Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên
Ông Vân có hơn 10 năm đồng hành với Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên. Nay gần 90 tuổi, ông vẫn nhớ như in những kỷ niệm và dành tình cảm sâu sắc, sự khâm phục, kính trọng đối với người thủ trưởng của mình.
“Trung tướng luôn trọn tình, trọn nghĩa với đồng chí, đồng đội”, ông Vân nghẹn ngào mở đầu câu chuyện.
… Chính vì thương xót cùng như dành tình cảm đặc biệt với các đồng đội đã hy sinh, việc đầu tiên mà tướng Đồng Sỹ Nguyên làm sau chiến thắng 1975 là đề xuất xây dựng nghĩa trang làm nơi an nghỉ cho hàng vạn chiến sĩ ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Vị tướng ấy hiểu hơn ai hết về nỗi khát khao cháy bỏng của những người mẹ, người cha, của các gia đình đã hiến dâng những người con thân yêu cho Tổ quốc là được chăm lo mộ phần cho người đã khuất. Hàng vạn đồng chí, đồng đội đã nằm lại trên đại ngàn Tây Trường Sơn, cần phải được tìm kiếm và Nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn ngày nay được hình thành như thế.
“Khi về làm việc ở Chính phủ với cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên vẫn tiếp tục cùng các địa phương lo đưa các mộ liệt sĩ từ Lào, Campuchia, giữa rừng núi các nơi để quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Trường Sơn. Hàng vạn đồng đội đã hy sinh ở cả 63 tỉnh, thành phố đã được đưa về đây. Đó là sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ Trường Sơn đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trung tướng luôn canh cánh trong lòng về những đồng chí, đồng đội đã hy sinh…”, ông Trần Kỳ Vân chia sẻ.
Trong ký ức của ông Vân, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên là một vị tướng hết sức thẳng thắn, trung thực, biết lắng nghe, thương mến đồng chí, đồng đội. Đối với cán bộ Văn phòng Chính phủ, bất kể đó là ai, từ lái xe, bảo vệ hay những người phục vụ, vị tướng luôn quan tâm, hỏi thăm về gia đình, sức khỏe, nguyện vọng cá nhân…
Ông Vân kể: “Trung tướng hay gọi tôi là chú Vân, rồi hỏi thân tình: Chú làm giúp tôi cái này, cái kia, giao nhiệm vụ rồi ông còn hỏi chú thấy có gì khó khăn không? Ngoài công việc thì thủ trưởng cũng quan tâm, hỏi thăm về gia đình. Nhóm có tôi, với anh lái xe, thường được Trung tướng gọi vui là Chi bộ 3 người. Đó là những cảm tình riêng mà tôi còn nhớ mãi”.
Người luôn đứng “đầu sóng ngọn gió”
Trong công việc, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên luôn là người tâm huyết, đứng “đầu sóng ngọn gió”, làm những việc “nước sôi lửa bỏng” như vấn đề phòng chống lụt bão, trồng rừng, xây dựng cơ bản, thủy lợi, giao thông cũng như quan tâm đến những địa phương khó khăn, miền núi, vùng sâu, vùng xa.
Những năm được đồng hành với tướng Đồng Sỹ Nguyên, ông Vân đã chứng kiến nhiều lần vị tướng không quản ngại hiểm nguy và đã từng được tôi luyện qua chiến tranh ấy luôn sát dân và gắn bó với nhân dân.
Ông Vân nhớ lại: “Có năm mưa bão lớn ở Cù lao Chàm (Quảng Nam), Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Đồng Sỹ Nguyên đã đi từ Hà Nội vào Quảng Nam xuyên đêm, không nghỉ, đồ ăn chẳng có gì ngoài mấy miếng lương khô. Bấy giờ bác Nguyên đã trực tiếp cùng lãnh đạo địa phương sâu sát xuống từng nhà người dân, gặp từng em nhỏ, cụ già để thăm hỏi, truyền đạt ý kiến, tinh thần của Chính phủ, tìm mọi cách đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, khắc phục hậu quả của thiên tai và hỗ trợ người dân”.
Một trong những chuyến công tác đáng nhớ đó là năm 2001, khi đoàn công tác đi kiểm tra tuyến đường Trường Sơn. Buổi sáng hôm ấy nước lũ đang từ từ dâng lên, đoàn xe phải vượt qua một ngầm tràn. Sau khi xem xét tình hình nước lũ, Trung tướng đã quyết định cho xe của mình đi trước, vượt qua đầu tiên.
“Tôi muốn nói rằng thủ trưởng luôn gương mẫu không chỉ bằng lời nói mà bằng cả hành động, không nề hà hiểm nguy, luôn xuống tận nơi, chỉ huy tận chỗ”, ông Vân bày tỏ khâm phục.
Trong ký ức của người thư ký, cố Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Đồng Sỹ Nguyên là người có tinh thần quyết liệt, sâu sát thực tiễn trong chỉ đạo điều hành, tư duy làm việc không theo lối mòn mà luôn cải tiến, sáng tạo, có căn cứ thực tiễn. Trung tướng là người đưa ra và chỉ huy trực tiếp nhiều dự án, tuyến giao thông quan trọng. Một số tuyến đường cửa ô được mở rộng của Hà Nội có công lớn của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên…
Nhưng có lẽ tâm nguyện ấp ủ lâu nhất của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên vẫn là biến đường Trường Sơn trong kháng chiến thành con đường chiến lược xứng tầm trong thời bình.
Gắn bó với đường Trường Sơn trong giai đoạn cam go nhất, hơn ai hết vị tướng hiểu ý nghĩa, tiềm lực to lớn của tuyến đường này trong bảo vệ Tổ quốc. Mong muốn của vị tướng Trường Sơn ngày nào là làm sao hiện đại hóa tuyến đường, làm sao khắc phục được những hạn chế của con đường trong quá khứ, để trong tương lai trở thành con đường huyết mạch trong phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ Tổ quốc.
Chính vì lẽ đó, dù đã nghỉ hưu, tuổi cao, sức yếu (74 tuổi), nhưng khi đường Trường Sơn được Chính phủ phê duyệt, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên vẫn sẵn sàng nhận nhiệm vụ làm Đặc phái viên của Chính phủ, đôn đốc thực hiện việc mở đường.
