Trung tướng Phạm Kiệt: Đêm 10-3-1945 – Phạm Kiệt trước giờ khởi nghĩa Ba Tơ

Đêm xuống trên núi rừng Ba Tơ.

Những con đường quanh huyện lỵ chìm trong bóng tối. Sau những ngày dài bị quản thúc, theo dõi và đàn áp, những người cách mạng ở Ba Tơ hiểu rằng tình hình đang chuyển sang một bước ngoặt đặc biệt.

Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật tiến hành đảo chính Pháp trên toàn Đông Dương.

Bộ máy cai trị của thực dân Pháp nhanh chóng rơi vào tình trạng hỗn loạn.

Đối với những người cách mạng, đây không chỉ là một biến động chính trị.

Đây có thể là thời cơ.

Và ở Ba Tơ, một cuộc nổi dậy đang được chuẩn bị.

Trong số những người đứng trước thời khắc lịch sử ấy có Phạm Quang Khanh – người sau này mang tên Phạm Kiệt.

Những năm tháng chuẩn bị

Nếu chỉ nhìn vào đêm 10 tháng 3 năm 1945, người ta có thể nghĩ cuộc khởi nghĩa Ba Tơ diễn ra rất nhanh chóng.

Nhưng phía sau một đêm ấy là cả một quá trình chuẩn bị.

Từ cuối năm 1943, Phạm Quang Khanh cùng nhiều đồng chí cách mạng bị đưa về Căng an trí Ba Tơ.

Thực dân Pháp muốn dùng vùng núi xa xôi này để cô lập những người tù chính trị.

Nhưng những người cách mạng không chịu đứng yên.

Họ tìm cách khôi phục tổ chức.

Tìm cách liên lạc với cơ sở.

Tìm hiểu địa hình.

Vận động đồng bào.

Và quan trọng nhất, họ từng bước xây dựng lực lượng.

Trong quá trình ấy, Phạm Quang Khanh trở thành một trong những cán bộ chủ chốt.

Những năm tháng tù đày đã cho ông bản lĩnh.

Những ngày hoạt động cách mạng đã cho ông kinh nghiệm.

Còn Ba Tơ cho ông một địa bàn đặc biệt để chuẩn bị cho cuộc đấu tranh.

Một thời cơ bất ngờ xuất hiện

Ngày 9 tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp.

Tin tức nhanh chóng lan đến Ba Tơ.

Tình thế thay đổi chỉ trong thời gian ngắn.

Bộ máy cai trị cũ bị đảo lộn.

Lực lượng Pháp ở nhiều nơi mất khả năng kiểm soát tình hình.

Đối với cách mạng, đây là thời điểm không thể bỏ qua.

Nhưng thời cơ chỉ có ý nghĩa khi con người biết nắm bắt.

Và những người cách mạng ở Ba Tơ đã quyết định hành động.

Ngày 10 tháng 3 – cuộc họp quyết định

Ngày 10 tháng 3 năm 1945, các cán bộ cách mạng ở Quảng Ngãi họp bàn về tình hình mới.

Tại Ba Tơ, lực lượng cách mạng cũng khẩn trương chuẩn bị.

Phạm Quang Khanh và các đồng chí hiểu rằng nếu chậm trễ, thời cơ có thể qua đi.

Nhưng hành động lúc này cũng đồng nghĩa với việc đối mặt với hiểm nguy.

Lực lượng cách mạng còn nhỏ.

Vũ khí thiếu thốn.

Địa bàn rộng.

Đối phương vẫn còn khả năng chống trả.

Mỗi quyết định đều phải cân nhắc.

Nhưng nếu không hành động, những tháng ngày chuẩn bị có thể trở thành vô nghĩa.

Phạm Kiệt – người đứng trước giờ phút quyết định

Trong những giờ phút ấy, Phạm Quang Khanh không còn là người tù chính trị của Căng an trí.

Ông đã trở thành một cán bộ có kinh nghiệm và là một trong những người giữ vai trò lãnh đạo lực lượng cách mạng Ba Tơ.

Ông cùng các đồng chí chuẩn bị lực lượng, thống nhất kế hoạch và tổ chức quần chúng.

Điều quan trọng nhất lúc này là giữ bí mật và giữ vững tinh thần.

Một cuộc khởi nghĩa muốn thành công không chỉ cần lòng dũng cảm.

Nó cần tổ chức.

Cần kỷ luật.

Cần sự phối hợp.

Và cần sự ủng hộ của nhân dân.

Những điều ấy đã được chuẩn bị trong suốt thời gian trước đó.

Đêm trước cuộc khởi nghĩa

Đêm 10 tháng 3.

Ba Tơ chìm vào bóng tối.

