TRƯƠNG ĐỊNH (1820–1864) – NGƯỜI ANH HÙNG GIỮ TRỌN LÒNG TRUNG VỚI NHÂN DÂN
Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Phượng
Trương Định (1820–1864) là một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ nửa sau thế kỷ XIX. Ông được nhân dân suy tôn là “Bình Tây Đại Nguyên soái”, thể hiện sự kính trọng đối với một người đã kiên quyết đứng lên chống quân xâm lược và bảo vệ quê hương.
Quê hương và những năm đầu đời
Trương Định sinh năm 1820, tên thường gọi là Trương Công Định, quê gốc ở Quảng Ngãi. Cha ông là Trương Cầm, một võ quan triều Nguyễn.
Khoảng giữa thế kỷ XIX, Trương Định theo cha vào Gia Định. Sau đó, ông lập gia đình và sinh sống tại vùng Gò Công, nơi ông có nhiều năm gắn bó với nhân dân địa phương.
Ông từng tổ chức khai hoang, lập đồn điền và chiêu mộ dân nghèo đến làm ăn. Nhờ vậy, Trương Định ngày càng có uy tín trong vùng.
4
Đứng lên chống thực dân Pháp
Năm 1859, quân Pháp tấn công Gia Định. Sau khi thành Gia Định thất thủ, tình hình Nam Kỳ trở nên rất khó khăn.
Trương Định chiêu mộ nghĩa quân, cùng nhân dân tổ chức chống Pháp. Ông xây dựng lực lượng ở vùng Gò Công, dựa vào địa hình sông rạch và sự ủng hộ của người dân để tiến hành chiến đấu.
Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất với Pháp, theo đó nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ là Gia Định, Định Tường và Biên Hòa cho Pháp.
Theo lệnh triều đình, Trương Định phải giải tán lực lượng và chuyển đi nơi khác. Tuy nhiên, ông quyết định không tuân lệnh, tiếp tục ở lại Gò Công chiến đấu.
4
“Bình Tây Đại Nguyên soái”
Khi triều đình yêu cầu Trương Định ngừng chiến đấu, nhân dân và nghĩa quân đã suy tôn ông làm “Bình Tây Đại Nguyên soái”.
Đây là một chi tiết thể hiện rõ mối quan hệ giữa Trương Định và nhân dân Nam Kỳ. Ông lựa chọn tiếp tục chiến đấu bởi nhận được sự ủng hộ của đông đảo nghĩa quân và nhân dân địa phương.
Trương Định tổ chức lực lượng, xây dựng căn cứ và tiến hành nhiều trận đánh nhằm chống lại quân Pháp.
Ông tận dụng địa hình sông nước Nam Bộ, tổ chức những cuộc tập kích bất ngờ rồi nhanh chóng rút lui, khiến quân Pháp gặp nhiều khó khăn.
Những năm tháng chiến đấu
4
Trong những năm 1862–1864, lực lượng của Trương Định tiếp tục chiến đấu tại Gò Công và các vùng lân cận.
Quân Pháp nhiều lần tổ chức các cuộc tấn công nhằm tiêu diệt nghĩa quân. Trước lực lượng và vũ khí mạnh hơn của đối phương, nghĩa quân gặp nhiều khó khăn nhưng vẫn kiên trì chiến đấu.
Trương Định được nhiều người dân che chở, cung cấp lương thực và hỗ trợ thông tin.
Sự gắn bó giữa người lãnh đạo và nhân dân trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp phong trào duy trì trong thời gian dài.
Những giây phút cuối đời
Đầu năm 1864, quân Pháp tăng cường truy quét lực lượng Trương Định.
Ngày 20 tháng 8 năm 1864, trong một trận đánh tại vùng Gò Công, Trương Định bị thương nặng.
Biết không thể tiếp tục chiến đấu, ông đã tuẫn tiết, giữ trọn khí tiết của người lãnh đạo nghĩa quân.
Trương Định qua đời khi mới 44 tuổi.
Sau khi ông mất, phong trào do ông lãnh đạo suy yếu, nhưng tinh thần chống Pháp ở Nam Kỳ vẫn tiếp tục được duy trì bởi nhiều nghĩa quân và thủ lĩnh khác.
4
Trương Định – biểu tượng của lòng yêu nước
Trương Định được hậu thế nhớ đến bởi sự kiên quyết và lòng trung thành với nhân dân.
Trong hoàn cảnh phải lựa chọn giữa mệnh lệnh của triều đình và nguyện vọng của nhân dân đang chiến đấu chống quân xâm lược, ông đã lựa chọn ở lại Gò Công.
Hình ảnh “Bình Tây Đại Nguyên soái” trở thành biểu tượng cho tinh thần chống ngoại xâm của nhân dân Nam Bộ trong những năm đầu thực dân Pháp xâm lược.
Ngày nay, nhiều đường phố, trường học và công trình ở Việt Nam mang tên Trương Định. Các di tích tại Gò Công và Quảng Ngãi là những địa điểm giúp thế hệ sau tìm hiểu về cuộc đời ông.
Câu chuyện về hòa bình
Cuộc đời Trương Định diễn ra trong những năm tháng chiến tranh đầy mất mát. Ông đã lựa chọn con đường chiến đấu để bảo vệ quê hương trước sự xâm lược.
Nhưng khi nhìn lại lịch sử từ hiện tại, điều chúng ta cần ghi nhớ không phải là sự khốc liệt của chiến tranh mà là giá trị của độc lập, cuộc sống bình yên và quyền được làm chủ quê hương.
Câu chuyện về Trương Định nhắc nhở thế hệ trẻ rằng hòa bình cần được trân trọng và gìn giữ. Khi đất nước hòa bình, mỗi người có thể học tập, lao động, xây dựng gia đình và đóng góp cho xã hội mà không phải sống trong cảnh chiến tranh, chia lìa.
Thông điệp
“Trương Định đã lựa chọn đứng về phía nhân dân và dành trọn những năm tháng cuối đời cho cuộc đấu tranh chống ngoại xâm. Từ câu chuyện của ông, thế hệ hôm nay càng hiểu giá trị của độc lập và hòa bình, biết trân trọng lịch sử và có trách nhiệm góp phần xây dựng một đất nước Việt Nam đoàn kết, phát triển và bình yên.”
