Từ dòng sông Tam Bạc đến một Hải Phòng kiên cường – Câu chuyện về nữ tướng Lê Chân và sức sống của tinh thần yêu nước

Có những thành phố được nhớ đến bởi những công trình hiện đại.

Có những thành phố được nhớ đến bởi những cây cầu.

Có những thành phố được nhớ đến bởi một dòng sông.

Nhưng cũng có những thành phố được nhớ đến bởi một câu chuyện.

Hải Phòng là một thành phố như thế.

Và trong câu chuyện dài của thành phố Cảng, có một người phụ nữ đã xuất hiện từ rất sớm.

Tên bà là Lê Chân.

Ngày nay, tên tuổi của bà hiện diện ở nhiều nơi của Hải Phòng: một tượng đài, một quận, một con đường, một trường học, một ngôi đền.

Nhưng nếu chỉ nhìn thấy những cái tên ấy, chúng ta mới chỉ nhìn thấy phần dấu tích. Điều quan trọng hơn là phải hiểu: Vì sao một người phụ nữ cách chúng ta hàng nghìn năm lại có thể trở thành một biểu tượng của Hải Phòng?

Một người phụ nữ và vùng đất An Biên

Theo truyền thuyết dân gian và các nguồn tư liệu về nữ tướng Lê Chân, bà sinh ra tại vùng Kinh Môn, Hải Dương ngày nay, trong một gia đình có truyền thống yêu nước.

Cuộc đời của bà gắn với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử dân tộc. Đó là thời kỳ nước ta đang chịu ách đô hộ của nhà Đông Hán.

Những chính sách cai trị hà khắc khiến đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn. Trong hoàn cảnh ấy, tinh thần phản kháng không ngừng được hun đúc.

Và rồi, mùa xuân năm 40 sau Công nguyên, cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng bùng nổ.

Lê Chân là một trong những nữ tướng tham gia cuộc khởi nghĩa.

Nhưng câu chuyện về bà không dừng lại ở chiến trận.

Theo truyền thuyết, sau khi đến vùng ven biển Đông Bắc, Lê Chân đã khai phá vùng đất và lập trang An Biên.

Từ vùng đất ấy, qua nhiều thế kỷ, Hải Phòng ngày nay đã hình thành và phát triển.

Chính vì vậy, trong tâm thức của nhiều thế hệ người Hải Phòng, Lê Chân không chỉ là một nữ tướng. Bà còn được xem như một trong những người có công khai phá vùng đất.

Một người phụ nữ của thời cổ đại, nhưng câu chuyện mà bà để lại lại có sức sống rất lâu dài.

Vì sao hình ảnh Lê Chân vẫn còn trong lòng người Hải Phòng?

Có lẽ bởi vì câu chuyện của bà chứa đựng một giá trị rất gần gũi: tinh thần không chịu khuất phục.

Trong hoàn cảnh đất nước bị đô hộ, người phụ nữ ấy đã không chọn cách đứng ngoài lịch sử.

Bà đứng lên.

Tham gia khởi nghĩa.

Chiến đấu.

Và góp phần xây dựng lực lượng.

Điều đáng nói là đó không chỉ là sự dũng cảm của một cá nhân. Nó phản ánh tinh thần của cả một thời đại.

Một dân tộc khi bị áp bức luôn tìm cách bảo vệ quyền sống, quyền tự chủ và bản sắc của mình.

Bởi vậy, câu chuyện về Lê Chân không nên chỉ được nhìn như một câu chuyện cổ. Nó là một phần của ký ức dân tộc về khát vọng độc lập.

Một nữ tướng giữa thời đại của những người phụ nữ đứng lên

Khi nhắc đến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, chúng ta thường nhớ đến hai nữ anh hùng Trưng Trắc và Trưng Nhị. Nhưng bên cạnh Hai Bà còn có nhiều nữ tướng khác. Lê Chân là một trong số đó.

Điều này cho thấy một điều rất đáng suy ngẫm: trong lịch sử Việt Nam, phụ nữ chưa bao giờ chỉ đứng ở phía sau.

