TUỔI THƠ GIỮA NẠN ĐÓI VÀ BOM ĐẠN

Phùng Ngọc Hùng sinh ra vào năm 1941, khi đất nước đang chìm trong bóng tối của ách đô hộ thực dân – phát xít. Tuổi thơ của ông không bắt đầu bằng những trò chơi dân dã, những buổi chăn trâu thả diều như bao thế hệ trẻ em khác, mà mở ra giữa khói lửa chiến tranh, đói khát và cái chết rình rập từng ngày. Khi nhắc lại quãng đời ấy, ông Hùng thường trầm ngâm rất lâu, như thể mỗi ký ức được chạm tới đều mang theo nỗi đau chưa bao giờ nguôi ngoai.

Những năm 1944–1945, thị xã Hồng Gai – nơi gia đình ông sinh sống – trở thành một điểm nóng bởi chiến tranh giữa Mỹ và Nhật. Máy bay gầm rú trên bầu trời, bom đạn trút xuống không báo trước. Những kho thóc của quân Nhật bị đốt cháy trong các trận không kích, để lại những đống thóc cháy dở mà với người dân lúc ấy lại là thứ cứu mạng duy nhất. Nhưng ngay cả sự sống mong manh ấy cũng không dễ dàng có được.

Nạn đói năm 1945 như một cơn đại hồng thủy cuốn trôi tất cả. Người chết đói không còn là chuyện hiếm, mà trở thành cảnh quen thuộc đến ám ảnh. Với một đứa trẻ mới lên ba, lên bốn như Phùng Ngọc Hùng, cái đói không phải là khái niệm trừu tượng, mà là cảm giác cồn cào trong bụng suốt ngày đêm, là những bữa ăn chỉ có cháo loãng hoặc củ rừng, là ánh mắt tuyệt vọng của người lớn khi nhìn đàn con gầy guộc.

Ông nhớ rất rõ những buổi sáng thức dậy, chưa kịp ăn gì đã thấy ngoài đường có người nằm bất động. Ban đầu là sợ hãi, sau đó là hoang mang, và rồi dần dần trở thành nỗi ám ảnh thường trực. Trẻ con khi ấy không được che chở khỏi sự thật khắc nghiệt, bởi cái chết hiện diện khắp nơi: bên vệ đường, trong chợ, thậm chí ngay trước cửa nhà.

Bom đạn không chỉ phá hủy nhà cửa, mà còn cướp đi cảm giác an toàn mong manh cuối cùng của con người. Mỗi lần có tiếng máy bay, người dân lại hốt hoảng tìm chỗ trú ẩn. Cậu bé Phùng Ngọc Hùng khi ấy chỉ biết bám chặt lấy mẹ, run rẩy trong những hầm tránh bom tạm bợ, tai lùng bùng vì tiếng nổ, tim đập loạn nhịp vì sợ hãi. Những hình ảnh ấy, theo ông, đã theo suốt cuộc đời, trở thành ký ức nền tảng hình thành nên con người ông sau này.

Tuổi thơ giữa nạn đói và bom đạn không chỉ lấy đi sự hồn nhiên của một đứa trẻ, mà còn sớm gieo vào tâm hồn non nớt ấy những câu hỏi lớn: Vì sao người dân lại khổ đến thế? Vì sao có chiến tranh? Vì sao con người phải chết đói trên chính quê hương mình? Dù lúc ấy chưa thể gọi tên được, nhưng chính những trải nghiệm khắc nghiệt ấy đã âm thầm hun đúc trong cậu bé Phùng Ngọc Hùng một mầm mống ý thức cách mạng, một khát vọng đổi thay mà sau này ông mới nhận ra nguồn cội.