"Tứ kiệt Anh hùng" trên đất Tiền Giang là những ai mà được dân xây lăng, dựng bia ghi tạc?

“Tứ Kiệt Anh hùng” là:

Ông Nguyễn Thanh Long (Năm Long), còn gọi là Đề Long, sinh năm Canh Thìn 1820 tại nơi mà ngày nay gọi xóm Cầu Ván, ấp Cẩm Hòa, xã Cẩm Sơn, huyện Cai Lậy. 

Khi ông rời nhà đi kháng chiến chống Pháp, thì người chị cả của ông là bà Hai An bị tên Việt gian Trần Bá Lộc bắt giam, đòn roi đến chết; em kế là Sáu Quang cũng bị chúng tra khảo dã man rồi đày ra Côn Đảo.

Lăng Tứ Kiệt hiện tọa lạc đường 30-4, phường 1, TX Cai Lậy. Ảnh: QUẾ NGÂN

Ông Trần Công Thận, tự Phượng, chưa rõ năm sinh, nguyên quán xóm Võng, làng Mỹ Trang, nay thuộc ấp Mỹ Phú, xã Long Khánh, huyện Cai Lậy. 

Ông Trần Công Thận có 9 người con. Khi ông hy sinh thì người con thứ tư là Trần Quang Thanh, đương chức Quản Đạo. Giặc Pháp cho rằng ông là người cầm đầu, nên gọi là Ngươn Soái.

Ông Trương Văn Rộng, chưa rõ năm sinh, quê quán xã Tân Lý Đông, huyện Châu Thành (Tiền Giang) và ông Ngô Tấn Đước, chưa rõ năm sinh, quê quán xóm Vuông, huyện Cai Lậy.

Bốn ông nông dân to khỏe phi thường theo thiên hộ Võ Duy Dương chống giặc Pháp

Theo lời truyền của dân gian, khi còn ở nhà, cả Bốn ông đều nổi tiếng võ nghệ cao cường, thân hình cao lớn, gương mặt cương nghị, da màu đồng đen, sức khỏe phi thường. Có lần gặp nguy khốn, Bốn ông “phi thân” lên nóc nhà chạy vùn vụt, khiến giặc chẳng làm gì được. Bốn ông đều xuất thân từ nông dân.

Từ năm 1854, triều đình cho thành lập các đồn điền ở Đồng Tháp Mười khai khẩn đất hoang, Bốn ông đã gia nhập đội quân đồn điền, góp phần công sức trong việc khai hoang mở đất ở địa phương. 

Năm 1861, giặc Pháp hạ thành Mỹ Tho và chiếm toàn bộ tỉnh Định Tường. Với lòng yêu nước nồng nàn và căm thù giặc sâu sắc, Bốn ông liền tham gia cuộc khởi nghĩa do Thiên Hộ Võ Duy Dương khởi xướng và lãnh đạo. Can trường và đảm lược, Bốn ông đã cùng với nghĩa quân chiến đấu chống giặc Pháp hết sức anh dũng, lập nên nhiều chiến công oai hùng.

Năm 1866, giặc Pháp huy động phần lớn lực lượng của chúng ở Nam kỳ tấn công mạnh mẽ vào căn cứ Đồng Tháp Mười. Nghĩa quân, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Thiên Hộ Dương đã đánh trả mãnh liệt, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề. 

Tuy nhiên, do quân đông, lực mạnh, vũ khí tối tân nên quân giặc đã làm chủ tình thế. Nghĩa quân buộc phải rút sâu vào Đồng Tháp Mười và phân tán đi các nơi khác để bảo toàn lực lượng. Còn thủ lĩnh Thiên Hộ Dương thì dùng thuyền đi ra Bình Thuận để cầu viện sự giúp đỡ của triều đình và liên lạc với nghĩa sĩ miền Trung nhằm gầy dựng lại lực lượng, tiếp tục cuộc kháng chiến chống Pháp tại miền Nam. 

Nhưng thật không may, khi đến cửa biển Cần Giờ, Thiên Hộ Dương bị bọn hải tặc sát hại.

Chiêu tập nghĩa quân

Năm 1868, khởi nghĩa của Thiên Hộ Dương thất bại, Bốn ông đứng ra chiêu tập nghĩa quân, chọn vùng Cái Bè, Cai Lậy làm địa bàn hoạt động. Nhân dân huyện Cai Lậy vốn có tinh thần đấu tranh bất khuất đã nô nức tham gia cuộc kháng chiến. 

Chẳng mấy chốc lực lượng nghĩa quân dưới trướng của Bốn ông đông đến hàng trăm người, tuy trang bị vũ khí rất thô sơ, chủ yếu là giáo mác, gậy gộc, nhưng nhờ lòng quả cảm, áp dụng các chiến thuật dân gian “xuất quỷ nhập thần”, đã gây cho địch nhiều tổn thất, đặc biệt là ở Đồng Tháp Mười, Cai Lậy, Mỹ Quý, Thuộc Nhiêu, Mỹ Tho...

Khu đền thờ trong Lăng Tứ Kiệt.