TRUNG TƯỚNG NGUYỄN PHÚC THANH – TỪ NGƯỜI LÍNH TRẬN ĐẾN VỊ TƯỚNG ANH HÙNG

Trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, có những người trưởng thành từ chính khói lửa chiến trường, đi từ vị trí của một người lính bình thường đến những trọng trách lớn lao. Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh là một trong những người như vậy. Từ một chiến sĩ trẻ bước vào quân ngũ giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, ông đã trải qua nhiều cương vị chỉ huy, trở thành Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, rồi tiếp tục cống hiến trên cương vị Phó Chủ tịch Quốc hội.

Nguyễn Phúc Thanh sinh ngày 25 tháng 6 năm 1944, quê tại xã Khai Thái, huyện Phú Xuyên, tỉnh Hà Tây, nay thuộc thành phố Hà Nội. Năm 1964, khi vừa tròn hai mươi tuổi, ông tham gia hoạt động cách mạng và tháng 11 cùng năm nhập ngũ, trở thành chiến sĩ Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 9, Sư đoàn 304.

Đó cũng là thời điểm cuộc chiến tranh ở Việt Nam bước vào một giai đoạn ngày càng khốc liệt.

Từ một người lính trẻ, Nguyễn Phúc Thanh từng bước trưởng thành ngay trên chiến trường. Trong những năm 1967–1970, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ từ Trung đội trưởng, Đại đội phó, Đại đội trưởng đến Tiểu đoàn phó và Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 9 tại chiến trường Trị Thiên.

Con đường ấy không được tạo nên trong sự bình yên.

Đó là con đường của những cuộc hành quân, những trận đánh và những lần đứng trước ranh giới của sự sống và cái chết. Báo Quân đội nhân dân khi viết về ông đã nhắc lại hình ảnh một người chỉ huy từng chiến đấu trong kháng chiến chống Mỹ, bị thương nhưng vẫn tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu. Chính từ thực tiễn chiến trường ấy, Nguyễn Phúc Thanh trưởng thành từ một người chiến sĩ thành một cán bộ chỉ huy.

Sau những năm trực tiếp chiến đấu, từ tháng 12 năm 1970 đến tháng 8 năm 1972, ông được đào tạo tại Học viện Lục quân. Những kinh nghiệm được đánh đổi bằng thực tiễn chiến trường giờ đây được bổ sung bằng kiến thức quân sự, chuẩn bị cho những trọng trách lớn hơn trong cuộc đời binh nghiệp.

Sau chiến tranh, Nguyễn Phúc Thanh tiếp tục gắn bó với quân đội.

Từ tháng 7 năm 1981 đến tháng 4 năm 1985, ông giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 304, Quân đoàn 2. Sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Phó Tham mưu trưởng, Phó Tư lệnh thứ nhất và từ năm 1988 đến năm 1994 là Tư lệnh Quân đoàn 2. Trong quá trình công tác, ông cũng được đào tạo tại Học viện Quân sự Frunze của Liên Xô.

Từ một chiến sĩ của Sư đoàn 304 năm 1964, nhiều năm sau, ông trở thành người chỉ huy chính đơn vị cấp quân đoàn. Hành trình ấy là một dấu mốc đáng chú ý trong hơn nửa thế kỉ hoạt động của Nguyễn Phúc Thanh.

Năm 1994, ông chuyển sang đảm nhiệm những trọng trách tại Tổng cục Hậu cần, lần lượt giữ các chức vụ Phó Chủ nhiệm, Quyền Chủ nhiệm rồi Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần. Tháng 10 năm 1994, Nguyễn Phúc Thanh được phong quân hàm Trung tướng.

Nhưng cuộc đời cống hiến của ông không dừng lại trong quân đội.

Tháng 6 năm 1996, Nguyễn Phúc Thanh được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII. Từ tháng 9 năm 1997, ông đảm nhiệm chức Phó Chủ tịch Quốc hội, đồng thời là Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội. Tại Đại hội IX năm 2001, ông tiếp tục là Ủy viên Trung ương và tiếp tục giữ các trọng trách tại Quốc hội. Ông là đại biểu Quốc hội khóa X và XI.

Nếu những năm tháng tuổi trẻ của Nguyễn Phúc Thanh gắn với chiến trường, thì giai đoạn sau của cuộc đời ông lại gắn với nghị trường.

Trên cương vị Phó Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh, ông tham gia vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và an ninh. Cổng thông tin Quốc hội ghi nhận những đóng góp của ông trong quá trình thể chế hóa các chủ trương và chính sách thuộc lĩnh vực này.

Năm 2007, Nguyễn Phúc Thanh thôi giữ chức Phó Chủ tịch Quốc hội và nghỉ theo chế độ. Khi ấy, ông đã trải qua hơn bốn thập niên từ ngày đầu tiên khoác áo lính.

Trong suốt cuộc đời hoạt động, Nguyễn Phúc Thanh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và được trao Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng cùng nhiều phần thưởng khác.

Ngày 8 tháng 2 năm 2019, Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 74 tuổi. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Lễ tang cấp Nhà nước.

Nhìn lại cuộc đời Nguyễn Phúc Thanh, điều nổi bật không chỉ nằm ở quân hàm Trung tướng hay những chức vụ ông từng đảm nhiệm.

Bởi điểm khởi đầu của ông là một người lính.

Từ chiến sĩ Tiểu đoàn 2 năm 1964, ông trưởng thành qua chiến trường, lần lượt trở thành cán bộ chỉ huy, Sư đoàn trưởng, Tư lệnh Quân đoàn, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần rồi Trung tướng. Khi rời quân đội để đảm nhận trọng trách tại Quốc hội, hành trình cống hiến ấy lại tiếp tục trên một lĩnh vực khác.

Hơn nửa thế kỉ hoạt động của Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh vì thế trải dài qua hai hình ảnh: người lính trên chiến trường và người cán bộ trên nghị trường.

Từ tuổi hai mươi bước vào quân ngũ giữa chiến tranh cho đến những năm tháng đảm nhận trọng trách của đất nước, cuộc đời Trung tướng Nguyễn Phúc Thanh là một phần trong câu chuyện của thế hệ những người đã trưởng thành giữa chiến tranh, đi qua những năm tháng khốc liệt và tiếp tục góp sức xây dựng đất nước khi hòa bình trở lại.