Từ mất mát đi đến hòa bình. Từ đau thương hướng tới nhân ái. Từ ký ức Sơn Mỹ, con người càng biết trân trọng cuộc sống bình yên hôm nay.

Có những ngày tháng trong lịch sử mà khi nhắc lại, người ta không muốn nhớ vì quá đau thương. Nhưng có những ký ức nhất định phải được gìn giữ, không phải để nuôi hận thù, mà để thế hệ sau hiểu được cái giá của chiến tranh và biết trân trọng hòa bình.

Sáng ngày 16 tháng 3 năm 1968, tại vùng đất Sơn Mỹ, Quảng Ngãi, một thảm kịch kinh hoàng đã xảy ra.

Khi ấy, Sơn Mỹ là một vùng quê với những cánh đồng, lũy tre, mái nhà và những gia đình đang sống cuộc đời bình dị giữa chiến tranh.

Buổi sáng hôm đó, nhiều người dân vẫn đang làm những công việc thường ngày. Những người mẹ chăm con, người già ở nhà, trẻ nhỏ chơi đùa. Không ai có thể nghĩ rằng chỉ trong vài giờ, cuộc sống của cả một vùng quê sẽ chìm trong đau thương.

Các đơn vị lính Mỹ tiến vào khu vực Sơn Mỹ.

Những người dân không có vũ khí đã trở thành nạn nhân của một cuộc thảm sát. Chỉ trong khoảng bốn giờ, 504 thường dân đã bị sát hại, trong đó có rất nhiều phụ nữ, trẻ em và người già. (quangngai.gov.vn⁠)

Những mái nhà bị đốt cháy. Ruộng vườn bị tàn phá. Những gia đình đang sống bình yên bỗng mất đi người thân.

Có những gia đình gần như không còn ai sống sót.

Có những người mẹ mất con.

Có những đứa trẻ mất cha mẹ.

Và có những người sống sót phải mang ký ức đau thương ấy suốt phần đời còn lại.

Nhưng giữa thảm kịch ấy vẫn xuất hiện những con người đã lựa chọn lương tri và nhân tính.

Một số quân nhân Mỹ đã tìm cách ngăn chặn hành động giết chóc và cứu những người dân còn sống. Những hành động ấy cho thấy ngay giữa chiến tranh, lương tri con người vẫn có thể lên tiếng.

Vụ thảm sát Sơn Mỹ sau đó gây chấn động dư luận Mỹ và thế giới. Những hình ảnh và lời kể về những gì xảy ra tại Sơn Mỹ đã trở thành bằng chứng đau thương về sự tàn khốc của chiến tranh.

Nhưng thời gian trôi qua, người dân Sơn Mỹ đã lựa chọn một con đường khác.

Không phải quên đi.

Mà là ghi nhớ để hướng đến hòa bình.

Ngày nay, Khu chứng tích Sơn Mỹ tại xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi lưu giữ những hình ảnh, hiện vật và câu chuyện về những nạn nhân. Đây là một di tích lịch sử cấp quốc gia và là nơi giáo dục các thế hệ về giá trị của hòa bình, độc lập và nhân đạo. (quangngai.gov.vn⁠)

Mỗi năm, người dân và các đoàn đại biểu lại về đây dâng hương tưởng niệm 504 người đã mất.

Đứng trước những chứng tích của Sơn Mỹ, chúng ta không chỉ nhìn thấy một quá khứ đau thương.

Chúng ta nhìn thấy những người mẹ.

Những đứa trẻ.

Những người nông dân.

Những cuộc đời bình dị đã bị chiến tranh cướp đi.

Và chúng ta càng hiểu rằng hòa bình quý giá đến nhường nào.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Sơn Mỹ hôm nay đã hồi sinh. Những cánh đồng lại xanh, những mái nhà lại mọc lên, trẻ em lại đến trường.

Nhưng ký ức về buổi sáng 16 tháng 3 năm 1968 vẫn được gìn giữ.

Không phải để gieo thêm thù hận.

Mà để nhắc mỗi chúng ta rằng:

Chiến tranh không có người thắng trong nỗi đau của những người dân vô tội.

Sơn Mỹ là một vết thương của lịch sử, nhưng cũng là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình, lòng nhân đạo và khát vọng không để những thảm kịch như thế lặp lại.

Và trên mảnh đất từng nhuốm màu đau thương ấy, sự hồi sinh hôm nay chính là một thông điệp đẹp: