Trương Thị Xáng - nữ anh hùng hi sinh khi chưa tròn 18

Đường cách mạng sáng tươi rực rỡ

Gương anh hùng chói lọi miền Nam…

                  Chị ơi tuôn giọt máu hồng

Máu thù quyết trả non sông sử vàng…”

          Đó là những câu thơ mà người dân Bình Túy (Bình Giang, Thăng Bình) lưu truyền mãi tận hôm nay nhằm ca ngợi về chị Trương Thị Xáng - người thiếu nữ hy sinh lúc chưa tròn 18 tuổi để cứu thoát cho hơn 300 cán bộ, chiến sỹ của ta trong một trận càn của địch.

          Chị Trương Thị Xáng sinh ra trong gia đình truyền thống cách mạng, cha và chú tập kết ra Bắc, mẹ và hai em trai còn nhỏ, một em đi bộ đội hy sinh ngay ngày nhập ngũ, nên chị sớm giác ngộ cách mạng và được lãnh đạo huyện, xã giao nhiệm vụ liên lạc, cảnh giới địch từ năm 16 tuổi.

          Những năm 1964 - 1965, địch thường xuyên càn quét các xã vùng Đông của huyện Thăng Bình. Bình Giang là một trong những xã mà địch càn ác liệt nhất. Để đối phó với địch, nhân dân thôn Bình Túy đã sáng kiến đào một địa đạo bí mật trong lòng đất dài hơn 3km để làm nơi che giấu, nuôi dưỡng cán bộ. Ngày 22.02.1965, địch dùng 3 tiểu đoàn chính quy và 1 tiểu đoàn địa phương quân mở trận càn quét mới đánh phá Bình Giang. Tại thôn Bình Túy, chúng đã phát hiện được miệng của địa đạo và ra sức tìm mọi cách để dụ dỗ cán bộ ta ra đầu hàng, đồng thời sử dụng xăng, khí độc đẩy xuống miệng địa đạo. Mặt khác, chúng bắt dân ra đào địa đạo, đánh đập những ai không thực hiện theo lệnh của chúng. Trong khi đó, dưới địa đạo có tổng cộng hơn 300 cán bộ từ tỉnh, huyện, xã và du kích địa phương đang tránh địch càn dưới đó.

          Trong tình huống nguy hiểm ấy, chị Trương Thị Xáng cùng với một số chị em trong thôn được tổ chức hướng dẫn đã mưu trí lãnh đạo nhân dân "người này đào một lát thì người kia lấp lại ba lát", do vậy địch không thể đào phá được địa đạo. Vì thế, chúng đã dùng báng súng, giày đinh đánh đập nhân dân, buộc phải đào cho được địa đạo. Trước tình hình trên, chị Xáng đã giả vờ kêu la đau bụng, mọi người không đào nữa mà tập trung vào cứu chữa chị. Với cách giả vờ này, chị Xáng đã kéo việc đào địa đạo về tối, địch phải thả dân về nhà. Đêm tối, địch co cụm tại nhà chị Xáng (nơi phát hiện miệng địa đạo) để phân công canh giữ.

          Trong đêm đó, bằng nhiều biện pháp khác nhau, chị Xáng và một số chị em cơ sở đã làm công tác binh - địch vận, vận động một số binh lính địch có cảm tình với cách mạng và hợp đồng giờ để đưa họ mang súng ra vùng giải phóng theo cách mạng. Đồng thời, với cây đèn pin của tên Trung đội trưởng chỉ huy ca trực, chị Xáng đã xuống địa đạo chỉ lối cho hơn 300 cán bộ, chiến sỹ và du kích của ta ra khỏi địa đạo an toàn từ một cửa bí mật khác ven sông Trường Giang. Sau đó, chị quay lại để thực hiện lời hứa đưa các binh lính địch mang vũ khí ra vùng giải phóng. Không may, lúc chị quay lại, địch đã thay đổi lính trực nên thấy ánh đèn pin (tín hiệu mà chị đã thỏa thuận với với tên Trung đội trưởng và một số binh lính địch trực trước đó) đã bắn vào chị. Chị Trương Thị Xáng đã ngã xuống ngay trên mảnh đất nhà mình nhưng toàn bộ cán bộ, chiến sỹ, du kích của ta đã an toàn thoát khỏi trận càn.

          Hình ảnh chiếc áo nâu thấm đỏ máu hiên ngang trước họng súng kẻ thù; chị ngã xuống khi tuổi đời chưa tròn mười tám ngay trong vườn nhà luôn khắc ghi trong tâm khảm bao thế hệ nhân dân vùng đất anh hùng này. Chị Xáng hi sinh khi đang chờ đủ 18 tuổi để làm thủ tục kết nạp Đảng; chị hi sinh để lại lời nguyện ước: “Em sẽ chờ anh đến ngày đất nước thống nhất” khi tiễn chàng trai của mình lên đường nhập ngũ.

