chiến sĩ, được bổ sung quân số lên tới gần 1.000 người, đánh 209 trận lớn nhỏ, tiêu diệt và loại khỏi vòng chiến đấu hơn 2.000 tên địch... Ngày 16-9-1972, Tiểu đoàn 8 là một trong những đơn vị cuối cùng rút khỏi Thành cổ Quảng Trị.

“Sau khi các đơn vị rút ra vị trí tập kết an toàn, tôi và đồng chí Lê Anh Dũng, Chính trị viên Tiểu đoàn 2 (Trung đoàn 48) được triệu tập ra Hà Nội để báo cáo với lãnh đạo Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu. Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các đồng chí: Văn Tiến Dũng, Lê Trọng Tấn... trực tiếp nghe chúng tôi báo cáo và khen ngợi cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Với thành tích chiến đấu, trụ vững 81 ngày đêm ở Thành cổ Quảng Trị, Tiểu đoàn 8 được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân ngày 20-12-1972. Tôi được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất. 7 tập thể và 125 cá nhân thuộc Tiểu đoàn được tặng thưởng Huân chương Chiến công các hạng”, Thiếu tướng Cao Xuân Khuông nói trong niềm tự hào.