Tư duy quân sự tiến bộ của Trần Trọng Khiêm trong chiến tranh du kích

Không giống như nhiều sĩ phu phong kiến đương thời thường áp dụng các giáo điều quân sự cổ điển, Trần Trọng Khiêm có một tiếp cận hoàn toàn mới mẻ và thực tế trong chiến đấu. Trải nghiệm sống tại Mỹ và các nước phương Tây giúp ông hiểu rõ bản chất quân đội Pháp: mạnh về hỏa lực, tàu chiến và kỷ luật tập trung, nhưng yếu về khả năng tác chiến ở địa hình đầm lầy và không chịu được khí hậu nhiệt đới.

Trần Trọng Khiêm chỉ đạo nghĩa quân tránh giao chiến trực diện trên địa hình bằng phẳng. Thay vào đó, ông phát triển tối đa chiến thuật du kích: "ẩn hiện bất ngờ, đánh nhanh rút gọn". Nghĩa quân tận dụng xuồng nhỏ di chuyển nhanh trên các kênh rạch hẹp mà tàu chiến Pháp không thể vào được để phục kích, cắt đứt đường tiếp tế của địch.

Ông cũng rất coi trọng công tác tình báo và tâm lý chiến. Nhờ biết tiếng Pháp, ông trực tiếp đọc tài liệu, báo chí kẻ thù bỏ lại và tra hỏi tù binh để nắm bắt tình hình. Ông cho rải truyền đơn, vận động binh lính người Việt trong quân đội Pháp quay súng trở về với nhân dân, gây ra sự hoang mang lớn trong hàng ngũ địch.

Tư duy quân sự của Trần Trọng Khiêm phản ánh sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nghệ thuật quân sự truyền thống của dân tộc với những hiểu biết về khoa học quân sự hiện đại. Những sáng tạo của ông đã giúp nghĩa quân duy trì sức chiến đấu bền bỉ, gây nhiều khó khăn cho quá trình bình định Nam Kỳ của thực dân Pháp.