“TỨ KIỆT” – NHỮNG ANH HÙNG NÔNG DÂN BẤT TỬ MIỆT TIỀN GIANG

Cuối thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp từng bước xâm lược Nam Bộ, vùng đất miệt Tiền Giang đã sớm trở thành cái nôi của nhiều phong trào đấu tranh yêu nước sôi nổi. Từ những người nông dân chân đất đầu trần, nhiều anh hùng đã đứng lên cầm vũ khí bảo vệ quê hương. Tiêu biểu trong số đó là “Tứ Kiệt” Cai Lậy – bốn anh hùng nông dân bất tử của đất Tiền Giang.

Theo bia ký tại Lăng Tứ Kiệt, bốn vị anh hùng gồm: Trần Công Thận (tự Phượng), Nguyễn Thanh Long (còn gọi là Đề Long), Ngô Tấn Đước và Trương Văn Rộng. Các ông đều xuất thân là nông dân ở vùng Cai Lậy, tỉnh Định Tường xưa (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Trong đó, Trần Công Thận được nhân dân tôn là Ngươn soái, giữ vai trò tổ chức và chỉ huy; Nguyễn Thanh Long là người tham mưu, đề ra nhiều kế sách đánh giặc; Ngô Tấn Đước và Trương Văn Rộng là những nghĩa sĩ dũng cảm, trung kiên.

“Tứ Kiệt”, còn được nhân dân gọi là “Bốn Ông Cai Lậy”, đã tham gia phong trào khởi nghĩa do Thiên Hộ Võ Duy Dương lãnh đạo, hoạt động mạnh mẽ ở các vùng Cai Lậy, Cái Bè, Thuộc Nhiêu và Đồng Tháp Mười. Dù lực lượng và vũ khí còn thô sơ, nhưng với tinh thần quyết tử và lối đánh du kích linh hoạt, nghĩa quân Tứ Kiệt đã khiến quân Pháp nhiều phen khiếp sợ.

Trong số các chiến công của nghĩa quân, tiêu biểu nhất là cuộc tập kích vào thành Mỹ Tho đêm 01/5/1868, đốt kho lương và tiêu diệt một số binh lính địch. Tiếp đó, đêm Giáng sinh 24/12/1870, nghĩa quân tấn công, thiêu hủy đồn Cai Lậy và dinh Tham biện. Những chiến thắng này đã làm rung chuyển bộ máy cai trị của thực dân Pháp tại địa phương, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh của nhân dân vùng Tiền Giang.

Trước sự phát triển của phong trào, thực dân Pháp đã huy động lực lượng lớn, với sự tiếp tay của các tên tay sai phản động, tiến hành bao vây và đàn áp dã man. Trong một trận càn quét quy mô, Tứ Kiệt cùng khoảng 150 nghĩa quân bị bắt. Ngày 14/02/1871 (nhằm ngày 25 tháng Chạp năm Canh Ngọ), giặc đưa bốn ông ra pháp trường hành quyết, bêu đầu tại chợ Cai Lậy nhằm uy hiếp tinh thần nhân dân, sau đó vùi xác bên bến sông. Gia đình chỉ có thể mang phần thân về quê an táng, gắn đầu giả bằng đất sét để chôn cất.

Cảm phục trước sự hy sinh oanh liệt của bốn vị anh hùng, nhân dân Cai Lậy đã bí mật mang thủ cấp các ông an táng, lập mộ và hương khói trang nghiêm. Trải qua nhiều lần trùng tu, Lăng Tứ Kiệt ngày nay trở thành nơi tưởng niệm linh thiêng, thể hiện lòng tri ân sâu sắc của nhân dân đối với những người con ưu tú của quê hương. Hằng năm, vào ngày 25 tháng Chạp âm lịch, đông đảo người dân tụ hội về đây để tảo mộ, tưởng nhớ công lao của Tứ Kiệt.

Năm 1999, Lăng Tứ Kiệt được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Câu chuyện về “Tứ Kiệt” Cai Lậy không chỉ là ký ức hào hùng của quá khứ, mà còn là ngọn lửa truyền thống bất diệt, góp phần giáo dục lòng yêu nước, tinh thần quật cường cho thế hệ trẻ hôm nay trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.