-Trương Định – 'Bình Tây Đại Nguyên Soái' kiên trung của vùng đất Gò Công

Trong những năm đầu khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược cướp phá đất Nam Kỳ giữa thế kỷ XIX, hình ảnh Trương Định (1820 - 1864, còn gọi là Trương Công Định) đã sừng sững nổi lên như một tượng đài bất tử về lòng trung thành với nhân dân, chí khí quật cường và tinh thần "sống cùng dân, chết cùng dân".

Trương Định sinh tại huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, sau theo cha vào Nam lập nghiệp tại vùng đất Gò Công (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Nhờ tài năng chiêu mộ và tổ chức, ông được triều đình nhà Nguyễn giao chức Quản cơ, đứng ra chiêu mộ hàng ngàn nông dân nghèo khai hoang lập nên các đồn điền sầm uất. Khi quân Pháp đánh chiếm thành Gia Định và Định Tường (1859 - 1861), Trương Định đã lập tức biến các lực lượng đồn điền thành đội quân du kích kiên cường, tổ chức nhiều trận phục kích bẻ gãy các đợt càn quét của quân Pháp tại Tân An, Gò Công, làm cho kẻ thù nhiều bận hoảng loạn.

Năm 1862, sau khi triều đình nhà Nguyễn bạc nhược ký với Pháp Hòa ước Nhâm Tuất (nhượng 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp), vua Tự Đức đã ra lệnh cho Trương Định phải bãi binh và đi nhận chức Lãnh binh ở An Giang. Đây là một thử thách vô cùng khắc nghiệt đối với người chỉ huy. Giữa một bên là "chiếu chiếu quân lệnh" của triều đình và một bên là tiếng khóc cầu xin của hàng vạn nhân dân Gò Công không muốn sa vào tay giặc, Trương Định đã đưa ra một lựa chọn lịch sử.

Trước sự tha thiết của nghĩa quân và nhân dân suy tôn ông làm "Bình Tây Đại Nguyên Soái", Trương Định đã khước từ chức quan của triều đình để ở lại bám đất đánh Pháp. Ông khẳng định một câu nói lay động tâm khảm: "Dân chúng đã suy tôn ta làm Trung nghĩa Đại nguyên soái, ta không thể bỏ dân được".

Dưới sự chỉ đạo của Trương Định, căn cứ Gò Công trở thành hạt nhân kháng Pháp rực lửa miền Đông. Suốt từ năm 1862 đến 1864, quân du kích Trương Định đã tổ chức hàng chục trận tập kích mưu trí, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất nặng nề. Rạng sáng ngày 20/8/1964, do sự phản bội của tên tay sai Huỳnh Công Tấn, căn cứ của ông tại Đám lá tối trời (Gò Công) bị quân Pháp bao vây bất ngờ. Trong cuộc chiến đấu không cân sức, Trương Định bị trúng đạn gãy xương sống. Để không rơi vào tay giặc và giữ trọn khí tiết kiên trung, ông đã rút gươm tự sát khi mới 44 tuổi. Tấm gương của "Bình Tây Đại Nguyên Soái" Trương Định mãi là niềm tự hào kiêu hãnh của nhân dân Nam Bộ.