Trường THPT Nguyễn Siêu

Trên mảnh đất gió Lào cát trắng của tuyến lửa Quảng Bình – Vĩnh Linh, nơi bom đạn từng dội xuống như mưa, có một người chiến sĩ mà đồng đội luôn nhắc đến bằng lòng kính trọng sâu sắc: Đại đội trưởng pháo binh Quách Văn Lâm. Anh không chỉ là một người lính, mà còn là linh hồn của cả đại đội, biểu tượng của tinh thần “sống bám đá, chết hóa đá giữ đất”.

Sinh ra trong một gia đình nghèo ven biển, Lâm từ nhỏ đã quen với cái nắng cháy bỏng và gió Lào ràn rạt từng cơn. 15 tuổi, Lâm chứng kiến ngôi làng của mình bị máy bay Mỹ dội bom, nhiều người thân và hàng xóm thiệt mạng. Trong đêm hôm đó, đứng trước ngôi nhà cháy rụi, Lâm lặng lẽ nói với mẹ:

“Con phải đi bộ đội. Con phải làm gì đó để quê mình bớt đau.”

18 tuổi, anh tình nguyện nhập ngũ, vào đơn vị pháo binh đóng tại tuyến đầu Vĩnh Linh. Bụi đất, tiếng máy bay rền rĩ, tiếng bom rung chuyển mặt đất trở thành “người bạn” quen thuộc của tuổi trẻ anh.

Người chỉ huy sống cho đồng đội

Lâm có dáng người cao, chân hơi khập khiễng do vết thương cũ, nhưng ánh mắt luôn sáng và giọng nói dứt khoát. Đồng đội thương anh vì sự nghiêm khắc mà chân thành. Anh luôn nhường phần gạo ngon cho chiến sĩ trẻ, luôn lao lên vị trí nguy hiểm nhất, và luôn là người cuối cùng rời trận địa sau mỗi trận bom

Một chiến sĩ trẻ từng kể lại:

“Anh Lâm đến với chúng tôi như người anh cả. Anh dặn: ‘Bom đạn nó không tha ai, chỉ có tinh thần là không được gục.’ Lời anh nói đơn giản, mà anh sống y như vậy.”

Tháng 6 năm 1971, địch mở cuộc oanh tạc lớn nhằm cắt đứt tuyến chi viện Bắc – Nam. Trận địa pháo của đại đội Lâm là mục tiêu ưu tiên. Máy bay gầm rú suốt từ trưa đến chiều, tiếng bom nổ rung trời.

Khi quả bom thứ tám rơi xuống, cả trận địa chao đảo. Một ụ pháo bị phá hủy hoàn toàn, ba chiến sĩ hy sinh ngay tại chỗ. Lâm bị đất đá vùi lấp gần nửa người, tay trái bị dập nát. Đồng đội cuống cuồng đào anh lên, định khiêng về tuyến sau.

Nhưng vừa tỉnh lại, Lâm đã chống tay ngồi dậy, thở dốc nhưng giọng vẫn cứng như thép:

“Nếu tôi rời trận địa, pháo ai chỉ huy? Tôi chưa đi đâu cả.”

Không ai ngờ rằng chỉ vài phút sau, Lâm bó tạm cánh tay bị thương bằng mảnh áo, bò về khẩu pháo cuối cùng còn hoạt động.

Máy bay địch vẫn quần đảo trên đầu. Khói đen phủ kín bầu trời. Đất nóng hầm hập vì những hố bom mới nổ.

Lâm dựa hẳn thân mình vào bánh pháo. Mỗi lần nói, máu lại trào ra từ vết thương, nhưng anh vẫn dứt khoát hô:

“Hướng 12 giờ! Cao độ 35! Bắn cấp tập!”

Mỗi tiếng hô của anh như mệnh lệnh từ trái tim, truyền sức mạnh cho cả đơn vị. Khẩu đội pháo bắn liên tục, bất chấp tiếng bom rung chuyển dưới chân. Những quả đạn pháo do đại đội Lâm bắn lên đã chặn được mũi tiến công của địch, bảo vệ tuyến đường vận tải huyết mạch của miền Bắc.

Khoảng ba mươi phút sau, khi đợt oanh tạc vừa ngớt, Lâm ngã xuống bên bánh pháo, mắt vẫn mở, hướng về bầu trời nơi máy bay địch vừa rút lui. Trong tay anh vẫn còn chiếc ống nhòm gãy. Đầu anh tựa lên thân pháo như đang nghỉ một chút giữa trận chiến.

Đồng đội chạy đến, ôm anh mà nghẹn ngào. Một pháo thủ trẻ nấc lên:

“Anh ấy giữ trận địa đến hơi thở cuối cùng…

Đơn vị làm lễ truy điệu anh ngay bên hố bom còn đang bốc khói. Mọi người đứng nghiêm, nước mắt hòa với bụi đất. Bên cạnh di hài anh, khẩu pháo vẫn còn nóng, khói chưa tan hết.

Sau trận chiến ấy, đại đội đã làm nên chiến công lớn, chặn đứng cuộc tấn công ác liệt của địch, bảo vệ an toàn tuyến đường vận chuyển chiến lược. Nhân dân địa phương sau này gọi phần đất trận địa ấy là “Đồi Lâm”, để nhớ đến người chiến sĩ kiên cường đã giữ trận địa bằng máu của mình.

Nhiều năm sau, khi hòa bình lập lại, có những cựu chiến binh tóc đã bạc quay lại nơi Lâm hy sinh. Họ thắp nén nhang, đứng trước gió biển mặn và nói:

“Lâm ơi, đồng đội của mày sống rồi. Đất nước mình tự do rồi.”

Và câu chuyện về đại đội trưởng Quách Văn Lâm vẫn được lớp trẻ truyền nhau mỗi dịp 27/7, như một ngọn lửa nhắc nhở rằng:

Hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên có.

Nó được đánh đổi bằng máu, mồ hôi và những người đã không rời trận địa cho đến hơi thở cuối cùng.