Trung tướng Lê Quang Đạo với ngành tuyên huấn Quân đội

Hơn 60 năm hoạt động cách mạng, đồng chí đã có nhiều cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng. Là Cục trưởng Cục Tuyên huấn (giai đoạn 1950-1955) và sau này trên cương vị Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Trung tướng Lê Quang Đạo đã có nhiều chỉ đạo xây dựng ngành tuyên huấn Quân đội và Cục Tuyên huấn vững mạnh, bảo đảm cho công tác tư tưởng-văn hóa giữ vị trí then chốt xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí, niềm tin cho bộ đội, góp phần quan trọng giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong Quân đội.Công tác tuyên huấn phải bám sát thực tế đời sốngLà học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hiểu sâu Chủ nghĩa Mác-Lênin, nắm bắt cụ thể thực tiễn, biết rõ bản chất hiện tượng, sự kiện, từ khi tham gia lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị, ở cương vị nào, đồng chí cũng có những đóng góp quan trọng trong việc xây dựng nền tảng tư tưởng vững chắc, đặc biệt là công tác tuyên huấn được triển khai một cách hệ thống, toàn diện, góp phần làm nên sức mạnh tinh thần to lớn, củng cố niềm tin, ý chí chiến đấu và bản lĩnh chính trị toàn quân.Đồng chí Lê Quang Đạo (ngoài cùng, bên phải) cùng các đồng chí tham gia Chiến dịch Đường 9-Nam Lào. Ảnh tư liệu Nhiều lần nhắc lại quan điểm của Bác Hồ lấy thực tiễn làm thước đo chân lý, học tập lý luận nhằm mục đích là để vận dụng. Do vậy, phải gắn lý luận với thực tiễn chiến đấu và công tác, làm cho mỗi bài học chính trị trở nên sinh động, từ đó mới có thể chuyển thành động lực tinh thần thúc đẩy hành động cách mạng của bộ đội. Với đồng chí Lê Quang Đạo, công tác tuyên huấn phải bám sát thực tế đời sống là nguyên tắc cao nhất. Trung tướng Phạm Hồng Cư (1926-2021), nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đã từng kể kỷ niệm lần cùng đồng chí Lê Quang Đạo đi thực tế chiến trường ở Quân khu 4. Giữa lúc từng đoàn máy bay phản lực Mỹ gầm rú, bổ nhào, ồ ạt ném bom bắn phá ở cửa sông Gianh, đồng chí vẫn yêu cầu: “Theo dõi diễn biến, nhanh chóng đưa tin chiến sự!”. Thực tế những năm đánh Mỹ cho thấy, nhờ công tác tuyên truyền của ta đưa những tin nhanh nhất về chiến thắng đã kịp thời cổ vũ tinh thần đồng bào, chiến sĩ cả nước. Từ những tin tức này, ở cả hai miền Nam-Bắc đã hình thành, xuất hiện kịp thời các phong trào thi đua: “Ba sẵn sàng”, “Tay cày, tay súng”, “Tìm Mỹ mà đánh, tìm ngụy mà diệt”...Trong các bài viết quan trọng mang tính tổng kết, định hướng, nhiều lần đồng chí đặc biệt nhấn mạnh lý luận chỉ có giá trị khi được kiểm nghiệm và vận dụng trong thực tiễn. Công tác tuyên huấn còn phải hướng tới việc giải quyết những vấn đề cụ thể, thiết thực của thực tế đời sống, giúp bộ đội nâng cao nhận thức tư tưởng để có hành động đúng.Đổi mới phương pháp tuyên truyền, giáo dụcĐồng chí Lê Quang Đạo nêu quan niệm khoa học, biện chứng, đó là muốn chiến thắng trên chiến trường, trước hết phải chiến thắng trong tư tưởng; muốn bộ đội vững vàng, phải làm cho họ hiểu đúng, tin tưởng, để có quyết tâm cao. Là người thấu hiểu sâu sắc lý luận, tư tưởng, đường lối của Đảng; giàu trải nghiệm, nắm chắc thực tiễn, thấu cảm tâm tư bộ đội, đồng chí không chấp nhận kiểu tuyên huấn khô cứng, giáo điều, phải luôn tìm cách đổi mới cho sinh động, thuyết phục, gần gũi bộ đội. Muốn vậy, phải đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, từ sinh hoạt chính trị, diễn đàn, tọa đàm đến hoạt động văn hóa, văn nghệ, báo chí... Các bài viết “Thắng lợi tạo bước ngoặt quyết định của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”, “Công tác tư tưởng và công tác tổ chức”... luôn nhất quán quan niệm gắn công tác tuyên huấn với xây dựng