Trung tướng Vương Thừa Vũ – vị chỉ huy gắn với 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội

Trung tướng Vương Thừa Vũ tên thật là Nguyễn Văn Đồi, sinh năm 1910 tại thôn Vĩnh Ninh, xã Vĩnh Quỳnh, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Khi còn nhỏ, ông theo cha sang Vân Nam (Trung Quốc) sinh sống và làm thợ cơ khí trong ngành đường sắt. Năm 1940, ông trở về nước tham gia hoạt động cách mạng. Một năm sau, ông bị thực dân Pháp bắt và năm 1942 bị đày tại Trại giam Bá Vân, Thái Nguyên.

Trong tù, tinh thần đấu tranh của người chiến sĩ cách mạng không hề bị khuất phục. Được các đảng viên vận động, ông tham gia công tác binh vận, tổ chức huấn luyện quân sự cho anh em tù nhân. Năm 1943, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản. Những năm tháng trong lao tù cũng giúp ông rèn luyện bản lĩnh, ý chí và kinh nghiệm quân sự để sau này trở thành một cán bộ chỉ huy quan trọng của quân đội.

Người chỉ huy của 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội

Nhắc đến Vương Thừa Vũ, người Hà Nội thường nhớ đến cuộc chiến đấu 60 ngày đêm cuối năm 1946, đầu năm 1947 – những ngày quân và dân Thủ đô chiến đấu với tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, mở đầu cho cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp.

Khi tình hình Hà Nội ngày càng căng thẳng, Trung ương và Bộ Tổng chỉ huy giao Vương Thừa Vũ làm Chỉ huy trưởng Mặt trận Hà Nội, tức Chiến khu XI. Dưới sự chỉ huy của ông, quân dân Thủ đô khẩn trương chuẩn bị trận địa. Từ ban công, cửa sổ, mái nhà đến tường nhà, đường phố đều được tận dụng để tạo thành một hệ thống chiến đấu liên hoàn. Những khẩu hiệu như “Sống chết với Thủ đô”, “Thà chết không chịu trở lại làm nô lệ” xuất hiện khắp nơi, thể hiện quyết tâm giữ từng con phố, từng ngôi nhà.

Tại đình Mọc, Quan Nhân, các chiến sĩ quyết tử làm lễ tuyên thệ “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Vương Thừa Vũ và đồng chí Trần Độ có mặt trong buổi lễ đặc biệt ấy. Không khí trang nghiêm cùng lời thề của những người trẻ tuổi đã tiếp thêm niềm tin và quyết tâm cho những người chỉ huy trước giờ bước vào trận chiến.

Sau khi thống nhất phương án với Tổng chỉ huy Võ Nguyên Giáp, Vương Thừa Vũ tổ chức thế trận “trong đánh ra, ngoài đánh vào”. Quân ta vừa chiến đấu ngay trong lòng Hà Nội, vừa phối hợp với lực lượng bên ngoài để bao vây, kìm chân quân Pháp. Cách đánh này khiến đối phương phải đối phó trên nhiều hướng, không thể nhanh chóng kiểm soát thành phố.

Với lực lượng còn non trẻ, quân và dân Hà Nội đã chiến đấu kiên cường, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch và giam chân khoảng 6.500 quân Pháp trong thành phố suốt 60 ngày đêm, lâu hơn dự kiến. Đặc biệt, cuộc rút lui an toàn của Trung đoàn Thủ đô đã bảo toàn lực lượng, tạo điều kiện để cả nước bước vào cuộc kháng chiến lâu dài.

Nhớ lời Bác trong ngày trở về Thủ đô

Tám năm sau, trên cương vị Đại đoàn trưởng Đại đoàn 308, Vương Thừa Vũ lại có mặt trong một thời khắc đặc biệt của lịch sử Hà Nội. Ông được giao làm Chủ tịch Ủy ban Quân chính, cùng Phó Chủ tịch Trần Duy Hưng lãnh đạo việc tiếp quản Thủ đô.

Trước khi Đại đoàn 308 tiến vào Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp các cán bộ của Đại đoàn tại Đất Tổ. Người căn dặn cán bộ, chiến sĩ phải luôn giữ vững phẩm chất cách mạng, sống giản dị, gương mẫu và chấp hành nghiêm kỷ luật. Bác đặc biệt nhấn mạnh rằng khi bước vào một hoàn cảnh mới, những thử thách về vật chất, lối sống và tư tưởng cũng có thể trở thành những nguy cơ đối với người cán bộ nếu không giữ được bản lĩnh.

Ghi nhớ lời Bác, Vương Thừa Vũ trực tiếp nhắc nhở cán bộ, chiến sĩ phải luôn cảnh giác, rèn luyện đạo đức và giữ gìn phẩm chất. Theo ông, trong chiến tranh người lính có thể không sợ bom đạn, nhưng trong cuộc sống hòa bình cũng cần có bản lĩnh để vượt qua những cám dỗ và thử thách khác.

Ngày Hà Nội đón đoàn quân chiến thắng

Ngày 10-10-1954 trở thành một dấu mốc không thể quên của Hà Nội. Khi những người lính Pháp cuối cùng rút khỏi cầu Long Biên, thành phố tràn ngập cờ hoa và niềm vui. Người dân đổ ra đường chào đón đoàn quân chiến thắng trở về sau nhiều năm chiến tranh.

Trong buổi lễ chào cờ lịch sử tại Hà Nội, Vương Thừa Vũ, với cương vị Chủ tịch Ủy ban Quân chính Thành phố, vinh dự đọc thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào Thủ đô. Lời thư của Bác gửi gắm niềm tin và mong muốn người dân Hà Nội đoàn kết, chung sức cùng Chính phủ xây dựng Thủ đô trở thành một thành phố yên ổn, tươi vui và phồn thịnh. Trong giây phút ấy, Vương Thừa Vũ cũng không kìm được xúc động trước tình cảm của nhân dân dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau ngày tiếp quản Thủ đô, Vương Thừa Vũ tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách trong quân đội. Từ năm 1955 đến 1963, ông là Tư lệnh Quân khu Hữu Ngạn. Từ năm 1964 đến 1980, ông giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời từng là Giám đốc Học viện Quân chính và Tư lệnh Quân khu 4.

Năm 1974, ông được phong quân hàm Trung tướng. Ông cũng là tác giả của một số công trình, tác phẩm về quân sự. Với những đóng góp trong sự nghiệp cách mạng và xây dựng quân đội, ông được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng Nhất, hạng Ba, Huân chương Chiến thắng hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Cuộc đời Trung tướng Vương Thừa Vũ gắn liền với những chặng đường quan trọng của cách mạng và quân đội Việt Nam. Đặc biệt, hình ảnh người chỉ huy Mặt trận Hà Nội trong 60 ngày đêm cuối năm 1946 đã trở thành một phần đáng nhớ trong lịch sử Thủ đô. Từ những ngày chiến đấu trong lòng Hà Nội đến ngày trở về tiếp quản thành phố, ông luôn được nhắc đến với tinh thần kiên cường, trách nhiệm và sự tận tụy với nhiệm vụ được giao.