TỪ CHIẾN TRƯỜNG NAM BỘ ĐẾN CƯƠNG VỊ CHỦ TỊCH NƯỚC

1. “Đội quân áo nâu” trong mùa thu 1945

Lê Đức Anh sinh năm 1920 tại Thừa Thiên Huế. Ông tham gia cách mạng từ trước năm 1945. Trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, tại vùng Hớn Quản, ông tổ chức và chỉ huy một đội vũ trang hơn một trăm người, được nhân dân gọi là “Đội quân áo nâu”.

Những ngày đầu ấy đưa Lê Đức Anh vào con đường binh nghiệp. Sau khi thực dân Pháp quay trở lại Nam Bộ, ông tham gia xây dựng và chỉ huy lực lượng ở Lộc Ninh, Hớn Quản, Bến Cát - những địa bàn có ý nghĩa quan trọng ở miền Đông Nam Bộ.

2. Trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp

Cuộc kháng chiến chống Pháp là trường học thực tế đầu tiên của Lê Đức Anh. Ông làm công tác quân sự ở Nam Bộ, nơi các đơn vị phải chiến đấu trong điều kiện xa hậu phương lớn, thiếu vũ khí và thường xuyên bị đối phương càn quét.

Từ cơ sở, ông tích lũy kinh nghiệm tổ chức lực lượng, hậu cần và chỉ huy trên địa bàn rừng cao su, đồng bằng và vùng biên giới. Những kinh nghiệm đó trở thành nền tảng cho các nhiệm vụ lớn hơn trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

3. Những năm tháng ở chiến trường B2

Trong kháng chiến chống Mỹ, Lê Đức Anh giữ nhiều cương vị quan trọng tại chiến trường miền Nam. Ông gắn với Bộ chỉ huy Miền và các hướng chiến lược ở Nam Bộ, tham gia tổ chức lực lượng và chỉ đạo tác chiến trong nhiều giai đoạn.

Chiến trường B2 có đặc điểm phức tạp: vừa có vùng rừng căn cứ, vừa có đô thị, đồng bằng và hệ thống giao thông dày đặc. Người chỉ huy phải phối hợp giữa nhiều lực lượng và luôn tính đến khả năng can thiệp hỏa lực rất lớn của Mỹ.

4. Những ngày quyết định của năm 1975

Đại thắng mùa Xuân 1975 là kết quả của nhiều hướng tiến công cùng lúc. Lê Đức Anh là một trong những cán bộ chỉ huy cao cấp tại chiến trường phía Nam, tham gia quá trình chuẩn bị và tổ chức lực lượng cho giai đoạn quyết định.

Ngày 30/4/1975 khép lại cuộc chiến tranh kéo dài nhiều thập kỷ, nhưng đối với thế hệ tướng lĩnh như Lê Đức Anh, nhiệm vụ quân sự vẫn tiếp tục bởi tình hình biên giới nhanh chóng xuất hiện những thách thức mới.

5. Biên giới Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia

Cuối thập niên 1970, xung đột ở biên giới Tây Nam trở nên nghiêm trọng. Lê Đức Anh là một trong những tướng lĩnh trực tiếp tham gia chỉ huy các hoạt động quân sự bảo vệ biên giới và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ.

Đây là một giai đoạn chiến đấu rất khác so với trước năm 1975. Quân đội phải vừa đánh địch, vừa phối hợp với lực lượng cách mạng Campuchia và đối mặt với những yêu cầu chính trị, quân sự phức tạp trên phạm vi khu vực.

6. Bộ trưởng Quốc phòng và Đại tướng

Lê Đức Anh được phong quân hàm Đại tướng và sau này giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Trong giai đoạn đất nước bước vào đổi mới, ông tham gia lãnh đạo việc điều chỉnh lực lượng và xây dựng thế trận quốc phòng phù hợp với điều kiện mới.

Từ một người chỉ huy chiến trường, ông chuyển sang công việc quản lý và hoạch định ở tầm quốc gia. Kinh nghiệm chiến tranh giúp ông nhìn rõ giá trị của hòa bình nhưng cũng hiểu yêu cầu phải duy trì khả năng bảo vệ chủ quyền.

7. Từ vị tướng đến Chủ tịch nước

Năm 1992, Lê Đức Anh được bầu làm Chủ tịch nước. Đây là một bước chuyển đặc biệt trong cuộc đời: từ người lính trực tiếp đi qua nhiều chiến trường trở thành người đứng đầu Nhà nước trong thời kỳ Việt Nam đẩy mạnh mở cửa và hội nhập.

Ở cương vị mới, nhiệm vụ của ông không còn giới hạn trong lĩnh vực quân sự mà bao gồm các vấn đề đối nội, đối ngoại và xây dựng quan hệ quốc tế.

8. Một hành trình từ chiến tranh đến hòa bình

Lê Đức Anh qua đời năm 2019. Cuộc đời ông kéo dài gần trọn một thế kỷ và phản ánh những biến động lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại: giành chính quyền, kháng chiến, thống nhất, bảo vệ biên giới và xây dựng đất nước trong hòa bình.

Bài học nổi bật từ hành trình ấy là khả năng chuyển từ tư duy chiến đấu sang tư duy xây dựng. Hoàn thành một giai đoạn không có nghĩa nhiệm vụ kết thúc; mỗi thời kỳ lại đặt ra yêu cầu mới và đòi hỏi con người tiếp tục thay đổi để phục vụ đất nước.