Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt: Kỷ lục hạ 2 chiếc B-52 trong 5 phút giữa "Điện Biên Phủ trên không"

Tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1953 khi mới 14 tuổi, người thiếu niên Nguyễn Văn Phiệt làm liên lạc cho bộ đội địa phương tỉnh Hưng Yên, tham gia tổ chức các trận đánh du kích trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Đến năm 1960, sau lần đầu tham gia tuyển quân bị loại vì lý do sức khỏe, ông đã kiên trì nhập ngũ thành công vào Quân chủng Phòng không - Không quân (PK-KQ).

Cuối năm 1965, khi đang là chiến sĩ thuộc biên chế Trung đoàn 278 của Quân chủng, ông được cử sang Liên Xô học tập chuyên sâu về khí tài, vũ khí tên lửa. Sau gần một năm học tập trên đất bạn, ông lên tàu cùng đồng đội trở về Tổ quốc, lập tức bước vào cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân của đế quốc Mỹ.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt vẫn nhớ như in những trận đánh oanh liệt năm xưa: “Trong trận diễn ra ngày 22-10-1966 của Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278 tại trận địa Mãn Đức, Cao Phong, Hòa Bình, tôi và đồng đội đã phóng 2 quả đạn có điều khiển tốt, bắn rơi tại chỗ một chiếc F-105 của địch. Đó là chiến công đầu của tôi trên cương vị sĩ quan điều khiển tên lửa. Từ tháng 10-1966 đến tháng 5-1968, đơn vị tôi hành quân trên các tỉnh, thành phố, chiến đấu 46 trận, bắn rơi 8 máy bay Mỹ, bắt sống nhiều giặc lái. Nhờ chiến đấu liên tục mà chúng tôi đúc kết được nhiều kinh nghiệm trong tác chiến với những chiếc máy bay chiến đấu nhà nghề của Không quân Mỹ và ngày càng trưởng thành sau mỗi trận đánh”.

Tháng 6-1972, Trung úy Nguyễn Văn Phiệt nhận quân hàm Thượng úy, được điều động về làm Quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 361, Quân chủng PK-KQ) thay đồng chí Trần Khắc Cần nhận nhiệm vụ mới. Chưa đầy 6 tháng sau, ông đã bình tĩnh chỉ huy đơn vị chiến đấu kiên cường, lập nên chiến công đặc biệt xuất sắc trong Chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12-1972.

Trong 12 ngày đêm của chiến dịch "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không", Tiểu đoàn 57 dưới sự chỉ huy của đồng chí Nguyễn Văn Phiệt đã đánh 19 trận, tiêu diệt 4 máy bay B-52, trong đó có 2 chiếc rơi tại chỗ. Đặc biệt, có trận đánh chỉ trong vòng 10 phút, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt đã chỉ huy kíp chiến đấu bắn rơi 2 chiếc B-52 (1 chiếc rơi tại chỗ) chỉ với 2 quả đạn. Đây là trận đánh đạt hiệu suất cao nhất, tiết kiệm đạn nhất, được trang trọng ghi danh vào trang sử vàng thành tích của Bộ đội Tên lửa Việt Nam.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt bồi hồi nhớ lại: “Sau 3 ngày địch đánh phá, việc vận chuyển đạn cho các đơn vị chiến đấu bị ùn tắc. Nhiều đơn vị không chiến đấu liên tục được do đạn không đến kịp, có đơn vị số đạn còn lại ở dưới mức quy định tối thiểu. Nhưng không vì vậy mà các thành phần tham gia chiến đấu nao núng tinh thần. Chúng tôi vẫn bám trận địa, bám khí tài, sẵn sàng bắt mục tiêu khi thời cơ đến, với tâm thế “Có thế nào ta đánh thế ấy, đã đánh là phải thắng địch””.

Đêm 20-12-1972, đúng như dự báo, kẻ thù huy động đến 90 lần chiếc B-52, gần 200 lần chiếc máy bay chiến thuật của không quân và hải quân đánh phá dồn dập vào Hà Nội - Hải Phòng - Thái Nguyên.

Ngày 21-12, Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ thị cho Quân chủng PK-KQ: Cần cố gắng phát huy chiến thắng hơn nữa. Địch sẽ tập trung đánh các trận địa tên lửa. Phải tìm mọi cách bảo vệ tên lửa để tiếp tục tiêu diệt B-52. Chú ý bảo đảm đạn tên lửa để đánh được liên tục. Cố gắng phát huy tác dụng của không quân nhằm B-52 mà đánh. Đồng thời, Đại tướng cũng trực tiếp gọi điện xuống các sư đoàn biểu dương bộ đội phòng không Hà Nội và nhấn mạnh: “Cả nước đang hướng về Hà Nội. Toàn thế giới đang hướng về Hà Nội. Từng giờ, từng phút, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương theo dõi cuộc chiến đấu của Hà Nội. Vận mệnh của Tổ quốc đang nằm trong tay các chiến sĩ phòng không bảo vệ Hà Nội”.

