Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên – Người mở con đường huyền thoại Trường Sơn
Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một tuyến đường đã trở thành biểu tượng của ý chí, lòng dũng cảm và sức sáng tạo của quân và dân Việt Nam. Đó là Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh, tuyến vận tải chiến lược nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. Gắn liền với sự phát triển và thành công của tuyến đường huyền thoại ấy là tên tuổi của Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, người nhiều năm giữ cương vị Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn. Với tài năng tổ chức, tư duy chiến lược và tinh thần dám nghĩ, dám làm, ông đã góp phần quan trọng bảo đảm mạch máu giao thông luôn thông suốt giữa mưa bom bão đạn, phục vụ thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Đồng Sỹ Nguyên tên khai sinh là Nguyễn Hữu Vũ, sinh ngày 1 tháng 3 năm 1923 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, từ nhỏ ông đã chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp áp bức, bóc lột. Điều đó đã thôi thúc người thanh niên Đồng Sỹ Nguyên sớm tham gia phong trào cách mạng. Năm 1938, ông tham gia hoạt động trong phong trào thanh niên yêu nước và đến năm 1940 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Đồng Sỹ Nguyên đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng trên các chiến trường miền Trung. Ông trực tiếp chỉ huy nhiều đơn vị chiến đấu, tích lũy kinh nghiệm trong công tác tổ chức, chỉ huy và xây dựng lực lượng. Sau chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, ông tiếp tục được Đảng và Quân đội giao nhiều trọng trách trong công cuộc xây dựng lực lượng vũ trang.
Năm 1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Đồng Sỹ Nguyên được bổ nhiệm giữ chức Tư lệnh Bộ đội Trường Sơn. Đây là thời điểm tuyến đường Trường Sơn đang phải hứng chịu sự đánh phá dữ dội của không quân Hoa Kỳ. Hàng nghìn lượt máy bay mỗi ngày ném bom xuống các tuyến đường, bến vượt, kho hàng và trận địa phòng không với mục tiêu cắt đứt sự chi viện từ miền Bắc vào miền Nam.
Trước tình hình đó, Đồng Sỹ Nguyên đã cùng Bộ Tư lệnh Trường Sơn đề ra nhiều chủ trương táo bạo và sáng tạo. Ông chỉ đạo mở rộng hệ thống đường vận tải thành nhiều tuyến song song, xây dựng đường vòng, đường tránh, phát triển hệ thống đường kín dưới tán rừng để hạn chế sự phát hiện của máy bay địch. Đồng thời, ông chỉ đạo xây dựng lực lượng công binh, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đủ mạnh để kịp thời sửa chữa cầu đường ngay sau mỗi đợt ném bom.
Một trong những quyết định quan trọng của ông là phát triển vận tải cơ giới quy mô lớn trên tuyến Trường Sơn. Nếu như những năm đầu, việc vận chuyển chủ yếu dựa vào gùi, thồ và xe đạp thì dưới sự chỉ đạo của Đồng Sỹ Nguyên, hàng nghìn xe vận tải đã được đưa vào hoạt động. Hệ thống đường ống dẫn nhiên liệu cũng được xây dựng xuyên dãy Trường Sơn, giúp bảo đảm nguồn xăng dầu cho các chiến trường. Những quyết định ấy đã làm thay đổi hoàn toàn năng lực vận chuyển, góp phần đưa hàng triệu tấn vũ khí, lương thực và hàng hóa cùng hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ vào chiến trường miền Nam.
Điều khiến cán bộ, chiến sĩ Trường Sơn luôn kính trọng Đồng Sỹ Nguyên là phong cách chỉ huy sâu sát. Ông thường xuyên có mặt tại những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất để kiểm tra tình hình, động viên bộ đội và trực tiếp chỉ đạo khắc phục hậu quả sau các trận bom. Hình ảnh vị Tư lệnh lội suối, băng rừng, ăn ở cùng chiến sĩ đã trở thành nguồn động viên lớn đối với lực lượng Trường Sơn trong những năm tháng gian khổ.
Nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự chỉ huy quyết đoán của Bộ Tư lệnh Trường Sơn và tinh thần quả cảm của cán bộ, chiến sĩ, tuyến đường Trường Sơn vẫn luôn được giữ vững. Đây chính là một trong những yếu tố quyết định giúp quân và dân ta giành thắng lợi trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc, Đồng Sỹ Nguyên được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Sau khi đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng của Đảng và Nhà nước, đóng góp tích cực vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.
Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên từ trần ngày 4 tháng 4 năm 2019, hưởng thọ 96 tuổi. Cuộc đời của ông là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm, ý chí kiên cường và khả năng sáng tạo của người cán bộ cách mạng. Những đóng góp của ông đối với tuyến đường Trường Sơn huyền thoại đã trở thành một phần không thể tách rời của lịch sử dân tộc Việt Nam.
Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Đường Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống Mỹ, người dân Việt Nam đều nhớ đến Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên – người đã dành trọn tâm huyết để giữ vững "mạch máu giao thông" của tiền tuyến. Tấm gương của ông nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về giá trị của tinh thần cống hiến, sự sáng tạo và lòng kiên định trước mọi khó khăn, thử thách trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
