TRƯƠNG QUANG TRỌNG - NGƯỜI ANH CẢ CỦA PHONG TRÀO CÁCH MẠNG QUẢNG NGÃI
Nhắc đến Trương Quang Trọng, người dân Quảng Ngãi luôn nhớ về một "người anh cả" của phong trào cách mạng tỉnh nhà — một trí thức yêu nước đã chọn từ bỏ sự nghiệp cá nhân để dấn thân vào con đường gian khổ, hy sinh ngay ngưỡng cửa của tự do. Dưới đây là câu chuyện về cuộc đời và "thời hoa lửa" đầy bi tráng của ông:
1. Người trí thức mang bầu máu nóng
Trương Quang Trọng (sinh năm 1906) tại làng lân Mỹ, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi. Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống hiếu học.
• Khác với nhiều thanh niên cùng thời chỉ lo vinh thân phì gia, ngay từ khi còn là học sinh trường Quốc học Huế, ông đã bộc lộ tinh thần phản kháng mãnh liệt chống lại ách thống trị của thực dân Pháp.
• Năm 1926, ông bị đuổi học vì tham gia bãi khóa để tang cụ Phan Chu Trinh. Đây chính là bước ngoặt đưa người thanh niên họ Trương dấn thân hoàn toàn vào con đường cách mạng chuyên nghiệp.
2. "Lửa" trong chốn lao tù
Năm 1929, Trương Quang Trọng gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ông hoạt động tích cực đến mức thực dân Pháp coi ông là một trong những đối tượng nguy hiểm nhất vùng Trung Kỳ.
Ông bị bắt và bị đày qua nhiều nhà tù khét tiếng: Lao Bảo, Kon Tum. Tại ngục Kon Tum, ông là một trong những linh hồn của cuộc đấu tranh bền bỉ:
• Ông tham gia Cuộc đấu tranh Lưu huyết (tháng 12/1931) để phản đối chế độ đối xử tàn bạo của cai ngục.
• Dù bị tra tấn dã man, thân hình gầy gò vì bệnh tật và đòn roi, nhưng đôi mắt ông luôn rực cháy niềm tin vào ngày độc lập.
3. Đội du kích Ba Tơ và những ngày cuối cùng
Sau khi ra tù, dù sức khỏe suy kiệt, Trương Quang Trọng không nghỉ ngơi mà ngay lập tức bắt liên lạc với tổ chức. Ông là một trong những người đặt nền móng cho Đội du kích Ba Tơ — lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên tại Nam Trung Bộ.
Câu chuyện về sự hy sinh của ông mang đậm màu sắc bi tráng:
• Vào tháng 3/1945, khi cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ bùng nổ, Trương Quang Trọng lúc đó đang bị quản thúc tại căng an trí Ba Tơ.
• Giữa lúc tiếng súng khởi nghĩa vang dội, ông đã cùng đồng đội xông lên đánh chiếm đồn giặc. Trong làn đạn lạc của kẻ thù, ông đã ngã xuống ngay tại mảnh đất Ba Tơ quật khởi.
4. Sự hy sinh trước bình minh
Đau xót nhất là Trương Quang Trọng hy sinh chỉ cách ngày Cách mạng Tháng Tám thành công vài tháng. Ông đã thắp lên ngọn lửa khởi nghĩa nhưng lại không kịp nhìn thấy lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên toàn cõi Việt Nam.
Di sản để lại: > Sự hy sinh của ông đã trở thành động lực to lớn cho Đội du kích Ba Tơ tiến về giải phóng tỉnh lỵ Quảng Ngãi. Ngày nay, tên của ông được đặt cho một phường lớn tại TP. Quảng Ngãi và nhiều ngôi trường, con đường để tri ân người con ưu tú đã sống một cuộc đời "như hoa hướng dương luôn quay về phía mặt trời".
