Từ một vùng quê nhỏ, tiếng nói ấy đi xa hơn những gì người viết từng nghĩ
Trịnh Phương Mai
Vũ Trọng Phụng là một trong những nhà văn, nhà báo nổi bật của văn học Việt Nam giai đoạn trước năm 1945. Ông sinh năm 1912 tại Hà Nội, trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Tuổi thơ thiếu thốn khiến ông sớm phải tự lập và bắt đầu làm việc khi còn trẻ.
Vũ Trọng Phụng đến với nghề báo và văn chương trong thời kỳ xã hội Việt Nam có nhiều thay đổi. Thành thị phát triển nhanh, lối sống mới xuất hiện, đồng thời những bất bình đẳng và mâu thuẫn xã hội cũng ngày càng rõ nét. Ông quan sát những thay đổi ấy bằng một cái nhìn sắc bén và thường sử dụng giọng văn châm biếm để phản ánh chúng.
Các tác phẩm như “Số đỏ”, “Giông tố” và “Làm đĩ” gây chú ý bởi cách ông xây dựng nhân vật và mô tả những mặt trái của xã hội đương thời. Đặc biệt, “Số đỏ” sử dụng tiếng cười để phơi bày sự lố bịch của một bộ phận xã hội đang chạy theo những thứ được coi là “văn minh” nhưng lại thiếu hiểu biết và đạo đức.
Vũ Trọng Phụng không chỉ viết tiểu thuyết mà còn là một nhà báo năng động. Ông thực hiện nhiều bài phóng sự, đi sâu vào những vấn đề đời sống của người dân thành thị. Những tác phẩm báo chí của ông cho thấy khả năng quan sát rất trực diện và không né tránh những vấn đề nhạy cảm.
Ông qua đời năm 1939 khi mới 26 tuổi vì bệnh lao. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng ông đã để lại một khối lượng tác phẩm đáng kể, trở thành một trong những cây bút hiện thực quan trọng của văn học Việt Nam.
Có những người viết để kể lại một thời đại đẹp đẽ. Vũ Trọng Phụng lại chọn nhìn thẳng vào những điều người ta muốn che đi. Ông cười trước sự giả tạo, nhưng phía sau tiếng cười ấy là một câu hỏi rất nghiêm túc: nếu xã hội cứ khoác lên mình những lớp vỏ hào nhoáng, đến bao giờ con người mới chịu nhìn vào những vấn đề thật sự bên trong?


