Trương Định – người anh hùng đứng lên chống Pháp Trước cả thời kỳ cách mạng thế kỷ XX, Quảng Ngãi đã có một biểu tượng lớn của tinh thần chống ngoại xâm

Trương Định từ bỏ chức quan để ở lại cùng nhân dân

Sau khi Pháp chiếm Gia Định và mở rộng chiến tranh ở Nam Kỳ, triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862, theo đó một số vùng đất Nam Kỳ được nhượng cho Pháp.

Triều đình yêu cầu Trương Định, lúc ấy đang là một võ quan có uy tín ở Gò Công, rời khỏi vùng đất ông đang chỉ huy và nhận chức vụ khác.

Nhưng Trương Định đứng trước một lựa chọn vô cùng khó khăn.

Một bên là mệnh lệnh của triều đình.

Một bên là nguyện vọng của nhân dân, những người đã theo ông chống quân Pháp và mong ông tiếp tục ở lại.

Cuối cùng, ông quyết định không rời Gò Công.

Nhân dân suy tôn ông làm Bình Tây Đại Nguyên Soái.

Từ đây, Trương Định trở thành một trong những thủ lĩnh lớn nhất của phong trào kháng chiến Nam Kỳ.

- “Đám lá tối trời” – nghĩa quân biến rừng thành chiến trường

Quân Pháp có vũ khí hiện đại, tàu chiến và pháo binh. Nghĩa quân của Trương Định phần lớn là nông dân, vũ khí thiếu thốn.

Nhưng Trương Định có một lợi thế mà quân Pháp rất khó đối phó:

Ông hiểu đất và hiểu người.

Nghĩa quân hoạt động trong những vùng sông rạch, ruộng đồng, rừng cây và đầm lầy Nam Bộ. Đặc biệt, những khu rừng rậm trở thành nơi che giấu lực lượng rất hiệu quả.

Ban ngày, nghĩa quân có thể ẩn mình giữa cây cối.

Khi quân Pháp đi qua, họ bất ngờ tập kích.

Sau trận đánh, nghĩa quân nhanh chóng rút vào những con rạch nhỏ, thay đổi địa điểm và hòa vào dân chúng.

Quân Pháp nhiều lần truy đuổi nhưng rất khó bắt được Trương Định.

Đó là kiểu chiến đấu mà ngày nay chúng ta thường gọi là du kích.

- Người dân trở thành “tai mắt” của nghĩa quân

Một trong những sức mạnh lớn nhất của Trương Định không nằm ở vũ khí mà nằm ở lòng dân.

Người dân cung cấp lương thực.

Người chèo đò đưa nghĩa quân qua sông.

Người làm ruộng quan sát đường đi của quân Pháp.

Có khi một người dân bình thường chỉ cần nhìn thấy đoàn quân Pháp từ xa đã tìm cách báo tin cho nghĩa quân.

Nhờ vậy, Trương Định thường biết được hướng tiến quân của đối phương trước khi chúng tới.

Ngược lại, khi quân Pháp muốn tìm nơi đóng quân của nghĩa quân, họ thường gặp phải một vùng quê tưởng như bình thường nhưng không ai chịu tiết lộ thông tin.

Cuộc chiến của Trương Định vì thế không chỉ là cuộc chiến của một đội quân.

Đó là cuộc chiến có sự tham gia và che chở của rất nhiều người dân.

Trương Định và những trận đánh bất ngờ

Trương Định đặc biệt giỏi tổ chức những cuộc tập kích.

Nghĩa quân không cố đối đầu lâu dài với quân Pháp ở nơi bất lợi.

Họ thường:

ẩn mình → bất ngờ tấn công → gây thiệt hại → rút nhanh.

Quân Pháp vừa tiến vào một khu vực tưởng rằng đã yên ổn thì có thể bất ngờ bị nghĩa quân đánh từ nhiều hướng.

Sau đó, khi quân Pháp tổ chức phản công, nghĩa quân đã biến mất.

Cách đánh này khiến đối phương phải luôn cảnh giác và tiêu hao nhiều sức lực.

- Trương Định không chỉ có quân lính mà có cả những người dân bình thường

Điều đặc biệt ở cuộc kháng chiến của Trương Định là lực lượng tham gia rất đa dạng.

Có những người vốn là nông dân.

Có người từng là lính.

Có người chuyên chèo thuyền trên sông.

Có người làm nghề buôn bán.

Khi đất nước có chiến tranh, họ trở thành những người giúp nghĩa quân vận chuyển lương thực, đưa tin, che giấu chiến sĩ và tham gia chiến đấu.

Chính vì vậy, muốn đánh bại Trương Định, quân Pháp không chỉ phải tìm một vị tướng.

Họ phải đối phó với cả một mạng lưới nhân dân ủng hộ nghĩa quân.

- Những ngày cuối cùng

Sau nhiều năm chiến đấu, lực lượng của Trương Định ngày càng gặp nhiều khó khăn.

Quân Pháp mạnh hơn về vũ khí và tổ chức.

Nhiều căn cứ bị phát hiện.

Nhiều nghĩa quân hy sinh.

Nhưng Trương Định vẫn tiếp tục chiến đấu.

Đến năm 1864, quân Pháp tổ chức truy kích và bao vây lực lượng của ông.

Trong một trận chiến cuối cùng, Trương Định bị thương nặng.

Không muốn rơi vào tay quân địch, ông đã tự sát vào ngày 20 tháng 8 năm 1864, khi mới khoảng 44 tuổi.

Cái chết của ông trở thành một biểu tượng của sự lựa chọn giữa sống an toàn và giữ trọn khí tiết.

• Vì sao nhân dân gọi ông là “Bình Tây Đại Nguyên Soái”?

Điều đáng chú ý là danh hiệu “Bình Tây Đại Nguyên Soái” không phải chỉ là một chức vụ do triều đình phong cho ông.

Nó gắn với sự tôn suy của nhân dân và nghĩa quân dành cho Trương Định trong cuộc kháng chiến.