đời sống văn hóa tinh thần. Con người luôn sống, phát huy năng lực trong một môi trường nhất định. Do vậy, việc rất quan trọng là tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh để góp phần nuôi dưỡng tâm hồn, bồi đắp lý tưởng, nâng cao sức mạnh tinh thần. Từ quan điểm ấy, đồng chí chỉ đạo thúc đẩy các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, báo chí, xuất bản... cả trong và sau chiến tranh, đã tạo nên “trận địa mềm” nhưng hiệu quả. Song hành với việc đó là công tác định hướng dư luận và đấu tranh với cái sai trái, góp phần giáo dục, ngăn chặn những biểu hiện dao động về tư tưởng. Đồng chí Lê Quang Đạo (thứ hai, từ phải sang) cùng các đồng chí trong Bộ tư lệnh chiến dịch Đường 9-Nam Lào. Ảnh tư liệu
Quan tâm chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ tuyên huấnCán bộ tuyên huấn bằng hành động, lời nói, bằng cả nhân cách là người truyền đạt, cũng là người truyền cảm hứng, là cầu nối giữa Đảng với bộ đội. Họ phải có bản lĩnh vững vàng, hiểu biết sâu sắc về lý luận và thực tiễn, phải có khả năng thuyết phục cao. Toát ra từ các câu chữ của đồng chí Lê Quang Đạo cho thấy một khái quát về người cán bộ tuyên huấn: Thấu hiểu sâu sắc đời sống đến thấu cảm tâm tư, đồng cảm lý tưởng, nhờ vậy tạo ra sức truyền cảm tư tưởng để cộng cảm lẽ sống, tình đồng chí cùng bộ đội. Cả hai thống nhất trong một cơ thể Quân đội cường tráng về thể chất, mạnh mẽ về tinh thần.Học và làm theo tư tưởng Bác Hồ: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, đồng chí quan niệm làm chính trị phải có “con người chính trị”. Hiểu cụ thể, làm tuyên huấn phải có con người tuyên huấn. Đồng chí luôn quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tuyên huấn vững vàng về phẩm chất chính trị, trình độ lý luận, kỹ năng thực tiễn, ngày càng trưởng thành, đáp ứng tốt mọi yêu cầu, nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh.Là một nhà tư tưởng, cũng là nhà văn hóa xuất sắc, đồng chí Lê Quang Đạo luôn chăm lo xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ gắn liền với việc phát triển văn hóa, văn nghệ trong Quân đội. Thực tế cho thấy chủ trương đưa lực lượng văn nghệ sĩ trực tiếp vào chiến trường tham gia chiến đấu là hoàn toàn đúng đắn. Nhờ cắm sâu vào mảnh đất chiến trường, các cây xanh văn nghệ sĩ đã kết được những trái ngọt tác phẩm có hương vị riêng về cuộc kháng chiến yêu nước, chính nghĩa. Đồng thời, các văn nghệ sĩ trực tiếp động viên bộ đội ngay trên chiến hào, góp phần quan trọng vào thắng lợi. Khẩu hiệu “Tiếng hát át tiếng bom” đã phát huy cao độ phẩm chất lạc quan, đồng thời cổ vũ tinh thần, ý chí, quyết tâm cho toàn quân, toàn dân trong công cuộc đấu tranh thống nhất đất nước.Là người may mắn vài lần được làm việc với đồng chí, chúng tôi càng thấm thía nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, hiểu sâu lý luận, lấy đặc thù thực tiễn làm căn cứ, thước đo để linh hoạt triển khai tuyên truyền với từng đối tượng cụ thể. Nhóm nghiên cứu đề tài “Công tác tuyên huấn điệp báo trong kháng chiến chống Pháp” từng được đồng chí góp ý đề cương với quan điểm chỉ đạo mỗi chiến dịch đều có đặc thù thực tiễn riêng, do vậy các mục đích, phương pháp, biện pháp phải gắn liền với cái riêng, không thể chung chung được. Trong nhóm tác giả, có người từng trải thực tế đã rất khâm phục ý kiến thẳng thắn, khoa học ấy để khi triển khai, vấn đề lớp lang, cụ thể, thuyết phục hơn. “Đặc thù, cụ thể” trở thành phương châm của chúng tôi trong nghiên cứu khoa học, cả trong công tác tuyên huấn.Đồng chí Lê Quang Đạo (ngoài cùng bên phải) tháp tùng Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Bảo tàng Quân đội (nay là Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam). Ảnh tư liệu