TUỔI HAI MƯƠI MỐT – NGÀY NGƯỜI THANH NIÊN RỜI TỔ QUỐC RA ĐI

TUỔI HAI MƯƠI MỐT – NGÀY NGƯỜI THANH NIÊN RỜI TỔ QUỐC RA ĐI

Có những cuộc chia tay không có nước mắt, nhưng phía sau đó là cả một nỗi đau của một dân tộc. Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tại Bến Nhà Rồng, một người thanh niên mới 21 tuổi rời đất nước. Người thanh niên ấy mang tên Nguyễn Tất Thành. Không ai có thể biết hết những gì đã đi qua trong lòng Người vào khoảnh khắc con tàu rời bến. Chỉ biết rằng phía sau lưng là quê hương, là đất nước đang chìm trong cảnh mất nước; phía trước là biển cả mênh mông và một hành trình mà chính Người cũng chưa thể biết sẽ đưa mình đến đâu.

Hai mươi mốt tuổi – cái tuổi mà nhiều người trẻ bắt đầu nghĩ về một tương lai cho riêng mình. Nhưng Nguyễn Tất Thành lại mang trong lòng một câu hỏi lớn hơn số phận của chính mình: làm thế nào để dân tộc Việt Nam có thể thoát khỏi cảnh nô lệ?

Sinh ra trên mảnh đất Nghệ An giàu truyền thống yêu nước, lớn lên trong một gia đình có truyền thống yêu nước và chứng kiến cảnh nhân dân mất nước, Nguyễn Tất Thành sớm cảm nhận nỗi đau của quê hương. Người đã nhìn thấy những người dân lam lũ sống trong cảnh nghèo đói, nhìn thấy đất nước bị chia cắt và chứng kiến những con đường cứu nước mà các bậc tiền bối đã lựa chọn lần lượt gặp khó khăn, thất bại. Những câu hỏi cứ lớn dần trong tâm trí người thanh niên ấy: Vì sao những cuộc khởi nghĩa giàu lòng yêu nước vẫn chưa thể giành lại độc lập? Con đường nào mới có thể đưa dân tộc thoát khỏi ách thống trị?

Nguyễn Tất Thành không chấp nhận đứng yên trước những câu hỏi ấy.

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, Người bước lên con tàu Amiral Latouche-Tréville tại Bến Nhà Rồng với công việc phụ bếp. Một công việc rất bình thường đối với một người thanh niên, nhưng chuyến đi ấy lại mở đầu cho một hành trình phi thường. Người ra đi không phải với một hành trang giàu có. Không có một tổ chức lớn đứng phía sau, không có một con đường được vạch sẵn, cũng không biết tương lai sẽ đưa mình đến những đâu. Chỉ có lòng yêu nước, ý chí tìm tòi và một niềm tin mãnh liệt rằng phải tìm ra một con đường mới cho dân tộc.

Phía sau con tàu là Sài Gòn. Phía sau Sài Gòn là đất nước.

Có lẽ khoảnh khắc ấy, quê hương hiện lên trong tâm trí người thanh niên rõ hơn bao giờ hết. Là mái nhà. Là những người thân. Là những miền quê đã từng đi qua. Là những người dân đang sống trong cảnh lầm than. Là một đất nước mà Người yêu thương nhưng buộc phải tạm xa để tìm cách trở về với một câu trả lời lớn hơn.

Ra đi khi tuổi đời mới 21, Nguyễn Tất Thành có thể đã biết rằng hành trình trước mắt sẽ vô cùng gian nan. Nhưng có một điều Người chưa thể biết: chuyến đi ấy sẽ kéo dài suốt nhiều năm, đưa Người qua nhiều quốc gia, nhiều châu lục, chứng kiến nhiều xã hội và gặp gỡ nhiều tầng lớp con người. Người sẽ làm nhiều nghề để kiếm sống, trải qua những tháng ngày thiếu thốn, có lúc phải đối mặt với sự cô đơn của một người xa quê hàng vạn dặm. Nhưng tất cả những trải nghiệm ấy rồi sẽ góp phần giúp Người tìm thấy con đường giải phóng dân tộc.

Điều đáng xúc động là khi ra đi, Nguyễn Tất Thành chưa phải là Hồ Chí Minh mà lịch sử sau này biết đến. Người chỉ là một thanh niên Việt Nam 21 tuổi mang trong lòng tình yêu đất nước và một khát vọng chưa có lời giải. Chính vì vậy, chuyến đi ấy càng trở nên đặc biệt. Người không biết mình sẽ thành công hay thất bại. Không biết bao giờ được trở về. Không biết con đường phía trước sẽ có những gì. Nhưng Người vẫn bước lên tàu.