          Phan Thị Nga - “mãi mãi tuổi hai mươi”

          Chị Phan Thị Nga sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, bên dòng Trường Giang thơ mộng, thuộc mảnh đất Bình Dương kiên cường, bất khuất.

 Năm 14 tuổi, chị đã là đội viên Thiếu sinh quân của xã và tích cực hoạt động cách mạng như cảnh giới địch, đưa thư, nuôi giấu cán bộ, du kích mỗi khi kẻ địch càn quét đến địa bàn xã Bình Dương. Năm 1966, chị vào du kích xã Bình Dương và tham gia tổ chức xây dựng cơ sở mật bên trong vùng địch, góp phần tích cực vào thành tích chung của địa phương.

Tháng 01 năm 1968, chị được phân công việc tổ chức và hướng dẫn nhân dân xã Bình Dương xuống đường đấu tranh tại Hội An và bị địch bắt giam giữ tại nhà lao Hội An. Trong thời gian bị giam giữ trong nhà tù, bọn địch đã dùng mọi thủ đoạn hèn hạ tra tấn dã man, nhằm khai thác những thông tin về cách mạng, nhưng với tấm lòng sắc son “sống cùng Đảng, chết không rời Đảng”, chị luôn giữ vững niềm tin vào Đảng, vào ngày toàn thắng, nhất quyết không khai báo giữ tròn khí tiết của người Cộng sản. Cuối cùng, bọn địch thả tự do cho chị. Thoát khỏi nhà lao Hội An, về lại quê hương, chị tiếp tục tham gia công tác cách mạng để cống hiến tuổi thanh xuân của mình cho quê hương, đất nước.

Đầu tháng 01 năm 1971, địch đánh phá ác liệt, nhằm thực hiện chiến dịch “bình định” cấp tốc, số đông nhân dân xã Bình Dương bị địch dồn vào khu dồn; lúc bấy giờ cấp trên đã phân công giao nhiệm vụ cho chị trở về hoạt động tại xã để tiếp tục liên lạc với cán bộ tại cơ sở. Với tinh thần dũng cảm, gan dạ, mưu trí chị đã tham gia móc nối cơ sở ngay trong vùng địch kiểm soát và trực tiếp diệt ác ôn tại khu dồn dân ở thôn 2 xã Bình Dương, đồng thời trực tiếp đưa cán bộ, du kích vào khu dồn để phối hợp diệt ác ôn. Chị đã trực tiếp đào hầm công sự bên ngoài khu dồn để làm nơi trú ẩn cho cán bộ, tổ chức họp, liên lạc, móc nối với cơ sở để tuyên truyền, chỉ đạo và triển khai, thực hiện nhiệm vụ của cấp trên đến với cơ sở.

Đến tháng 4 năm 1971, cơ sở bị lộ, một lần nữa bị địch bắt, tra tấn, đánh đập hết sức tàn nhẫn, nhưng chị vẫn kiên trung, bất khuất trước kẻ thù và nhất quyết không khai báo, bảo toàn được tổ chức, lực lượng cách mạng. Qua nhiều cực hình tra tấn dã man, nhưng kẻ thù không khuất phục được tinh thần, ý chí của người cộng sản; bọn địch quyết định đưa chị ra pháp trường tuyên án tử hình.

Đứng trước họng súng của kẻ thù, chị đã khẳng khái tuyên bố: “Tôi có lý tưởng của tôi, Chủ nghĩa Cộng sản là lý tưởng của tôi. Tôi không có tội gì mà cũng không ân hận gì hết, hãy mở khăn bịt mắt tôi, để cho tôi nhìn quê hương Bình Dương yêu dấu lần cuối cùng”.

Và chị tiếp tục hô to:

          Đả đảo Đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Đảng Lao động Việt Nam muôn năm!

Tiếng hô đanh thép vừa kết thúc, bọn địch đã nhẫn tâm nã nhiều loạt đạn vào người chị, chị đã anh dũng hy sinh ngay trên mảnh đất Bình Dương anh hùng, trước sự kính trọng và cảm phục của đông đảo bà con nhân dân xã Bình Dương.

Chị Nguyễn Thị Nga hi sinh khi vừa tròn 20 tuổi, nhưng tinh thần anh dũng, ý chí quật cường vẫn sống mãi với sự nghiệp cách mạng, với nhân dân xã Bình Dương anh hùng; là động lực to lớn, là tấm gương sáng rất đáng biểu dương và học tập. Sự hi sinh của chị là tấm gương giúp cán bộ, du kích và nhân dân toàn huyện hạ quyết tâm biến đau thương thành hành động, đoàn kết, thi đua giết giặc cứu nước, đưa quê hương đến ngày toàn thắng.