Nhưng trong bóng tối ấy, những người cách mạng đang chuẩn bị bước vào một ngày mới.

Không ai biết chính xác cuộc chiến sẽ diễn ra như thế nào.

Không ai có thể chắc chắn rằng tất cả sẽ trở về an toàn.

Nhưng họ hiểu một điều:

Nếu muốn giành lại chính quyền, phải dám hành động.

Đối với Phạm Kiệt, đây là một trong những thời khắc quan trọng nhất của cuộc đời.

Sau hơn một thập kỷ hoạt động cách mạng, từ tuổi thanh niên, qua những năm tháng tù đày, ông đã đứng trước cơ hội biến những năm tháng chuẩn bị thành hành động thực tế.

Ba Tơ chuẩn bị thức dậy.

Sáng 11 tháng 3 năm 1945

Khi trời bắt đầu sáng, lực lượng cách mạng tiến hành hành động.

Theo các tư liệu lịch sử, ngày 11 tháng 3 năm 1945, lực lượng cách mạng do Phạm Kiệt, Nguyễn Đôn và Nguyễn Khoách chỉ huy tiến công đồn khố xanh Ba Tơ.

Cuộc chiến diễn ra trong thời gian ngắn.

Lực lượng cách mạng chiếm đồn, thu vũ khí và làm chủ huyện lỵ.

Chính quyền cách mạng được thành lập.

Một vùng đất miền núi của Quảng Ngãi đã trở thành nơi đầu tiên trong tỉnh giành được chính quyền trong cao trào chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám.

Với Phạm Kiệt, ngày ấy đánh dấu một bước chuyển lớn trong cuộc đời.

Người tù chính trị năm nào nay trở thành người chỉ huy lực lượng vũ trang.

Đội du kích Ba Tơ ra đời

Sau thắng lợi của cuộc khởi nghĩa, vấn đề đặt ra ngay lập tức là phải bảo vệ thành quả và xây dựng lực lượng.

Đội du kích Ba Tơ được thành lập.

Phạm Kiệt được giao làm Đội trưởng.

Đội du kích lúc đầu chỉ có lực lượng khiêm tốn.

Vũ khí còn thiếu.

Quân số chưa nhiều.

Nhưng họ có một thứ quan trọng hơn tất cả:

niềm tin của nhân dân.

Họ dựa vào núi rừng.

Dựa vào đồng bào.

Dựa vào tinh thần đoàn kết.

Từ Ba Tơ, lực lượng du kích từng bước trưởng thành và trở thành một lực lượng vũ trang quan trọng của cách mạng Quảng Ngãi.

Từ một đêm Ba Tơ đến một chặng đường lớn

Cuộc khởi nghĩa Ba Tơ không phải là một trận đánh lớn về quy mô.

Nhưng ý nghĩa của nó rất lớn.

Nó chứng minh rằng khi thời cơ xuất hiện, một lực lượng cách mạng được chuẩn bị và tổ chức tốt có thể đứng lên giành chính quyền.

Nó tạo ra một lực lượng vũ trang cách mạng.

Nó xây dựng một căn cứ quan trọng.

Và nó khẳng định sức mạnh của sự gắn bó giữa cán bộ cách mạng với nhân dân.

Đối với Phạm Kiệt, Ba Tơ là nơi ông từ một người cán bộ cách mạng trở thành người chỉ huy.

Nhưng quan trọng hơn, Ba Tơ cũng là nơi ông học được một bài học sẽ theo ông suốt cuộc đời:

Muốn làm cách mạng, phải dựa vào dân.

Đêm ấy vẫn còn trong ký ức

Hơn tám mươi năm đã trôi qua.

Những con đường Ba Tơ hôm nay đã khác xưa.

Những bản làng đã đổi thay.

Nhưng ký ức về đêm 10 tháng 3 và ngày 11 tháng 3 năm 1945 vẫn còn đó.

Đó là ký ức về những người đã dám đứng lên khi thời cơ đến.

Trong số họ có Phạm Kiệt.

Một người con Quảng Ngãi đã đi qua nhà tù, đi qua những năm tháng hoạt động bí mật để đến với một đêm quyết định của lịch sử.

Nếu tuổi trẻ cho ông lý tưởng,

nhà tù cho ông bản lĩnh,

thì Ba Tơ cho ông cơ hội biến lý tưởng và bản lĩnh ấy thành hành động.

Và từ đêm ấy, cái tên Phạm Kiệt – Đội trưởng Đội du kích Ba Tơ bắt đầu gắn chặt với lịch sử cách mạng Quảng Ngãi.

Một con người bước ra từ bóng tối của nhà tù.

Một đội quân bước ra từ núi rừng.

Và một cuộc khởi nghĩa mở ra một chương mới cho quê hương Ba Tơ.