Trung đoàn 27 (Trung đoàn Triệu Hải) anh hùng

Khu nhà bia tại đền thờ 2500 liệt sĩ Trung đoàn 27

Nhân việc Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ 584 - Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị tìm kiếm được 38 hài cốt liệt sĩ ở khu vực Nông trường Dốc Miếu thuộc thôn Xuân Mai, xã Gio Bình, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, Báo Quân khu 4 xin giới thiệu vài nét về Trung đoàn 27 (Trung đoàn Triệu Hải) và thành tích gắn liền với những liệt sĩ đã quy tập được trong thời gian hoạt động.

Đầu năm 1968 tình hình chiến cuộc đã chuyển sang một bước ngoặt mới. Ở miền Bắc, đế quốc Mỹ bị thua đau trong chiến tranh phá hoại, buộc phải ném bom hạn chế và chấp nhận cuộc họp 4 bên ở Pa -ri. Còn ở miền Nam với cuộc tiến công và nổi dậy đồng loạt bắt đầu từ ngày 31 tháng 1 năm 1968, quân và dân ta đã giành được thắng lợi chưa từng có.

Trước yêu cầu khẩn trương chi viện sức người và sức của cho chiến trường miền Nam, Bộ tư lệnh Quân khu 4 quyết định thành lập Trung đoàn 27 gồm 3 tiểu đoàn 1,2,3 và 3 cơ quan Trung đoàn cùng các đơn vị trực thuộc. Lúc này, Tiểu đoàn 43 của tỉnh đội Nghệ An được điều về làm Tiểu đoàn 2. Ngày 20 tháng 2 năm 1968, Tiểu đoàn 3 đã có mặt tại xã Vĩnh Chấp, Tiểu đoàn 2 tập kết phía tây Vĩnh Linh, đây là vị trí cuối cùng để đơn vị chuẩn bị bước vào chiến đấu theo chỉ thị của mặt trận B5. Riêng Tiểu đoàn 1 đang trên đường hành quân khẩn trương vào chuẩn bị làm lực lượng dự bị cơ động cho Trung đoàn.

Trận đánh thắng đầu tiên ở làng Gia Bình của Tiểu đoàn 2 và trận đánh vang dội ở làng Phúc Sa (Do Linh- Quảng Trị) của Tiểu đoàn 3, mùa xuân năm 1968 đã viết lên trang sử vẻ vang của quê hương Xô Viết Nghệ Tĩnh anh hùng. Như vậy chỉ sau gần hai tuần kể từ ngày thành lập, đơn vị đầu tiên của Trung đoàn đã trực tiếp chiến đấu chiến trường bắc Quảng Trị, giành được những thắng lợi vô cùng vẻ vang, làm cho quân địch hoang mang khiếp sợ.

Thời điểm này địch bị vây tứ phía, quân ta và quân địch liên tục chiến đấu, giành từng tấc đất, Tiểu đoàn 2 được phân công vây ép Cồn Tiên, cô lập căn cứ không cho địch nống lấn ra đông bắc Cồn Tiên, thời điểm từ tháng 5 đến tháng 10/1968 là thời điểm chiến đấu ác liệt nhất. Cựu chiến binh Lê Bá Dương cho biết khi ông chiến đấu cùng các đồng đội, nhiều chiến sĩ hy sinh vô cùng anh dũng, quân ta và quân địch chỉ cách nhau những hầm hào công sự, nhưng giữa cuộc chiến hai bên là hai thái cực, ông và đồng đội sau một ngày cầm súng, họ kể cho nhau về gia đình và người thân, những bức thư truyền tay nhau đọc, có nhiều người người quê ở miền bắc. Những lúc rảnh rỗi, họ lại giành thời gian để viết thư gửi về gia đình, nhiều chiến sĩ lên đường khi vừa cưới vợ vài tuần. Liệt sĩ Nguyễn Văn Hưng người vừa tìm được hài cốt cũng cưới vợ xong là lên đường vào chiến trường.

Các liệt sỹ trong đợt quy tập trong đợt này, rất có thể là các đồng đội cùng đơn vị của ông hy sinh trong các đợt chiến đấu trong thời kỳ vây ép Cồn Tiên. Cựu chiến binh Lê Bá Dương cho biết thêm danh sách những người mà ông nắm được cùng an táng nơi đây. Họ là những liệt sĩ đã ngã xuống để đất nước đứng lên.

