Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về Phụ nữ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng khẳng định: “Non sông gấm vóc Việt Nam do phụ nữ ta, trẻ cùng già, ra sức dệt thêu mà thêm tốt đẹp, rực rỡ… Nhân dân ta anh hùng là nhờ có các bà mẹ Việt Nam đã sinh ra và cống hiến những người ưu tú, đã và đang chiến đấu anh dũng tuyệt vời bảo vệ non sông gấm vóc do tổ tiên ta để lại”.Xuất phát từ lòng nhân ái và sự đồng cảm sâu sắc với nỗi đau khổ tột cùng mà người phụ nữ phải gánh chịu dưới chế độ thực dân, phong kiến nên Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt ra yêu cầu bức thiết phải giải phóng phụ nữ khỏi “xiềng xích nô lệ”. Trong những năm tháng đi tìm đường cứu nước, Người đặc biệt chú ý đến trẻ em và phụ nữ ở các nước thuộc địa nói chung và Việt Nam nói riêng. Trong tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp”, ở chương XI “Nỗi khổ nhục của người phụ nữ bản xứ”, Người khẳng định: “Thật là một sự mỉa mai đau đớn khi thấy rằng nền văn minh - dưới nhiều hình thức khác nhau như tự do, công lý v.v., được tượng trưng bằng hình ảnh dịu hiền của một người phụ nữ và được một hạng người tự cho là phong nhã ra sức điểm tô - lại đối xử một cách hết sức bỉ ổi với người phụ nữ bằng xương, bằng thịt và xúc phạm tới phong hoá, trinh tiết và đời sống của họ một cách cực kỳ vô liêm sỉ”[1]. Trong bài viết “Phụ nữ An Nam và sự đô hộ của Pháp", Người tố cáo: “Chế độ thực dân, tự bản thân nó, đã là một hành động bạo lực của kẻ mạnh đối với kẻ yếu rồi. Bạo lực đó, đem ra đối xử với trẻ em và phụ nữ, lại càng bỉ ổi hơn nữa.”[2]
Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Phụ nữ toàn quốc lần thứ I ở Việt Bắc, tháng 4/1950. Ảnh tư liệu. Không chỉ tố cáo tội ác của thực dân, phong kiến đối với phụ nữ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra sự cần thiết phải giải phóng phụ nữ. Trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Người viết: “An Nam cách mệnh cũng phải có nữ giới tham gia mới thành công, mà nữ giới An Nam muốn cách mệnh thì phải theo Phụ nữ Quốc tế chỉ bảo”. Bác khẳng định: “Đàn bà con gái cũng nằm trong nhân dân. Nếu cả dân tộc được tự do, đương nhiên họ cũng được tự do. Ngược lại nếu dân tộc còn trong cảnh nô lệ thì họ và con cái họ cũng sẽ sống trong cảnh nô lệ đó thôi”[3]; “những lời ấy không phải câu nói lông bông. Xem trong lịch sử cách mệnh chẳng có lần nào là không có đàn bà con gái tham gia”[4]; “Từ đầu thế kỷ thứ nhất, Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa đánh giặc cứu dân. Cho đến ngày nay mỗi khi nước nhà gặp nguy nan thì phụ nữ ta đều hăng hái đứng lên góp phần xứng đáng của mình vào sự nghiệp giải phóng dân tộc.”[5] Chủ tịch Hồ Chí Minh thừa nhận và luôn đề cao quyền bình đẳng của phụ nữ trong mọi lĩnh vực chính trị - xã hội – văn hóa của cuộc sống. Trong cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên, ngày 06/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tất cả công dân Việt Nam, cả trai và gái, từ 18 tuổi trở lên, đều có quyền bầu cử và ứng cử, trừ những người đã bị tước mất công quyền và những người trí óc không bình thường”. Trong Hiến pháp của nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà năm 1946 nêu rõ: “phụ nữ Việt Nam đã được đứng ngang hàng với đàn ông để được hưởng chung mọi quyền tự do của một công dân”.
Chủ tịch Hồ chí Minh với cán bộ cơ quan Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ở Việt Bắc, tháng 2/1949. Ảnh tư liệu. Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cao vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp cách mạng, luôn khích lệ và cổ vũ họ tham gia cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Người đã chỉ ra: “Trong hàng ngũ vẻ vang những anh hùng quân đội, anh hùng lao động, chiến sĩ thi đua và lao động tiên tiến đều có phụ nữ. Phụ nữ ta tham gia ngày càng đông và càng đắc lực trong các ngành kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Thế là dưới chế độ tốt đẹp của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, phụ nữ đã thật sự làm chủ Nhà nước”. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biểu dương những đóng góp to lớn của phụ nữ trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc: “Miền Nam anh hùng có đội quân đấu tranh chính trị gồm hàng vạn chiến sĩ toàn là phụ nữ. Họ rất mưu trí và dũng cảm làm cho địch phải khiếp sợ và họ gọi là “đội quân tóc dài”. Phó Tổng Tư lệnh Quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta”. Trong thư gửi Phụ nữ nhân dịp kỷ niệm khởi nghĩa Hai Bà Trưng và Quốc tế Phụ nữ ngày 8/3/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Trong cuộc kháng chiến to lớn của dân tộc ta, phụ nữ ta đang gánh một phần quan trọng… Nhiều bà cụ ngoài bảy tám mươi tuổi, chẳng những đã xung phong đi dân công, mà còn thách thi đua với các cụ ông và con cháu… Những phụ nữ chân yếu tay mềm “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh” đã góp phần không nhỏ đem đến thắng lợi “Lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu” trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại, giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc. Ghi nhận những thành tích đóng góp của phụ nữ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại của dân tộc, Người tặng phụ nữ Việt Nam 8 chữ vàng: “Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh với các đại biểu phụ nữ Tây Bắc năm 1959. Ảnh tư liệu. Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh khích lệ chị em phụ nữ phải tự đấu tranh với bản thân mình, phải tin tưởng bản thân mình mới làm nên mọi việc. “Phụ nữ phải nâng cao tinh thần làm chủ, cố gắng học tập và phấn đấu, phải xóa bỏ tư tưởng bảo thủ, tự ti, phải phát triển chí khí tự cường, tự lập”. Tại Đại hội Phụ nữ Việt Nam lần thứ III (năm 1961), Người nói: “Phụ nữ ta phải xóa bỏ cái tâm lý tự ti và ỉ lại, phải có ý chí tự cường, tự lập, phải nâng cao lên mãi trình độ chính trị, văn hóa, kỹ thuật”; “Phụ nữ cũng là người chủ nước nhà”. Trước lúc đi xa, trong Di chúc để lại cho toàn dân tộc, Người cũng không quên để lại những lời căn dặn cho công tác phụ nữ: “Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, phụ nữ đảm đang ta đã góp phần xứng đáng trong chiến đấu và trong sản xuất, Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo. Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên. Đó là một cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ”. Có thể khẳng định, Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là Người đã khởi xướng con đường giải phóng phụ nữ tại Việt Nam. Người cổ vũ, khích lệ phụ nữ tham gia cách mạng giải phóng dân tộc và thức tỉnh họ tự vươn lên, tự giải phóng chính mình khỏi “xiềng xích, nô lệ” của xã hội xưa cũ./. [1] Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 2, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự Thật, Hà Nội, 2011, tr.118