tự do và hòa bình
Trong những ngày tháng Tư của dân tộc, khi khắp nơi đều nhắc về lịch sử bằng những lá cờ, những chương trình kỷ niệm và những câu chuyện tri ân, tôi có dịp được gặp Mẹ Việt Nam Anh hùng Phan Thị Hợi, sinh năm 1935, ở ấp Thạnh Trung, xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh. Cuộc gặp ấy diễn ra trong không khí rất bình dị, nhưng lại để lại trong tôi một sự lặng đi rất lâu. Bởi trước mặt tôi không chỉ là một người mẹ già, mà là một chứng nhân sống của những mất mát lớn lao mà đất nước đã đi qua.
Mẹ kể về hai người con của mình: liệt sĩ Nguyễn Văn Nho, hi sinh trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, và liệt sĩ Nguyễn Văn Vinh, hi sinh vì sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc. Mỗi lần mẹ nhắc đến các anh, giọng mẹ chậm lại, như thể trong từng chữ đều có một khoảng lặng rất sâu. Tôi không thấy ở mẹ sự than vãn, cũng không có tiếng trách móc số phận. Chỉ có một nỗi đau được giấu rất kỹ, lặng lẽ nằm lại theo năm tháng. Chính sự bình thản ấy lại làm tôi xúc động hơn bất cứ lời kể bi thương nào. Bởi có những hi sinh không ồn ào, nhưng càng lặng càng thấm.
Trước câu chuyện của mẹ, tôi hiểu rõ hơn rằng tự do và hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đằng sau những ngày tháng bình yên là máu, là nước mắt, là tuổi trẻ của biết bao người đã dừng lại giữa chừng để đất nước được đi tiếp. Hai người con của mẹ Phan Thị Hợi đã đi vào lịch sử không phải bằng những lời ca ngợi lớn lao, mà bằng chính sự dấn thân và chấp nhận hi sinh của mình. Đó là điều khiến tôi vừa biết ơn, vừa thấy mình nhỏ bé. Có những con người đã sống một đời ngắn ngủi, nhưng giá trị họ để lại thì dài hơn rất nhiều năm tháng của một đời người bình thường.
Tôi nghĩ, điều khiến người ta kính trọng những bà mẹ Việt Nam anh hùng không chỉ là vì họ có con là liệt sĩ, mà còn vì họ đã âm thầm mang trong mình sức chịu đựng phi thường. Mẹ Phan Thị Hợi mất đi hai người con, nhưng mẹ vẫn đứng vững, vẫn sống, vẫn tiếp tục chở che cho ký ức về các con như một ngọn lửa không để tắt. Ở mẹ, tôi nhìn thấy vẻ đẹp lớn nhất của người phụ nữ Việt Nam: chịu thương chịu khó, giàu đức hi sinh, và luôn đặt Tổ quốc lên trên nỗi đau riêng của mình.
Từ câu chuyện ấy, tôi cũng tự hỏi mình và những người trẻ hôm nay phải làm gì để xứng đáng với những hi sinh lớn lao đó. Câu trả lời, theo tôi, không nằm ở những điều quá lớn lao hay xa vời. Trách nhiệm của người trẻ bắt đầu từ học tập nghiêm túc, sống có kỷ luật, biết tôn trọng sự thật và biết sống tử tế với người xung quanh. Cống hiến cho quê hương hôm nay không chỉ là những việc thật lớn, mà còn là làm tốt việc của mình mỗi ngày, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, không thờ ơ trước cái sai, không quay lưng với cộng đồng.
Người trẻ còn cần biết trân trọng lịch sử và gìn giữ truyền thống. Khi hiểu rằng có những thế hệ đi trước đã đánh đổi cả tuổi xuân, thậm chí cả mạng sống để mình được sống trong hòa bình, ta sẽ không còn sống hời hợt nữa. Ta sẽ biết quý từng ngày học tập, từng cơ hội được trưởng thành, từng bình yên tưởng chừng rất đỗi quen thuộc.
Rời khỏi cuộc gặp với Mẹ Phan Thị Hợi, tôi mang theo trong lòng một cảm giác rất rõ: sự hi sinh của những người đi trước không chỉ để được nhớ, mà còn để được tiếp nối. Cách tri ân đẹp nhất không nằm ở lời nói thật hay, mà ở cách sống của mỗi người hôm nay. Sống tốt hơn, có ích hơn, trách nhiệm hơn, đó chính là cách người trẻ trả lời với lịch sử. Và cũng là cách để những hi sinh lặng thầm của mẹ, của các liệt sĩ, không bao giờ rơi vào quên lãng.