Trong suốt những năm tháng về sau, ông cùng Ban liên lạc Trung đoàn đã làm được những công việc thiết thực nhằm tri ân những liệt sĩ như xây dựng “Khu tưởng niệm liệt sỹ Trung đoàn 27” tại xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Đây là ước nguyện của các cựu chiến binh nhằm mục đích trả lại tên cho 1.840 liệt sĩ chưa tìm được của Trung đoàn pháo binh 27.

Nhà thơ Nguyễn Văn Á, cựu chiến binh Trung đoàn 27 đã trào dâng xúc cảm, viết nên bài thơ “Mẹ đừng buồn bên mộ chẳng dòng tên” để tưởng nhớ đồng đội của mình:

Nào chúng mình cùng hội tụ về đây

Những người lính của Trung đoàn Hai Bảy

Chỉ phần mộ chiến trường xưa nằm lại

Bao năm rồi tắm gội gió mưa chan

Đồng đội ơi nào hãy xếp thành hàng

Điểm danh nhé – Một, hai, ba… và hết

Bao ánh mắt dọi nhìn lên bia đá

Dòng tên nào cũng nhức nhối con tim

Đồng đội ơi biết chẳng thể kiếm tìm

Những ngôi mộ “vô danh” thời trận mạc

Mười bốn chiếc bia hơn hai nghìn địa chỉ

Cứ mịt mờ đôi mắt lệ đầy thêm

Mẹ đừng buồn bên mộ chẳng dòng tên

Con đừng khóc ngày cha không về nữa

Lá xanh rụng, lá vàng chưa kịp úa

Cũng thường tình cha hãy bớt niềm đau

Ngày con đi vào chớp bể mưa nguồn

Lưng mẹ bắc chiếc cầu vồng năm tháng

Thương nhớ cũng mang bóng hình viên đạn

Chồng không về em hóa đá “Vọng phu”

Đồng đội ơi đừng hờn tủi nữa nào

Ca lên chứ cùng vui ngày hội tụ

Ngôi nhà chung chúng mình từng ấp ủ

Chính là đây đồng đội cứ sum vầy

Đất linh thiêng bỗng chốc đổ mưa dầy

Giọt nước mắt ngày Ngưu lang – Chức nữ

Cầu Thê Húc khép nỗi buồn quá khứ

Nén hương chiều ai thắp cuối trời xa.

Trong hơn 7 năm chiến đấu trung đoàn đã tiêu diệt và làm tan rã hơn 2 vạn tên địch (có gần 1 vạn tên Mỹ), bắt sóng 940 tên, tiêu diệt và đánh thiệt hại nặng 20 tiểu đoàn, 31 đại đội, bắn rơi 79 máy bay, phá hủy 440 xe quân sự (có nhiều xe tăng và xe bọc thép, 41 khẩu pháo, 2 dàn ra đa, thu 800 khẩu súng các loại), hỗ trở cho hai huyện Triệu Phong và Hải Lăng nổi dậy giải phóng quê hương.

Trung đoàn đã được nhà nước tặng thưởng 5 huân chương quân công giải phóng và tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đất nước độc lập, thống nhất, Trung đoàn cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân bước vào thời kỳ mới xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Trung đoàn thực hiện nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu và tham gia lao động sản xuất, xây dựng kinh tế, thiết thực cải thiện đời sống và góp phần xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội.

Đến năm 1991 theo chỉ thị của cấp trên Trung đoàn thực hiện rút gọn thành khung thường trực làm nhiệm vụ huấn luyện dự bị động viên, cán bộ chiến sĩ Trung đoàn luôn tập trung mọi nổ lực, nâng cao chất lượng huấn luyện quân dự bị động viên cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức, trình độ và khả năng chiến đấu từ kỹ thuật, chiến thuật phân đội nhỏ đến hiệp đồng chiến đấu quân binh chủng trong đội hình sư đoàn thuộc quân đoàn chủ lực cơ động của Bộ, Trung đoàn luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.