Trung tướng Phạm Tuân: Người anh hùng
Trong lịch sử quân sự Việt Nam, Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân là một huyền thoại sống. Ông không chỉ là người đầu tiên bắn rơi "siêu pháo đài bay" B-52 của Mỹ trên bầu trời đêm Hà Nội, mà còn là người Việt Nam nói riêng và người châu Á nói chung đầu tiên bay vào vũ trụ.
Cuộc đời của ông là một chuỗi những kỳ tích được viết nên bởi ý chí, lòng quả cảm và trí tuệ Việt Nam.
1. Từ cậu thanh niên đi nghĩa vụ quân sự đến phi công tiêm kích xuất sắc
Phạm Tuân sinh ngày 14 tháng 2 năm 1947 tại xã Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình – một vùng quê giàu truyền thống cách mạng.
Bước ngoặt cuộc đời: Năm 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang ở giai đoạn gay cấn, ông nhập ngũ vào lực lượng Phòng không - Không quân.
Thi tuyển phi công: Ban đầu, ông được tuyển chọn để đào tạo thợ máy vô tuyến điện ở Liên Xô. Tuy nhiên, nhờ có sức khỏe tốt, tư duy nhạy bén và ý chí quyết tâm cao, ông đã vượt qua cuộc kiểm tra sức khỏe khắt khe để chuyển sang học lái máy bay chiến đấu.
Trở về cống hiến: Năm 1967, tốt nghiệp trường đào tạo phi công quân sự tại Liên Xô, ông trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân tiêm kích 921 (Sao Đỏ), trực tiếp tham gia chiến đấu bảo vệ vùng trời miền Bắc.
2. Chiến tích chấn động địa cầu: Diệt "Pháo đài bay" B-52
Trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ, đặc biệt là chiến dịch tập kích chiến lược 12 ngày đêm cuối năm 1972, siêu pháo đài bay B-52 được mệnh danh là "bất khả xâm phạm" nhờ hệ thống gây nhiễu điện tử tối tân và lực lượng tiêm kích F-4 hộ tống dày đặc.
Đêm 27 tháng 12 năm 1972 đã đi vào lịch sử không quân thế giới:
Xuất kích trong đêm tối: Phi công Phạm Tuân nhận lệnh điều khiển chiếc MiG-21 cất cánh từ sân bay dã chiến Yên Bái trong điều kiện tắt hết đèn tín hiệu để tránh bị địch phát hiện.
Vượt rào bảo vệ: Bằng kỹ thuật bay điêu luyện và sự dẫn đường mưu trí của hệ thống chỉ huy mặt đất, ông đã khéo léo lách qua hàng rào tiêm kích F-4 của Mỹ, tiếp cận đội hình B-52 từ phía sau.
Khóa mục tiêu và nổ súng: Khi áp sát ở cự ly thích hợp, ông nhanh chóng khóa mục tiêu và phóng liên tiếp hai quả tên lửa đối không. Chiếc B-52 bùng cháy như một bó đuốc khổng lồ giữa bầu trời đêm Hà Nội. Sau cú công kích chớp nhoáng, ông nhanh chóng cơ động máy bay và hạ cánh an toàn.
Chiến công này đã đưa Phạm Tuân trở thành phi công đầu tiên và duy nhất trên thế giới bắn hạ máy bay B-52 trong một trận không chiến. Với kỳ tích này, ông đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào năm 1973.
3. Người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ
Năm 1979, Phạm Tuân tiếp tục được lựa chọn để tham gia chương trình vũ trụ quốc tế Intercosmos của Liên Xô. Sau một năm huấn luyện khắc nghiệt tại Trung tâm Đào tạo Phi hành gia Yuri Gagarin, ông đã sẵn sàng cho một nhiệm vụ lịch sử mới.
Chuyến bay lịch sử: Ngày 23 tháng 7 năm 1980, nhà du hành vũ trụ Phạm Tuân cùng với phi hành gia người Liên Xô Viktor Gorbatko đã thực hiện chuyến bay vào không gian trên tàu vũ trụ Soyuz 37.
Nhiệm vụ trên Trạm Salyut 6: Trong suốt 8 ngày trên quỹ đạo, ông đã thực hiện hàng loạt thí nghiệm khoa học quan trọng: chụp ảnh Việt Nam từ vũ trụ để phục vụ nghiên cứu tài nguyên thiên nhiên, tiến hành các thí nghiệm sinh học (như gieo hạt bèo hoa dâu trong điều kiện không trọng lực) và đo đạc thông số vật lý của khí quyển.
Trở về trong vinh quang: Chuyến bay thành công tốt đẹp đã đưa Việt Nam trở thành nước châu Á đầu tiên có người bay vào vũ trụ. Ông được Nhà nước Liên Xô trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên bang Xô viết kèm Huân chương Lenin.
4. Những năm tháng cống hiến sau này và cuộc sống đời thường
Trở về từ không gian, Anh hùng Phạm Tuân tiếp tục cống hiến hết mình cho Quân đội Nhân dân Việt Nam ở nhiều cương vị lãnh đạo chủ chốt:
Phó Tư lệnh Quân chủng Không quân.
Phó Tư lệnh về Chính trị kiêm Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Phòng không - Không quân.
Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng (cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2008 với quân hàm Trung tướng).
Một nhân cách giản dị
Dù sở hữu những chiến công vang dội mang tầm quốc tế, Trung tướng Phạm Tuân ngoài đời lại vô cùng giản dị, cởi mở và khiêm nhường. Ông thường xuyên tham gia các buổi gặp gỡ, trò chuyện với thế hệ trẻ để truyền lửa lòng yêu nước, khát vọng chinh phục tầm cao mới và niềm tự hào dân tộc.
