Từ đất Quảng, khởi nguồn khát vọng canh tân đất nước

Cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, trong bối cảnh đất nước chìm dưới ách thống trị của thực dân Pháp, nhiều sĩ phu yêu nước đã trăn trở, thao thức… tìm lối thoát cho dân tộc. Giữa dòng chảy ấy, nhà yêu nước Phan Châu Trinh hiện lên như một nhà tư tưởng lớn, mang khát vọng canh tân xã hội và đánh thức tinh thần dân tộc.

Sinh năm 1872 tại làng Tây Lộc, nay thuộc xã Tây Hồ, thành phố Đà Nẵng – vùng đất giàu truyền thống hiếu học và yêu nước – nhà yêu nước Phan Châu Trinh sớm thấm thía nỗi đau mất nước, cảnh áp bức, bóc lột của nhân dân. Ý thức sâu sắc về trách nhiệm của người trí thức trước vận mệnh dân tộc đã thôi thúc ông dấn thân vào con đường cải cách.

Sau khi đỗ Phó bảng năm 1901 và từng bước chân vào chốn quan trường, ông nhanh chóng nhận ra sự trì trệ, bảo thủ của bộ máy phong kiến. Năm 1904, ông quyết định từ quan, chọn con đường vận động xã hội, khởi xướng phong trào Duy tân cùng các chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp.

Tư tưởng của ông được kết tinh trong khẩu hiệu nổi tiếng: “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” – một triết lý cải cách đặt nền tảng trên việc nâng cao tri thức, khơi dậy tinh thần dân tộc và cải thiện đời sống nhân dân.

Từ đất Quảng, ngọn lửa canh tân ấy nhanh chóng lan rộng, thổi bùng phong trào học chữ quốc ngữ, mở trường duy tân, bài trừ hủ tục, khuyến khích dùng hàng nội, cải cách lối sống. Không chỉ là một phong trào văn hóa – xã hội, đó còn là sự thức tỉnh sâu sắc về ý thức dân tộc và khát vọng đổi mới của người Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh (1872–1926) – nhà tư tưởng lớn của phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX (Ảnh tư liệu)