Khi đất nước cần, họ có thể đứng ở phía trước.

Họ có thể lãnh đạo.

Có thể chiến đấu.

Có thể tổ chức.

Có thể gánh vác những nhiệm vụ lớn lao.

Đó là một truyền thống rất đặc biệt của dân tộc Việt Nam.

Và truyền thống ấy tiếp tục được thể hiện qua hàng nghìn năm lịch sử: từ Hai Bà Trưng, đến Bà Triệu, đến những nữ anh hùng trong các cuộc kháng chiến sau này, đến những người phụ nữ bình dị đang làm việc, cống hiến và xây dựng đất nước hôm nay.

Từ một nữ tướng đến một thành phố

Có lẽ điều thú vị nhất của câu chuyện Lê Chân nằm ở chỗ tên tuổi của một người phụ nữ cổ đại đã trở thành một phần trong không gian hiện đại của Hải Phòng.

Ngày nay, khi đi qua những con đường mang tên Lê Chân, khi đến khu vực đền Nghè, khi nhìn thấy tượng nữ tướng giữa lòng thành phố, chúng ta đang đi qua những lớp ký ức của lịch sử.

Một thành phố hiện đại không chỉ được tạo nên bởi những tòa nhà.

Nó còn được tạo nên bởi ký ức.

Bởi những câu chuyện mà người dân truyền lại.

Bởi những nhân vật mà các thế hệ trước lựa chọn để ghi nhớ.

Và Lê Chân là một trong những nhân vật như thế.

Tên bà trở thành một phần của Hải Phòng.

Nhưng điều đáng quý nhất không phải chỉ là việc đặt tên, mà là những giá trị phía sau cái tên ấy: lòng yêu nước, ý chí tự chủ, tinh thần dám đứng lên và khát vọng xây dựng quê hương.

Từ An Biên đến Hải Phòng hôm nay

Nếu An Biên xưa được nhắc đến như một vùng đất được khai phá, thì Hải Phòng hôm nay đã trở thành một thành phố năng động, hiện đại và có vị trí quan trọng trong vùng duyên hải Bắc Bộ.

Thành phố Cảng đã trải qua biết bao biến động: chiến tranh, đổi mới, phát triển và hội nhập.

Mỗi thời đại đặt ra một yêu cầu khác nhau.

Nhưng có một điều luôn cần được giữ lại: tinh thần tự chủ.

Nếu người xưa phải đấu tranh để giành quyền tự chủ dân tộc, thì người hôm nay phải nỗ lực để xây dựng một quê hương ngày càng giàu mạnh.

Nếu người xưa phải bảo vệ từng tấc đất, thì người hôm nay phải biết giữ gìn những giá trị văn hóa, lịch sử và môi trường sống của quê hương.

Nếu người xưa cần lòng dũng cảm để đứng lên chống ngoại xâm, thì người trẻ hôm nay cần bản lĩnh để vượt qua những thách thức của thời đại.

Đó là cách lịch sử được tiếp nối.

Không phải bằng việc lặp lại quá khứ, mà bằng cách chuyển những giá trị của quá khứ thành hành động trong hiện tại.

Người phụ nữ Hải Phòng hôm nay

Nhìn từ câu chuyện Lê Chân, chúng ta có thể thấy một mạch xuyên suốt trong lịch sử: người phụ nữ Việt Nam luôn có khả năng gánh vác những trách nhiệm lớn.

Ngày xưa, đó có thể là cầm quân.

Ngày nay, đó có thể là quản lý, nghiên cứu, sản xuất, giáo dục, chăm sóc cộng đồng, tham gia công tác xã hội và đóng góp vào sự phát triển của địa phương.

Không phải người phụ nữ nào cũng cần làm những điều phi thường.

Nhưng mỗi người đều có thể làm tốt công việc của mình.

Và chính những việc tưởng như bình thường ấy tạo nên sức mạnh của xã hội.

Với người giáo viên mầm non – “trận địa” nằm trong lớp học

Nếu người xưa có những trận địa để bảo vệ quê hương, thì giáo viên hôm nay có một “trận địa” rất đặc biệt.

