Từ chiến hào Điện Biên đến nhân chứng lịch sử: Cựu chiến binh Vũ Văn Tri và ký ức mùa Xuân 1954

Cách đây 72 năm, Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 đã đi vào lịch sử dân tộc như một bản hùng ca bất diệt, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mở ra một bước ngoặt lớn cho cách mạng Việt Nam. Làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” ấy là hàng chục vạn cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu, hy sinh nơi chiến trường Tây Bắc, trong đó có ông Vũ Văn Tri – một người lính Điện Biên năm xưa, nay đang sinh sống tại tổ 21, xã Tân Uyên, tỉnh Lai Châu.

Ông Vũ Văn Tri, sinh năm 1926, quê Thiệu Hòa huyện Thiệu Hóa tỉnh Thanh Hóa nay là thôn Thiệu Toán tỉnh Thanh Hóa, là cựu chiến binh từng tham gia cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Trong ký ức của ông, những ngày ở Điện Biên vẫn còn nguyên vẹn, như mới hôm qua.

Nhớ lại thời điểm đầu năm 1954, khi chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào giai đoạn quyết liệt, ông Tri cùng đơn vị sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở chiến trường Lào đã hành quân về Điện Biên. Trận đánh đầu tiên ông trực tiếp tham gia là kéo pháo vào đánh cứ điểm Him Lam – một trong những cứ điểm quan trọng bảo vệ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Thời điểm đó, ông là Tiểu đội phó. Những khẩu pháo nặng gần 100kg phải được bộ đội kéo, vác hoàn toàn bằng sức người qua núi cao, dốc đứng, trong điều kiện mưa rét, bùn lầy và bom đạn địch đánh phá liên tục. “Có những đoạn, mỗi khẩu pháo phải hàng chục người thay nhau kéo, từng mét một”, ông Tri nhớ lại.

Sau chiến thắng Him Lam, ông tiếp tục cùng đơn vị tiến công cứ điểm Độc Lập. Khoảng 15 giờ chiều giải phóng xong Him Lam, đơn vị lại hành quân xuyên đêm, đến 8 giờ sáng hôm sau vào trận đánh tại cứ điểm đồi Độc Lập. Trận chiến diễn ra ác liệt và đến khoảng 9 giờ thì quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm.

Hoàn thành nhiệm vụ, đơn vị ông tiếp tục cơ động về các điểm cao then chốt như đồi A1, đồi E, đồi B, bám trụ, chiến đấu liên tục cho đến ngày 7/5/1954, góp phần cùng toàn mặt trận làm nên chiến thắng lịch sử, buộc tướng De Castries và toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ phải đầu hàng.

Trong suốt thời gian tham gia chiến dịch, bộ đội chủ yếu ăn ở, sinh hoạt trong hầm; chỉ khi kéo pháo hoặc chiến đấu mới rời hầm. Lương thực chính là lương khô, thỉnh thoảng mới có cơm từ hậu phương tiếp tế. Gian khổ, thiếu thốn, nhưng tinh thần chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ luôn ở mức cao nhất.

Ông Hoàng Bá Miêng hàng xóm với Ông Tri - người cùng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ kể lại: “Bác vẫn không quên một kỷ niệm đau xót: trong một lần hành quân ban ngày, máy bay địch phát hiện và bắn phá dữ dội. Dù bộ đội đã cơ động trong giao thông hào, nhưng một Tiểu đội trưởng trong đơn vị của ông đã anh dũng hy sinh. Trước khi ngã xuống, người đồng đội vẫn kịp hô vang:

“Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày chiến thắng Điện Biên Phủ, hôm nay, ở tuổi gần 100, ông Vũ Văn Tri vẫn là nhân chứng sống của một thời lịch sử hào hùng. Cuộc đời người lính già là minh chứng sinh động cho tinh thần quyết chiến, quyết thắng, cho ý chí và bản lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Chiến dịch Điện Biên Phủ đã lùi xa, nhưng ký ức về những con người như ông Tri vẫn còn đó – nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về giá trị của độc lập, tự do được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của bao lớp cha anh.