Trương Công Định

Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất, nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho địch và ra lệnh cho Trương Định phải bãi binh, đi nhận chức Lãnh binh ở An Giang.

Lúc bấy giờ, Trương Định đứng trước một quyết định sinh tử. Một bên là "chiếu chỉ vua ban" – chống lại là phạm tội khi quân, chu di tam tộc; một bên là tiếng gọi của nhân dân Nam Kỳ đang tha thiết van xin ông ở lại chống Pháp.

Nghĩa quân và nhân dân Gò Công đã kéo đến kín căn cứ, dâng cờ và suy tôn ông làm Bình Tây Đại Nguyên Soái. Bày tỏ tấm lòng của mình, Trương Định đã khảng khái tuyên bố: "Triều đình nắm hòa ước cắt đất cho địch, nhưng nhân dân không chịu mất nước. Chúng ta phải tuân theo lòng dân mà đánh đến cùng!"

Ông chọn ở lại cùng nhân dân, biến vùng đất Tân Hoà - Gò Công thành cõi đi về của những trận đánh khiến quân Pháp khiếp vía. Đến năm 1864, trong một trận tập kích bất ngờ của địch do tên phản bội Huỳnh Công Tấn dẫn đường, Trương Định bị thương nặng. Để giữ trọn khí tiết, không rơi vào tay giặc, ông đã rút gươm tự sát tại chỗ, khép lại cuộc đời của một anh hùng vì dân vì nước.