Trương Công Cẩn

Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Trung tướng Trương Công Cẩn đã đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ một cán bộ Việt Minh bị thực dân Pháp bắt giam, ông từng bước trưởng thành qua chiến đấu và công tác chính trị, trở thành Chính ủy nhiều đơn vị, Quân khu Tây Bắc, Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị và một cán bộ cấp cao của Tổng cục Chính trị.

Tuổi trẻ sớm đi theo cách mạng

Trương Công Cẩn sinh năm 1923, nguyên quán xã Hiền Lương, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Năm 1943, ông tham gia hoạt động cách mạng và là Ủy viên Ban Chấp hành Việt Minh tại thành phố Đà Nẵng.

Tháng 5/1943, ông bị thực dân Pháp bắt tại Vĩnh Điện, Quảng Nam, sau đó bị đưa ra giam tại nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội. Khi Nhật đảo chính Pháp, ông được trả tự do và tiếp tục tham gia phong trào công nhân xung phong thành Hoàng Diệu.

Trong những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Trương Công Cẩn tham gia giành chính quyền tại Hà Nội. Sau đó, ông nhập ngũ và lần lượt đảm nhiệm các vị trí chiến sĩ, tiểu đội trưởng, chính trị viên đại đội rồi chính trị viên tiểu đoàn.

Trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp

Tháng 2/1946, Trương Công Cẩn được kết nạp vào Đảng. Đến tháng 5/1946, ông giữ chức Trưởng phòng Chính trị Khu Hà Nội.

Khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ cuối năm 1946, ông trực tiếp tham gia chiến đấu tại mặt trận Hà Nội. Tháng 1/1947, khi Trung đoàn Thăng Long (E48) được thành lập trong lòng Thủ đô kháng chiến, ông được cử làm Chính trị viên Trung đoàn. Sau đó, ông giữ cương vị Chính ủy Trung đoàn 66.

Năm 1949, ông được chuyển sang làm thư ký cho Thiếu tướng Văn Tiến Dũng, khi đó là Cục trưởng Cục Chính trị, rồi đảm nhiệm công tác tại Phòng Tuyên huấn chính trị.

Tháng 3/1951, Trương Công Cẩn trở lại chiến trường với cương vị Chính ủy Trung đoàn 57, Sư đoàn 304.

Năm 1953, ông trở lại làm Chính ủy Trung đoàn 66. Đến tháng 8/1954, ông được giao nhiệm vụ Chủ nhiệm Chính trị Đại đoàn 304.

Đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng sau năm 1954

Sau khi miền Bắc được giải phóng, tháng 1/1955, Trương Công Cẩn giữ quyền Chính ủy Đại đoàn 304. Đến tháng 9/1959, ông theo học tại Trường Chính trị trung cao để tiếp tục nâng cao trình độ.

Tháng 10/1960, ông được điều về Tổng cục Chính trị làm công tác tổng kết. Đến tháng 3/1961, ông giữ chức Cục phó Cục Tổ chức Tổng cục Chính trị.

Đây là giai đoạn ông ngày càng đảm nhiệm những vị trí quan trọng trong công tác tổ chức và chính trị của quân đội.

Người cán bộ chính trị của lực lượng pháo binh

Tháng 10/1963, Trương Công Cẩn được giao làm Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh Pháo binh.

Đến tháng 3/1964, ông giữ chức Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Pháo binh, rồi được bổ nhiệm làm Chính ủy vào tháng 9/1964.

Đây cũng là thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ngày càng quyết liệt. Với cương vị chính ủy, ông đảm nhiệm công tác chính trị, tư tưởng và xây dựng tổ chức trong lực lượng pháo binh, góp phần củng cố sức mạnh chiến đấu của đơn vị.

Trên những chiến trường ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ

Tháng 5/1965, Trương Công Cẩn được cử giữ chức Chính ủy Sư đoàn 304.

Đến tháng 1/1966, ông được điều giữ chức Phó Chính ủy Quân khu 4. Quân khu 4 khi đó là một địa bàn chiến lược quan trọng, trực tiếp chịu sự đánh phá ác liệt của không quân và hải quân Mỹ, đồng thời là tuyến hậu phương và chiến trường quan trọng của cuộc kháng chiến.

