Trương Định đã ngã xuống, nhưng ngọn cờ Bình Tây mà ông từng giương cao vẫn sống mãi trong lịch sử dân tộc – như một ngọn lửa không bao giờ tắt giữa những năm tháng hoa lửa của đất nước.
Có những người anh hùng không chấp nhận cúi đầu trước giặc ngoại xâm, dù phải đánh đổi cả sự nghiệp, gia đình và mạng sống. Trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam, Trương Định là một hình tượng như thế – người đã chọn đứng về phía nhân dân khi Tổ quốc lâm nguy.
Trương Định sinh năm 1820 tại Quảng Ngãi. Ông vào Nam sinh sống và trở thành một võ quan dưới triều Nguyễn. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, cuộc đời Trương Định bước sang một trang mới.
Năm 1859, quân Pháp đánh chiếm Gia Định. Trương Định cùng nghĩa quân đứng lên chống giặc. Ông xây dựng căn cứ, tập hợp nhân dân và tổ chức nhiều trận đánh khiến quân Pháp gặp không ít khó khăn.
Sau Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862, triều đình nhà Nguyễn yêu cầu Trương Định bãi binh và nhận chức ở nơi khác. Nhưng ông đã lựa chọn con đường mà mình cho là đúng: ở lại cùng nhân dân chống giặc.
Đó là một quyết định đầy gian nan.
Nếu nghe theo triều đình, ông có thể giữ được chức vị và cuộc sống bình yên. Nhưng trước cảnh quê hương bị xâm chiếm, nhân dân phải chịu cảnh lầm than, ông không thể quay lưng.
Nhân dân đã suy tôn ông là “Bình Tây Đại Nguyên Soái”.
Dưới ngọn cờ của Trương Định, nghĩa quân tiếp tục chiến đấu tại vùng Gò Công và các địa bàn Nam Kỳ. Từ những căn cứ giữa sông nước, rừng rậm và làng quê, nghĩa quân liên tục tổ chức đánh địch.
Trương Định trở thành biểu tượng của tinh thần “vì nước, vì dân”. Ông hiểu rằng cuộc chiến trước mắt rất gian khổ, nhưng nếu còn người đứng lên thì ngọn lửa kháng chiến vẫn còn.
Năm 1864, trong một trận chiến, Trương Định bị thương nặng. Biết không thể thoát khỏi vòng vây, ông đã tự kết liễu đời mình để không rơi vào tay quân Pháp.
Ông hy sinh ngày 20 tháng 8 năm 1864, khi mới 44 tuổi.
Trương Định ra đi, nhưng cuộc đời ông đã để lại một câu hỏi lớn cho hậu thế: Khi đất nước đứng trước nguy nan, người ta sẽ chọn sự bình yên của bản thân hay chọn đứng về phía quê hương?
Trương Định đã có câu trả lời bằng chính cuộc đời mình.
Ngày nay, những vùng đất Nam Bộ đã trở nên thanh bình. Nhưng tên tuổi Trương Định vẫn được nhân dân nhắc nhớ. Ông không chỉ là một vị tướng của nghĩa quân, mà còn là biểu tượng của lòng trung nghĩa, ý chí bất khuất và tinh thần không khuất phục trước ngoại xâm.