Đó là sự can đảm của tuổi trẻ.

Không phải sự can đảm của một người đã biết trước tương lai, mà là sự can đảm của một người dám bước vào điều chưa biết vì không muốn quê hương tiếp tục chìm trong cảnh mất nước.

Con tàu rời Bến Nhà Rồng. Thành phố dần lùi lại phía sau. Đất nước cũng dần khuất khỏi tầm mắt. Biển mở ra trước mặt. Một người thanh niên đứng trước hành trình dài chưa biết điểm kết thúc.

Có thể lúc ấy Người đã nhớ quê hương. Có thể Người đã nhớ gia đình. Có thể trong lòng vẫn có những phút giây chênh chao của một người lần đầu rời khỏi Tổ quốc. Nhưng nếu có một điều níu Người ở lại, thì đó cũng chính là điều khiến Người phải ra đi: tình yêu dành cho đất nước.

Bởi đôi khi, yêu quê hương không chỉ là ở lại bên quê hương. Có những lúc, yêu quê hương là chấp nhận rời xa quê hương để tìm kiếm một con đường đưa quê hương đến ngày độc lập.

Và Nguyễn Tất Thành đã chọn ra đi.

Từ Bến Nhà Rồng, Người bắt đầu hành trình của mình. Không ai khi ấy có thể biết người thanh niên 21 tuổi sẽ trở thành ai. Nhưng lịch sử đã chứng minh rằng quyết định của ngày hôm ấy đã mở ra một bước ngoặt lớn trong hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc Việt Nam.

Người đi qua những thành phố xa lạ, những bến cảng xa quê, những nền văn minh khác nhau. Người quan sát, học hỏi, lao động và suy nghĩ. Càng đi, Người càng hiểu rằng muốn giải phóng dân tộc phải tìm một con đường khác với những con đường mà các thế hệ trước đã đi. Và rồi sau nhiều năm bôn ba, từ một người thanh niên rời Bến Nhà Rồng, Nguyễn Ái Quốc đã từng bước trở thành người tìm thấy con đường gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội và góp phần chuẩn bị những điều kiện quan trọng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhưng trước tất cả những dấu mốc ấy là một buổi sáng tháng Sáu năm 1911.

Một người thanh niên 21 tuổi.

Một con tàu.

Một đất nước ở phía sau.

Và một câu hỏi lớn ở phía trước.

Ngày hôm nay, đứng trước Bến Nhà Rồng, người trẻ có thể dễ dàng nhìn thấy con đường mà lịch sử đã đi qua. Nhưng Nguyễn Tất Thành của năm 1911 không có đặc quyền ấy. Người không biết tương lai sẽ trả lời mình thế nào. Người chỉ biết rằng đất nước đang cần một con đường, và Người phải đi tìm.

Có lẽ điều đẹp nhất của tuổi 21 không phải là biết mình sẽ trở thành ai, mà là dám lựa chọn một điều lớn lao để theo đuổi dù chưa biết hành trình phía trước sẽ dài đến đâu.

Nguyễn Tất Thành đã dành tuổi 21 của mình cho một chuyến đi như thế.

Người rời Tổ quốc khi còn rất trẻ, mang theo tình yêu quê hương và một khát vọng cháy bỏng về độc lập. Nhiều năm sau, Người trở về không chỉ với một hành trình dài phía sau, mà với một con đường cách mạng đã được tìm thấy.

Nhưng mỗi khi nhắc đến ngày 5 tháng 6 năm 1911, có lẽ chúng ta vẫn nên nhớ đến Nguyễn Tất Thành trước hết như một người thanh niên 21 tuổi. Một người con rời quê hương trong nỗi đau của một đất nước mất nước. Một người trẻ dám bước lên con tàu đi về phía chân trời xa lạ khi trong tay chưa có câu trả lời.

Và chính từ chuyến đi của tuổi 21 ấy, một hành trình lớn của lịch sử Việt Nam đã bắt đầu.

Bến Nhà Rồng hôm nay vẫn đứng bên dòng Sài Gòn. Những con tàu vẫn đi qua. Thành phố đã đổi thay rất nhiều. Nhưng nếu lặng im trước dòng sông, có lẽ người ta vẫn có thể hình dung một buổi sáng hơn một thế kỷ trước: một người thanh niên trẻ tuổi rời đất nước, ngoái nhìn quê hương lần cuối trước khi bước vào biển lớn.

Người đi không biết ngày trở lại.

Nhưng Người biết mình phải đi.

Và đôi khi, một hành trình lớn của dân tộc bắt đầu từ chính khoảnh khắc một người trẻ dám rời khỏi nơi mình yêu thương nhất để đi tìm con đường đưa nơi ấy đến tự do.