TUỔI THƠ LỚN LÊN TRONG KHÓI LỬA (1)

Tuổi thơ của chúng tôi không có ranh giới rõ ràng giữa ngày và đêm, giữa chơi và chạy trốn. Nó được đo bằng những lần nghe tiếng còi báo động, những đêm nằm co ro dưới hầm trú ẩn, và những buổi sáng bước ra nhìn làng xóm đổi khác sau bom rơi.

Tôi sinh ra trong những năm đất nước còn chiến tranh. Ký ức đầu đời của tôi không phải là đồ chơi hay những buổi đến trường rộn ràng, mà là mùi đất ẩm trong hầm, là tiếng máy bay gầm rú trên đầu, là bàn tay mẹ kéo vội mỗi khi nghe động.

Chúng tôi lớn lên trong khói lửa một cách tự nhiên, như thể đó là điều hiển nhiên của cuộc sống. Trẻ con thời ấy không cần ai dạy cũng biết sợ bom, biết phân biệt tiếng nổ xa hay gần, biết lúc nào phải im lặng tuyệt đối.

Tuổi thơ lớn lên trong chiến tranh không cho phép sự vô tư kéo dài. Chúng tôi phải học cách hiểu nét mặt người lớn, học cách không đòi hỏi, không làm phiền. Nhiều đứa trẻ biết phụ giúp gia đình từ rất sớm, như một phản xạ sinh tồn.

Có những trò chơi vẫn tồn tại, nhưng rất khác. Chúng tôi chơi giữa những bức tường đổ, giữa hố bom chưa kịp lấp. Niềm vui đến nhanh, nhưng cũng tắt rất nhanh, vì chỉ cần một tiếng động lạ là tất cả lại phải bỏ chạy.

Tuổi thơ ấy gắn với sự thiếu thốn triền miên. Bữa ăn thường không đủ no, quần áo vá chằng vá đụp. Nhưng điều thiếu thốn lớn nhất không phải vật chất, mà là cảm giác an toàn – thứ mà trẻ em lẽ ra phải có.

Chiến tranh không chỉ cướp đi tuổi thơ bằng bom đạn. Nó còn cướp đi bằng nỗi lo thường trực, bằng việc khiến trẻ em phải chứng kiến những mất mát vượt quá sức chịu đựng của mình. Có những hình ảnh theo chúng tôi suốt cả đời, dù không ai muốn nhớ lại.

Nhiều đứa trẻ cùng thế hệ tôi đã không kịp lớn lên. Có những đứa lớn lên nhưng mang theo những vết thương không nhìn thấy. Tuổi thơ trong khói lửa để lại dấu ấn sâu đậm, khiến chúng tôi già dặn hơn tuổi rất nhiều.

Khi hòa bình lập lại, người ta nghĩ rằng chiến tranh đã kết thúc. Nhưng với những người từng là trẻ em thời ấy, chiến tranh vẫn còn đó – trong ký ức, trong những giấc mơ chập chờn, trong những lần giật mình vô cớ.

Giờ đây, khi nhìn những đứa trẻ lớn lên trong hòa bình, được đến trường đều đặn, được chơi đùa không lo sợ, tôi càng thấm thía giá trị của những điều tưởng như bình thường. Chúng là ước mơ cả một thế hệ đã không có.

Tuổi thơ lớn lên trong khói lửa không phải để kể lại như một nỗi bi thương, mà như một lời nhắc nhở. Rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Và rằng, không đứa trẻ nào đáng phải lớn lên cùng bom đạn.

Đó là điều mà thế hệ chúng tôi, bằng ký ức của mình, muốn gửi lại cho mai sau.