Sáng 21-12-1972, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra tuyên bố lên án mạnh mẽ hành động chiến tranh điên cuồng của chính quyền Nixon. Sau khi khẳng định lập trường trước sau như một, bản tuyên bố nêu rõ: Nhân dân ta rất thiết tha với hòa bình, nhưng phải là hòa bình trong độc lập, tự do thật sự. Chúng ta có đầy đủ thiện chí, đồng thời có đầy đủ quyết tâm và lực lượng để bảo vệ các quyền dân tộc cơ bản thiêng liêng của mình. Vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì nghĩa vụ quốc tế cao cả, đồng bào và chiến sĩ cả nước hãy nêu cao khí phách anh hùng, đoàn kết một lòng, ra sức thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính mến, kiên trì và đẩy mạnh cuộc chiến đấu trên ba mặt trận quân sự, chính trị và ngoại giao nhằm giải phóng miền Nam, bảo vệ và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, tiến tới thống nhất nước nhà.

“Thật xúc động cho những chiến sĩ đang bám trận địa chúng tôi khi qua làn sóng phát thanh, được nghe thư của Sài Gòn gửi Hà Nội. Tôi nhớ có đoạn: Lửa miền Bắc khêu lửa miền Nam, lửa Hà Nội giục lửa Sài Gòn. Từ ngoài vô trong, từ hậu phương lớn đến tiền tuyến lớn anh hùng đang vang lên tiếng trả lời đanh thép: Đánh” – Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt xúc động nhớ lại.

Ông khẳng định, ngay trong ngày hôm đó, đơn vị ông đã có màn hiệp đồng chiến đấu tuyệt vời trong tình huống “có gì dùng nấy” tại trận địa Đại Đồng (Hà Nội).

Khoảng 4 giờ sáng ngày 21-12, Sở chỉ huy thông báo phát hiện máy bay địch đang cơ động về hướng do Tiểu đoàn 57 phụ trách. Lúc này, đơn vị chỉ còn vỏn vẹn 3 quả đạn trên bệ phóng. Sau khi phân tích dải nhiễu và khẳng định đúng là B-52, Tiểu đoàn trưởng hạ lệnh phóng quả đạn thứ nhất. Tuy nhiên, đạn không đi. Trên bệ phóng lúc này chỉ còn đúng 2 quả đạn cuối cùng. Khẩu hiệu quyết tâm được chỉ hữu Tiểu đoàn xác định và toàn đơn vị dứt khoát hưởng ứng: "Một quả đạn, một B-52!"

Đến 5 giờ sáng, các tốp máy bay địch lần lượt lao vào. Khi bắt được nhiễu B-52, kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 57 nhanh chóng tiến hành các biện pháp so sánh phần tử của 3 đài, chọn thống nhất dải nhiễu B-52. Các trắc thủ tên lửa bám sát chính xác dải nhiễu, kiểm tra nhiều lần, so sánh với các đài nhìn vòng bổ trợ để xác định chính xác mục tiêu.

Đúng 5 giờ 9 phút, bắt được mục tiêu, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt hạ lệnh phóng ngay quả đạn thứ nhất vào tốp máy bay địch đang tiến vào từ hướng 3 giờ. Chỉ hai phút sau, lúc 5 giờ 11 phút, Tiểu đoàn 57 tiếp tục phóng nốt quả đạn cuối cùng trên bệ phóng vào tốp B-52.

Một chiếc B-52 trúng đạn bốc cháy sáng rực cả góc trời rồi lao thẳng xuống khu vực núi Đôi. Sở chỉ huy chính thức thông báo công nhận Tiểu đoàn 57 đã xuất sắc bắn rơi 2 chiếc B-52 (trong đó 1 chiếc rơi tại chỗ) chỉ trong chưa đầy 5 phút ngắn ngủi, lập nên kỷ lục chưa từng có về hiệu suất chiến đấu. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, năm 1973, đồng chí Nguyễn Văn Phiệt vinh dự được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Chiến tranh lùi xa, dù bản thân hàng ngày phải chống chọi với những cơn đau âm ỉ từ di chứng chiến tranh mỗi khi thời tiết thay đổi, vị tướng già vẫn không ngừng cống hiến. Ông tích cực tham gia các hoạt động xã hội, giữ vai trò Trưởng ban liên lạc truyền thống của nhiều đơn vị và hội bạn chiến đấu. Đặc biệt, dù ở tuổi xưa nay hiếm, ông vẫn dốc lòng với các hoạt động thiện nguyện, mang tình yêu thương ấm áp nâng đở những mảnh đời bất hạnh trong cuộc sống.