TRƯƠNG ĐỊNH – NGƯỜI ANH HÙNG “BÌNH TÂY ĐẠI NGUYÊN SOÁI”

Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam. Trước nguy cơ mất nước, nhiều sĩ phu và nhân dân đã đứng lên chiến đấu. Trong số những người anh hùng ấy, Trương Định là vị tướng giàu lòng yêu nước, đại diện cho ý chí quật cường của nhân dân Nam Kỳ.

Trương Định (còn gọi là Trương Cung Định) sinh năm 1820 tại làng Tư Cung, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ông theo cha vào Nam sinh sống và đến năm 1854, ông đứng ra chiêu mộ dân nghèo khai hoang lập đồn điền ở Gò Công, được triều đình phong chức Quản cơ.

Khi quân Pháp đánh chiếm Gia Định (1859), Quản cơ Trương Định đã đem lực lượng binh điền của mình sát cánh cùng quân triều đình và nhân dân chống giặc. Ông xây dựng căn cứ Gò Công, tổ chức nhiều trận phục kích làm quân Pháp tổn thất nặng nề. Nghĩa quân của ông dựa vào sự đùm bọc, tiếp tế lương thực và che chở tuyệt đối của nhân dân địa phương.

Sau khi các tỉnh miền Đông thất thủ, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất (1862), nhượng 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp. Triều đình ban sắc lệnh yêu cầu Trương Định bãi binh và đi nhận chức Phảnh phủ An Giang. Đồng thời, quân Pháp cũng gởi thư dụ hàng.

Đứng trước sự lựa chọn sinh tử giữa "mệnh lệnh triều đình" và "lòng dân", Trương Định đã dũng cảm lựa chọn ở lại cùng nhân dân. Ông khẳng định lập trường kiên trung qua hịch gửi quân Pháp:

“Triều đình nhận hòa thì cứ nhận, còn dân chúng tôi không nhận hòa... Chúng tôi thà làm ma nước Nam, chứ không làm vương đất Bắc.”

Trước lòng phẫn uất của nhân dân và sự suy tôn của các sĩ phu, ông chính thức nhận danh hiệu “Bình Tây Đại Nguyên Soái” và tuyên bố trước toàn thể nghĩa quân:

“Triều đình không công nhận ta, nhưng nhân dân phong ta làm Đại nguyên soái, ta sẽ đứng về phía nhân dân đánh giặc đến cùng.”

Từ căn cứ Gò Công và vùng đầm lầy Tân Phước, nghĩa quân Trương Định liên tục tổ chức các trận đánh bất ngờ, làm phá sản kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh" của thực dân Pháp.

Đêm 19 rạng sáng ngày 20 tháng 8 năm 1864, do sự phản bội của tên Huỳnh Công Tấn, quân Pháp bất ngờ khép chặt vòng vây đánh úp căn cứ Tân Phước. Trong cuộc chiến ác liệt, Trương Định bị trúng đạn gãy xương sống. Quyết không để rơi vào tay kẻ thù, ông đã rút gươm tự sát để giữ trọn khí tiết của một người anh hùng dân tộc.

Trương Định hy sinh khi mới 44 tuổi. Cuộc khởi nghĩa tuy không đi đến thắng lợi cuối cùng, nhưng hình ảnh vị “Bình Tây Đại Nguyên Soái” thà đặt lợi ích của nhân dân, của Tổ quốc lên trên mệnh lệnh triều đình đã trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần "thà hy sinh chứ không chịu làm nô lệ" của dân tộc Việt Nam.