Đó là lớp học.

Một lớp học mầm non nhìn bên ngoài có thể rất bình dị.

Những chiếc bàn nhỏ.

Những món đồ chơi.

Những bức tranh.

Những tiếng cười của trẻ.

Nhưng bên trong không gian ấy là quá trình hình thành những nền tảng đầu tiên của một con người.

Một đứa trẻ học cách yêu thương.

Học cách chia sẻ.

Học cách hợp tác.

Học cách tôn trọng người khác.

Học cách yêu quê hương.

Học cách tự lập.

Và từng bước hình thành ý thức trách nhiệm.

Người giáo viên chính là người gieo những hạt giống đầu tiên ấy.

Vì vậy, giáo dục trẻ không chỉ là truyền đạt kiến thức. Đó còn là gìn giữ và truyền tiếp những giá trị, trong đó có lòng yêu nước, niềm tự hào về quê hương và sự trân trọng lịch sử.

Kể chuyện Lê Chân cho trẻ mầm non – tại sao không?

Một đứa trẻ 5 tuổi chưa thể hiểu sâu về lịch sử cách đây gần 2.000 năm.

Nhưng trẻ hoàn toàn có thể biết:

“Ngày xưa có những người phụ nữ rất giỏi.”

“Có một nữ tướng tên là Lê Chân.”

“Bà là một người có công với vùng đất Hải Phòng.”

“Bà rất dũng cảm.”

“Bà yêu quê hương.”

Những câu chuyện ấy có thể được chuyển thành hoạt động giáo dục rất nhẹ nhàng.

Trẻ có thể xem tranh về nữ tướng.

Có thể tìm hiểu tượng đài.

Có thể tham quan những địa điểm lịch sử phù hợp.

Có thể vẽ nữ tướng Lê Chân.

Có thể đóng vai các nhân vật lịch sử.

Có thể cùng cô tìm hiểu về thành phố Hải Phòng.

Thông qua đó, lịch sử không còn là những kiến thức xa xôi.

Lịch sử trở thành một phần của trải nghiệm.

Từ một câu chuyện lịch sử đến giáo dục lòng yêu nước

Điều quan trọng khi giáo dục lịch sử cho trẻ nhỏ không phải là bắt trẻ nhớ thật nhiều mốc thời gian.

Mà là giúp trẻ hình thành cảm xúc tích cực với quê hương.

Một đứa trẻ biết đây là thành phố của mình, đây là quê hương của mình, đây là những người đã góp phần làm nên quê hương và mình cần biết yêu quý, giữ gìn quê hương – đó đã là một bước đầu rất quan trọng.

Bởi lòng yêu nước không xuất hiện trong một ngày.

Nó được hình thành từ những điều rất nhỏ.

Từ tình yêu gia đình.

Tình yêu trường lớp.

Tình yêu bạn bè.

Tình yêu quê hương.

Và dần dần mở rộng thành tình yêu đất nước.

Một bài học về bản lĩnh

Lê Chân không chỉ để lại câu chuyện về lòng yêu nước.

Bà còn gợi cho thế hệ trẻ hôm nay một bài học về bản lĩnh.

Bản lĩnh không có nghĩa là lúc nào cũng phải mạnh mẽ.

Bản lĩnh là biết mình cần làm gì khi đứng trước khó khăn.

Biết bảo vệ điều đúng.

Biết chịu trách nhiệm.

Biết vượt qua nỗi sợ.

Và quan trọng nhất: không dễ dàng từ bỏ những điều có ý nghĩa.

Trong thời đại hiện nay, người trẻ có rất nhiều cơ hội nhưng cũng có rất nhiều thách thức.

Áp lực công việc.

Áp lực cuộc sống.

Sự cạnh tranh.

Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Những thông tin tiêu cực trên mạng xã hội.

Những giá trị đôi khi bị đảo lộn.

Trong bối cảnh ấy, người trẻ càng cần bản lĩnh.

Bản lĩnh để chọn điều đúng.

