Trương Đình Tuyển – Người trưởng đoàn đàm phán WTO

Sau gần hai thập niên Đổi mới, Việt Nam đã từng bước mở cửa nền kinh tế, mở rộng thị trường và tham gia ngày càng sâu vào các cơ chế hợp tác quốc tế. Nhưng để thực sự bước vào sân chơi thương mại toàn cầu, Việt Nam phải hoàn thành một chặng đường đàm phán vô cùng dài và phức tạp.

Năm 1995, Việt Nam chính thức nộp đơn xin gia nhập WTO. Từ đó bắt đầu một hành trình kéo dài gần 12 năm, với hàng trăm cuộc đàm phán song phương và nhiều phiên đàm phán đa phương. Việt Nam phải trả lời hàng nghìn câu hỏi, sửa đổi và hoàn thiện một khối lượng lớn chính sách, pháp luật để phù hợp với các quy định của WTO.

Trong những năm quyết định của quá trình ấy, Trương Đình Tuyển giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Thương mại. Ông trở thành một trong những người trực tiếp chịu trách nhiệm ở tuyến đầu của quá trình đàm phán. Phía sau những con số về thuế, hàng hóa, dịch vụ, quyền kinh doanh hay trợ cấp là những bài toán rất khó: mở cửa đến đâu, cam kết thế nào, làm sao để hội nhập nhưng vẫn bảo vệ được lợi ích và năng lực của nền kinh tế trong nước.

Năm 2006 là năm mang tính quyết định. Việt Nam phải hoàn tất những cuộc đàm phán cuối cùng với các đối tác lớn, trong đó có Hoa Kỳ. Tại vòng đàm phán tháng 5/2006 ở Washington, các vấn đề còn lại được tập trung giải quyết. Ngày 31/5/2006, Việt Nam và Hoa Kỳ ký thỏa thuận chính thức kết thúc đàm phán song phương về việc Việt Nam gia nhập WTO.

Đến tháng 10/2006, tại Geneva, những vấn đề cuối cùng trong đàm phán đa phương được hoàn tất. Việt Nam đã đi qua một hành trình gần 12 năm với hơn 200 cuộc đàm phán song phương với 28 thành viên WTO, cùng nhiều phiên đàm phán đa phương. Đằng sau thành quả ấy là sự tham gia của rất nhiều bộ, ngành, chuyên gia và cán bộ đàm phán.

Ngày 7/11/2006, tại Geneva, Việt Nam chính thức được kết nạp vào WTO. Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển, được Chính phủ ủy quyền, đã cùng Tổng Giám đốc WTO Pascal Lamy ký Nghị định thư về việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới. Khoảnh khắc đặt bút ký ấy đánh dấu một bước ngoặt lớn: Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO.

Gia nhập WTO không phải điểm kết thúc, mà là một khởi đầu mới. Từ đây, doanh nghiệp Việt Nam bước vào một thị trường rộng lớn hơn, đồng thời phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn. Nền kinh tế cũng phải tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với những chuẩn mực chung của thương mại quốc tế.

Nhìn lại chặng đường ấy, Trương Đình Tuyển không phải là người duy nhất làm nên thành công của quá trình gia nhập WTO. Đó là kết quả của gần 12 năm chuẩn bị, của nhiều thế hệ lãnh đạo, nhiều bộ ngành và cả đội ngũ đàm phán Việt Nam. Nhưng ông là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất ở chặng nước rút, góp phần đưa những cam kết trên bàn đàm phán trở thành cánh cửa mở ra cho nền kinh tế Việt Nam.

Có những cuộc chiến không diễn ra trên chiến trường mà trên bàn đàm phán. Ở đó không có tiếng súng, nhưng mỗi con số, mỗi điều khoản đều gắn với lợi ích của đất nước. Trương Đình Tuyển đã góp phần đứng ở một mặt trận như thế – mặt trận đưa Việt Nam bước vào sân chơi thương mại toàn cầu.