Tháng 3/1967, ông giữ chức Chính ủy, Bí thư Đảng ủy Binh chủng Tên lửa thuộc Quân chủng Phòng không – Không quân.

Đến tháng 1/1968, ông được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy Quân chủng Phòng không – Không quân, đồng thời là Đảng ủy viên Quân chủng.

Những vị trí này gắn ông với lực lượng phòng không – không quân trong một giai đoạn đặc biệt ác liệt của cuộc chiến tranh, khi nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc trước các cuộc không kích của Mỹ có ý nghĩa chiến lược.

Tiếp tục công tác tại Học viện Quân sự

Tháng 5/1969, Trương Công Cẩn được điều về Học viện Quân sự, giữ chức Phó Chính ủy và Phó Bí thư Đảng ủy Học viện.

Trong thời gian công tác tại đây, ông tham gia công tác giáo dục, đào tạo cán bộ quân đội, góp phần chuẩn bị đội ngũ cán bộ phục vụ yêu cầu chiến đấu và xây dựng quân đội.

Đây là một bước chuyển trong quá trình công tác của ông, từ những đơn vị trực tiếp chiến đấu sang lĩnh vực đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cao của quân đội.

Chính ủy Quân khu Tây Bắc

Tháng 6/1974, Trương Công Cẩn được điều lên giữ chức Chính ủy Quân khu Tây Bắc, kiêm Bí thư Quân khu ủy.

Ở cương vị này, ông tiếp tục phụ trách công tác chính trị, tư tưởng và xây dựng Đảng trong lực lượng vũ trang Quân khu.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục được giao những trọng trách quan trọng trong công tác đào tạo cán bộ quân đội.

Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị

Tháng 2/1977, Trương Công Cẩn được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị, nay là Học viện Chính trị.

Đây là một trong những cơ sở đào tạo cán bộ chính trị quan trọng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc ông được giao lãnh đạo nhà trường cho thấy vị trí của ông trong lĩnh vực công tác chính trị và đào tạo cán bộ quân đội.

Ông giữ cương vị này cho đến khi nghỉ hưu ngày 1/4/1988.

Những dấu mốc quân hàm

Trong quá trình công tác, Trương Công Cẩn lần lượt được thăng quân hàm:

• Thiếu tướng: tháng 4/1974.

• Trung tướng: tháng 12/1984.

Việc được phong quân hàm Trung tướng đánh dấu sự trưởng thành của ông qua hơn bốn thập niên hoạt động cách mạng và phục vụ trong quân đội.

Những phần thưởng cao quý

Với những đóng góp trong sự nghiệp cách mạng và quân đội, Trương Công Cẩn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, gồm:

• Huân chương Độc lập hạng Nhất;

• Huân chương Quân công hạng Nhất và hạng Nhì;

• Huân chương Chiến công hạng Nhất;

Một đời gắn bó với công tác chính trị trong quân đội

Trung tướng Trương Công Cẩn qua đời năm 1993 tại Hà Nội, hưởng thọ khoảng 70 tuổi.

Từ một thanh niên tham gia phong trào cách mạng ở Đà Nẵng năm 1943, từng bị thực dân Pháp bắt giam, ông đã trải qua những năm tháng chiến đấu trong Cách mạng Tháng Tám, kháng chiến chống Pháp và kháng chiến chống Mỹ.

Trong hơn bốn thập niên quân ngũ, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí: Chính ủy Trung đoàn 66, Chính ủy Trung đoàn 57, Chính ủy Đại đoàn 304, Chính ủy Bộ Tư lệnh Pháo binh, Phó Chính ủy Quân khu 4, Chính ủy Binh chủng Tên lửa, Phó Chính ủy Quân chủng Phòng không – Không quân, Chính ủy Quân khu Tây Bắc và Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Chính trị.

Trương Công Cẩn – Trung tướng là hình ảnh một cán bộ chính trị trưởng thành từ thực tiễn cách mạng và chiến đấu. Cuộc đời ông gắn liền với quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh cũng như thời kỳ đầu xây dựng đất nước sau ngày thống nhất.