Bản lĩnh để không chạy theo những giá trị lệch lạc.

Bản lĩnh để giữ mình.

Và bản lĩnh để cống hiến.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng bắt đầu từ những điều gần gũi

Khi nói đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhiều người có thể nghĩ đó là một nhiệm vụ rất lớn và xa với công việc hàng ngày.

Nhưng thực tế, nó có thể bắt đầu từ những điều rất gần.

Đó là hiểu đúng lịch sử.

Trân trọng những giá trị của dân tộc.

Không thờ ơ với những thông tin xuyên tạc lịch sử.

Không chia sẻ những nội dung chưa được kiểm chứng.

Biết phân biệt thông tin đúng – sai.

Biết phản bác những quan điểm phủ nhận lịch sử dân tộc.

Biết giáo dục thế hệ trẻ bằng những câu chuyện chân thực và có giá trị.

Với giáo viên mầm non, điều này càng có ý nghĩa.

Bởi mỗi ngày, giáo viên đang góp phần hình thành nhận thức ban đầu của trẻ.

Một lời kể đúng.

Một hình ảnh chính xác.

Một câu chuyện phù hợp.

Một hoạt động trải nghiệm ý nghĩa.

Tất cả đều góp phần xây dựng nền tảng nhận thức lành mạnh cho thế hệ tương lai.

Đừng để lịch sử chỉ nằm trong sách

Một trong những cách tốt nhất để bảo vệ những giá trị lịch sử là đưa lịch sử trở lại đời sống.

Hãy để trẻ biết Hải Phòng có nữ tướng Lê Chân.

Hãy để trẻ biết thành phố có đền Nghè.

Hãy để trẻ biết có những địa danh gắn với lịch sử dân tộc.

Hãy để những câu chuyện ấy xuất hiện trong lớp học, trong hoạt động trải nghiệm, trong tranh vẽ, trong những chuyến tham quan và trong các chương trình giáo dục truyền thống.

Khi lịch sử trở nên gần gũi, trẻ sẽ dễ dàng hình thành tình cảm với quê hương.

Và khi một thế hệ biết yêu quê hương, biết trân trọng lịch sử, những giá trị tốt đẹp của dân tộc sẽ có cơ hội được tiếp nối.

Lời kết

Có thể hôm nay, chúng ta không còn nhìn thấy trang An Biên của hàng nghìn năm trước.

Nhưng câu chuyện về vùng đất ấy vẫn còn.

Có thể người nữ tướng năm xưa đã đi vào lịch sử.

Nhưng tên tuổi của bà vẫn hiện diện trong lòng thành phố.

Có thể thời đại đã thay đổi.

Nhưng những giá trị như lòng yêu nước, ý chí tự chủ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng xây dựng quê hương vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Từ Lê Chân đến Hải Phòng hôm nay là một hành trình rất dài.

Nhưng trong hành trình ấy có một sợi dây xuyên suốt:

Con người luôn muốn bảo vệ quê hương và làm cho quê hương tốt đẹp hơn.

Ngày xưa, Lê Chân góp sức bằng việc chiến đấu và khai phá.

Hôm nay, mỗi chúng ta góp sức bằng công việc của mình.

Người công nhân làm tốt công việc.

Người nông dân chăm lo sản xuất.

Người cán bộ tận tụy phục vụ nhân dân.

Người đoàn viên nhiệt huyết với phong trào.

Và người giáo viên miệt mài gieo những hạt giống đầu tiên vào tâm hồn trẻ thơ.

Mỗi người một vị trí.

Mỗi người một nhiệm vụ.

Nhưng cùng chung một trách nhiệm:

Xây dựng quê hương ngày càng tốt đẹp hơn.

Có lẽ đó chính là cách thiết thực nhất để thế hệ hôm nay viết tiếp câu chuyện mà những thế hệ đi trước đã bắt đầu.

Từ một vùng đất An Biên xưa.

Đến một Hải Phòng hiện đại hôm nay.

Và từ Hải Phòng hôm nay, chúng ta lại tiếp tục viết những trang mới cho ngày mai.