Trương Định – Người anh hùng "Bình Tây Đại Nguyên Soái"
Giữa thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta tại Đà Nẵng rồi tiến vào Nam Kỳ, cuộc sống của nhân dân rơi vào cảnh lầm than. Làng mạc bị tàn phá, ruộng đồng bỏ hoang, nhiều người phải bỏ quê hương đi lánh nạn. Trước cảnh đất nước bị ngoại bang giày xéo, rất nhiều người con yêu nước đã đứng lên cầm vũ khí bảo vệ Tổ quốc. Trong số đó, Trương Định là một trong những vị anh hùng tiêu biểu nhất, người được nhân dân kính trọng gọi bằng cái tên đầy tự hào: "Bình Tây Đại Nguyên Soái."
Trương Định sinh năm 1820 tại tỉnh Quảng Ngãi trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Khi còn trẻ, ông theo cha vào vùng Gia Định sinh sống. Nhờ tính tình cương trực, chăm chỉ và luôn hết lòng giúp đỡ nhân dân khai hoang lập ấp nên ông được mọi người vô cùng quý mến. Ông không chỉ giỏi võ nghệ mà còn có tài tổ chức, quy tụ được nhiều trai tráng trong vùng cùng nhau luyện tập quân sự để bảo vệ xóm làng. Chính những năm tháng gắn bó với nhân dân Nam Bộ đã giúp ông hiểu sâu sắc cuộc sống của người dân và càng thêm yêu mảnh đất này.
Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta. Chỉ một năm sau, chúng đánh chiếm thành Gia Định. Khói lửa chiến tranh bao trùm khắp vùng Nam Bộ. Nhiều ngôi làng bị đốt cháy, nhiều người dân vô tội bị giết hại. Chứng kiến cảnh đồng bào đau khổ, Trương Định không thể ngồi yên. Ông tập hợp những người yêu nước thành lập nghĩa quân, quyết tâm chiến đấu chống giặc. Nghĩa quân của ông phần lớn là nông dân, thợ thủ công và những người dân bình thường. Họ không có vũ khí hiện đại như quân Pháp, chỉ có giáo mác, gươm đao, súng kíp và lòng yêu nước mãnh liệt. Chính tinh thần ấy đã tạo nên sức mạnh to lớn.
Trương Định lựa chọn chiến thuật đánh du kích. Ban ngày, nghĩa quân ẩn mình trong rừng rậm, đầm lầy hoặc những khu vực hiểm trở. Ban đêm, họ bất ngờ tập kích vào các đồn lính, kho lương và đoàn xe vận chuyển của quân Pháp. Những trận đánh nhanh rồi rút lui khiến quân địch vô cùng hoang mang. Chúng có súng đạn hiện đại nhưng lại không thể đối phó với những người dân thông thuộc từng con sông, từng cánh rừng của quê hương mình. Nhiều lần, quân Pháp mở các cuộc càn quét lớn nhưng vẫn không thể tiêu diệt được lực lượng nghĩa quân.
Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hòa ước Nhâm Tuất, nhường ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho thực dân Pháp. Sau hiệp ước ấy, triều đình ra lệnh cho Trương Định giải tán nghĩa quân và nhận chức vụ khác. Đó là một quyết định vô cùng khó khăn đối với ông. Là một vị quan của triều đình, ông có trách nhiệm tuân theo mệnh lệnh của vua. Nhưng khi nhìn thấy nhân dân vẫn ngày đêm chịu cảnh áp bức, ông hiểu rằng nếu buông vũ khí thì quê hương sẽ mãi chìm trong bóng tối của quân xâm lược.
Sau nhiều đêm suy nghĩ, Trương Định đã đưa ra một quyết định khiến hậu thế vô cùng cảm phục. Ông nói với nghĩa quân rằng: "Bao giờ người Tây nhổ hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây." Câu nói ấy đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước bất khuất. Ông từ chối giải tán lực lượng, tiếp tục cùng nhân dân chiến đấu. Cảm phục tinh thần kiên cường ấy, nhân dân Nam Bộ đã tôn ông là "Bình Tây Đại Nguyên Soái", nghĩa là vị tổng chỉ huy có công đánh giặc Tây.
Dưới sự chỉ huy của Trương Định, phong trào kháng chiến ở Nam Bộ ngày càng phát triển mạnh mẽ. Nghĩa quân liên tiếp lập nhiều chiến công, tiêu diệt nhiều toán lính Pháp, phá hủy kho tàng và cắt đứt đường tiếp tế của địch. Tên tuổi của ông khiến quân Pháp vô cùng khiếp sợ. Chúng treo thưởng rất lớn cho ai bắt hoặc giết được Trương Định nhưng không ai trong nhân dân chịu phản bội ông. Ngược lại, người dân còn hết lòng che chở, nuôi giấu nghĩa quân, góp gạo, góp tiền và báo tin mỗi khi quân Pháp kéo đến. Chính tình cảm ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho nghĩa quân suốt nhiều năm chiến đấu.
Biết không thể khuất phục Trương Định bằng vũ lực thông thường, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn mở nhiều cuộc bao vây. Đầu năm 1864, sau một trận chiến ác liệt tại căn cứ Gò Công, Trương Định bị thương rất nặng. Dù đồng đội cố gắng đưa ông ra khỏi vòng vây, ông hiểu rằng nếu bị bắt, quân Pháp sẽ lợi dụng mình để làm lung lay ý chí kháng chiến của nhân dân. Vì vậy, ông đã rút gươm tự sát để giữ trọn khí tiết của một người anh hùng. Ông hy sinh ngày 20 tháng 8 năm 1864 khi mới 44 tuổi.
Tin Trương Định hy sinh khiến nhân dân Nam Bộ vô cùng đau xót. Hàng nghìn người đã bí mật đến viếng ông. Dù thực dân Pháp tìm mọi cách ngăn cản, nhân dân vẫn lập đền thờ và lưu truyền câu chuyện về người anh hùng suốt nhiều thế hệ. Đối với họ, Trương Định không chỉ là một vị tướng tài mà còn là biểu tượng của lòng trung thành với Tổ quốc, đặt lợi ích của nhân dân lên trên mọi lợi ích cá nhân.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua, tên tuổi Trương Định vẫn luôn được nhắc đến với niềm tự hào. Nhiều con đường, trường học và công trình mang tên ông. Hình ảnh người anh hùng dũng cảm từ chối đầu hàng, quyết tâm chiến đấu đến hơi thở cuối cùng đã trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ người Việt Nam. Câu nói bất hủ của ông vẫn vang vọng trong lịch sử như lời nhắc nhở rằng lòng yêu nước sẽ không bao giờ bị khuất phục trước bạo lực hay sự áp bức.
Đối với học sinh hôm nay, noi gương Trương Định không phải là cầm gươm ra trận mà là biết yêu quê hương, kính trọng lịch sử dân tộc, chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức và luôn sẵn sàng góp sức xây dựng đất nước. Mỗi việc làm tốt, mỗi thành tích trong học tập và mỗi hành động đẹp vì cộng đồng đều là cách để thế hệ trẻ tiếp nối tinh thần bất khuất mà Trương Định và các bậc tiền nhân đã để lại cho dân tộc Việt Nam.
