TỪ HOA LỬA ĐẾN HÒA BÌNH
Lịch sử dân tộc Việt Nam thế kỷ XX là bản anh hùng ca được viết bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu của biết bao thế hệ. Trong những năm tháng “hoa lửa” – khi chiến tranh bao trùm đất nước – đã có những con người bình dị mà phi thường, trở thành biểu tượng sống động của lòng yêu nước và tinh thần bất khuất. Những câu chuyện của họ không chỉ là ký ức cá nhân, mà còn là mảnh ghép làm nên diện mạo lịch sử dân tộc. Mùa Thu năm 1945 mở đầu cho bản trường ca ấy. Dưới sự lãnh đạo của Việt Minh và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân đã nhất tề đứng lên làm nên Cách mạng Tháng Tám. Ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình, bản Tuyên ngôn Độc lập vang lên, khẳng định trước thế giới quyền tự do của dân tộc Việt Nam: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do độc lập.”
Theo lời kể của cụ Phan Văn T., nguyên cán bộ Việt Minh tại Nghệ An (phỏng vấn trực tiếp tháng 8/2019, lưu tại Hội Cựu chiến binh huyện Nam Đàn), khí thế ngày tổng khởi nghĩa “như nước vỡ bờ”, người dân từ nông thôn đến thị thành đều chung một ý chí giành chính quyền. Từ đây, ngọn lửa cách mạng lan tỏa, hun đúc nên lớp lớp con người sẵn sàng hiến dâng cả tuổi xuân cho Tổ quốc.Tiếp nối tinh thần mùa Thu 1945 là những năm tháng kháng chiến trường kỳ. Trên chiến trường, nhiều chiến sĩ đã lập nên chiến công oanh liệt và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam (ấn phẩm giới thiệu chuyên đề Anh hùng LLVTND, 2015), hàng nghìn cá nhân đã được tuyên dương vì chiến công đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Họ là những con người bước ra từ đời thường, nhưng trong thử thách khốc liệt đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm. Song song với tiền tuyến là hậu phương bền bỉ. Trong bom đạn, nhà máy vẫn đỏ lửa, ruộng đồng vẫn xanh màu lúa. Nhiều cá nhân được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động vì thành tích đặc biệt xuất sắc trong sản xuất, bảo đảm chi viện cho chiến trường. Điều đó cho thấy, chiến thắng không chỉ được làm nên bằng súng đạn, mà còn bằng từng tấn lương thực, từng mét vải, từng chuyến xe vượt mưa bom.
Thế nhưng, đằng sau mỗi chiến công là những hy sinh thầm lặng. Biết bao người mẹ tiễn con ra trận và mãi mãi không chờ được ngày trở về. Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng ra đời để tri ân sự hy sinh to lớn ấy. Hồ sơ lưu trữ của Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Nam (2014) ghi nhận trường hợp mẹ Nguyễn Thị Thứ có 9 người con, 1 con rể và 2 cháu ngoại hy sinh trong hai cuộc kháng chiến. Hình ảnh người mẹ lặng lẽ trước bàn thờ liệt sĩ trở thành biểu tượng bất tử của tình mẫu tử hòa vào tình yêu nước. Cùng với đó là những thương binh, bệnh binh – những người mang trên mình dấu tích chiến tranh. Theo Báo cáo tổng hợp của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội năm 2022, cả nước hiện có hơn 9,2 triệu người có công với cách mạng. Mỗi vết thương trên cơ thể họ là một minh chứng sống động cho sự khốc liệt của chiến tranh và giá trị của hòa bình hôm nay. Ông Nguyễn Văn H., thương binh hạng 2/4 tại Hà Tĩnh (phỏng vấn tháng 7/2023), chia sẻ: “Mất đi một phần thân thể nhưng tôi chưa bao giờ hối tiếc, vì điều còn lại là độc lập của dân tộc.” Không thể không nhắc tới lực lượng thanh niên xung phong và cán bộ đoàn thể trong thời chiến. Họ mở đường, tải đạn, tải thương giữa mưa bom bão đạn. Nhiều người tuổi đời chưa tròn đôi mươi đã ngã xuống trên những cung đường Trường Sơn. Theo tư liệu của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (Kỷ yếu Thanh niên xung phong Việt Nam, 2012), hàng vạn thanh niên đã tham gia mở đường, bảo đảm giao thông huyết mạch chi viện cho miền Nam. Tuổi trẻ của họ hòa vào đất nước, để hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình.
Những câu chuyện ấy – từ người hoạt động cách mạng năm 1945, bà mẹ anh hùng, anh hùng lực lượng vũ trang, anh hùng lao động, thương binh, bệnh binh, đến cựu thanh niên xung phong, cán bộ đoàn thể – tuy khác nhau về hoàn cảnh nhưng cùng chung một sợi chỉ đỏ: lòng yêu nước và niềm tin son sắt vào tương lai dân tộc. Họ chính là những nhân chứng sống của lịch sử, là cầu nối để thế hệ hôm nay hiểu rằng độc lập, tự do không phải điều tự nhiên có, mà được đánh đổi bằng biết bao hy sinh. Thời gian có thể lùi xa, nhưng “thời hoa lửa” vẫn còn đó trong ký ức dân tộc.
