Trung tướng Phạm Kiệt

Đầu năm 1945, tại Căng An trí huyện miền núi Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi (một hình thức giam lỏng tù nhân chính trị của thực dân Pháp), Phạm Kiệt ngồi với 2 đồng chí của mình và làm công việc bổ cau, nhưng thực chất là một buổi sinh hoạt. Sau khi nói về Chỉ thị "Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", nhóm 3 người quyết định thay đổi tên họ. Phạm Kiệt được anh em thống nhất đổi tên theo kiểu chơi chữ là Tê Đơ. Tê là nói trại từ "tù”, còn Đơ là thứ 3, theo vần tiếng Pháp là "on, đơ, tờ roa...". Đó là lý do Trung tướng Phạm Kiệt có một bí danh hơi giống tiếng nước ngoài.

Trở thành tù nhân chính trị, người thanh niên Phạm Kiệt có khá nhiều "vết tích" trong hồ sơ của mật thám Pháp. Đó là vào đêm 30/10/1930, những lá cờ đỏ búa liềm đột ngột xuất hiện trên ngọn cây trâm cạnh núi Tròn, rồi trên các bụi tre, truyền đơn bay lả tả, cùng với tin tức lan truyền "hưởng ứng cuộc đấu tranh của nhân dân Tổng Châu, Đức Phổ và Xô Viết Nghệ Tĩnh".

Mật thám Pháp dò la và bắt 3 anh em ruột là Phạm Ngọc Trân, Phạm Kiệt, Phạm Thị Trinh. Ngoài bị nghi là thủ phạm treo cờ đỏ búa liềm, có 1 vụ việc khác khiến cả 3 anh em bị mật thám theo sát, đó là trong làng có người tên Sơ, giữ chức hương kiểm, luôn có những hành động áp bức nông dân khiến mọi người đều oán thán. Phạm Kiệt đã bàn với một số cán bộ đảng viên trong chi bộ ra đòn cảnh cáo tên Sơ bằng cách phi dao nhọn vào giữa cửa. Nhưng rồi tên quan lại này không thay đổi mà còn điên cuồng áp bức, đánh đập người dân, vậy là hắn đã phải "biến mất" giữa lời đồn thổi bị Việt minh tử hình. Sau này mật thám Pháp điều tra, bắt giam người mang tên Phạm Quang Khanh (chính là Phạm Kiệt).

Trong lý lịch cá nhân Trung tướng Phạm Kiệt được lưu tại nhà lưu niệm có ghi: "Bị bắt giam từ tháng 6 năm 1931, ban đầu ở nhà tù Quảng Ngãi, tháng 5 năm 1932 bị đày đi nhà tù Ban Mê Thuột và cuối năm 1943 bị đưa về an trí tại huyện miền núi Ba Tơ” (gần 13 năm ngồi tù).

Với những công lao đóng góp cho nhân dân, cho đất nước, Trung tướng Phạm Kiệt được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba, được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh (23-1-1975). Gần 40 năm sau khi ông về cõi vĩnh hằng, ngày 25-7-2012, Đảng, Nhà nước đã truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Trung tướng Phạm Kiệt. Đây là phần thưởng xứng đáng cho công lao cống hiến của ông, nhằm tôn vinh người anh hùng suốt cả cuộc đời đã tận tụy vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Nhân cách, bản lĩnh và công lao của vị danh tướng tài ba Phạm Kiệt đã và sẽ sống mãi trong lòng quê hương, đất nước và cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang, Bộ đội Biên phòng ngày nay.