Tuổi thơ nhọc nhằn và chí lớn
Hoàn cảnh mồ côi sớm, nếm trải gian khổ từ bé đã sớm hun đúc tinh thần tự lập và tình yêu thương người lao động nghèo khổ của Trần Phú.
Trần Phú sinh ngày 1/5/1904 tại thành An Nhơn, tỉnh Bình Định, trong một gia đình nhà nho nghèo gốc ở xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Thân phụ ông là cụ Trần Văn Phổ, làm giáo thụ rồi Tri huyện; thân mẫu là bà Hoàng Thị Cát.
Bi kịch gia đình ập đến rất sớm khi mới 4 tuổi, cha ông qua đời vì uất hận trước sự hách dịch của quan lại thực dân. Chưa đầy hai năm sau, mẹ ông cũng qua đời vì lao lực. Mới 6 tuổi, Trần Phú đã trở thành đứa trẻ mồ côi cả cha lẫn mẹ. Ông cùng các anh chị em phải sống nhờ vào sự cưu mang của người cô ruột tại Quảng Trị, sau đó sang Huế sống trong hoàn cảnh vất vả, thiếu thiếu đủ bề.
Tuy nhiên, hoàn cảnh nhọc nhằn không làm đè bẹp chí khí của cậu bé Trần Phú. Chính những ngày tháng sống trong thiếu thốn và chứng kiến cảnh người dân lao động nghèo khổ bị bóc lột dưới chế độ phong kiến, thực dân đã gieo vào lòng ông lòng căm thù bất công xã hội và sự thương cảm sâu sắc đối với đồng bào. Trần Phú tỏ ra vô cùng thông minh, hiếu học và có tính tự lập cao. Ông luôn đạt kết quả học tập xuất sắc tại Trường Quốc học Huế, được thầy cô yêu mến, bạn bè khâm phục. Những năm tháng tuổi thơ gian khó ấy đã tôi luyện nên bản lĩnh kiên cường, sự chín chắn trước tuổi và đặt nền móng cho chí hướng cách mạng của người thanh niên sau này.
